Делан Йозанаш: Забур
Author: Институт перевода Библии
Date: 2020-03-21T23:29:44.652942+00:00

Делан Йозанаш

Делан Йозанаш

1. Забур

Забур

Забур

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

51

52

53

54

55

56

57

58

59

60

61

62

63

64

65

66

67

68

69

70

71

72

73

74

75

76

77

78

79

80

81

82

83

84

85

86

87

88

89

90

91

92

93

94

95

96

97

98

99

100

101

102

103

104

105

106

107

108

109

110

111

112

113

114

115

116

117

118

119

120

121

122

123

124

125

126

127

128

129

130

131

132

133

134

135

136

137

138

139

140

141

142

143

144

145

146

147

148

149

150

Дешхьалхе

Делан Йозанийн тептаршна юкъахь Забур цӀе йолу тептар – назманаш а, доӀанаш а долу тептар ду. Дуккха а хенахь и назманаш а, доӀанаш а дохура тайп-тайпанчу яздархоша. Исраилхоша уьш, гул а дина, Далла Ӏамалъечу хенахь леладора. Эххар а цара гулдинарг Делан Йозанашна чудеара.

И динан байташ тайп-тайпана хуьлу: Далла хастам баран назманаш хуьлу, гӀо а, лардар а, кӀелхьардахар а доьхуш долу доӀанаш хуьлу, шайна чохь гечдар доьху байташ хуьлу, Дала динчу диканна Далла баркалла аларан иллеш хуьлу, иштта, мостагӀашна таӀзар даран дехарш хуьлу. Тептаран доӀанашна юкъахь цхьана стага а, къомо а дина доӀанаш хуьлу. Цхьадолчу доӀанашкахь цхьана стеган уггар кӀорга ойланаш гучуйохуш ю, ткъа кхидолу доӀанаш Делан массо а халкъан долу хьаштех а, ойланех а лаьцна ду.

Цхьадолчу назманашна тӀехь хӀора аятан хьалхарчу дешан хьалхара элп нохчийн абатан рогӀехь хуьлу. «Акростик» цӀе йолчу оцу кепо, абат кхачаме хиларе терра, байтийн кхачамалла гойту.

Забур тӀера назманаш Ӏийсас Шен хьехамашкахь ялош хилла, Инжилан яздархоша а пайда оьцура царах. Ткъа Ӏийсах тешначийн динан гуламаша, шаьш Далла Ӏибадат дечу хенахь, чӀогӀа еза лору уьш.

1

Хьалхара тептар

(Забур 1–40)

Бакъдолу декъалалла

1^1Декъала ву зуламхойн хьехамашца лелаш воцу стаг,
къинош летийна болчарна тӀаьхьа ца хӀуттуш верг,
кхаьрдаш болчарах дӀа ца кхетарг!+

2Амма уггар а декъала ву Везачу Элан товрат-хьехамаш кхочушбарх дагна там хуьлуш верг,
царах лаьцна дийнахь а, буса а ойланаш еш волу стаг!+

3+Ву иза доьдучу хин йистехь доьгӀна дитт санна,
шен хенахь стом а ло цо,
гӀа а маргӀал ца дулу цуьнан,
ша мел дечунна тӀехь аьтто а хуьлу цуьнан+.

4Зуламаш дечеран гӀуллакхаш иштта ца хуьлу!

Уьш мохо дӀасахьоькху чан санна ма бу+.

5Цундела зуламе гӀуллакхаш дечеран

Делан кхелана хьалха дӀахӀуттийла дац.

Къинош летораш а хилалур бац

Делан лаамехь болчеран гуламехь.

6ХӀунда аьлча Шен лаамехь болчеран некъ Везачу Эло ларбо,
ткъа зуламе гӀуллакхаш лелочеран некъо уьш шаьш хӀаллакбо+.

2

Дала къобалвина паччахь

2^1+Хийрачу мехкашкара нах карзах хӀунда буьйлу?

Цахиндерг халкъаша дага хӀунда лаьцна+?
2Дуьненан паччахьаш цхьаьнакхеташ бу,
лаьттан куьйгалхой вовшех дагабуьйлуш бу,
Везачу Элана дуьхьал а бевлла,
Цо къобалвинчунна новкъарло йо цара+.

3Цара боху: «Хедийна, дӀадохур вай ваьшна тӀера церан буржалш,
церан олаллех паргӀатдевр вай!»

4Амма стигалара Дела воьлуш ву цу адамех,

Хьалдолчу Эло сийсазбохуш бу уьш+.

5ТӀаккха Шен дераллица уьш чӀогӀа кхерийна,

Цо, оьгӀаз а вахана, цаьрга дӀахьедийр ду:

6«Ас къобалвина Сайн паччахь Цийон-лам тӀехь,

Сайн безачу лам тӀехь»+.

7+

Везачу Эло билгалдаьккхинарг дӀакхайкхор ду оцу паччахьо,

Цо аьлларг иштта ду:

«Хьо Сан кӀант ву,
тахана Хьан Да хили Сох+.

8Деха соьга, тӀаккха Ас лур ду хьуна тӀаьхьалонна халкъаш а,
хьан долахь хилийта дерриг а латта а, цуьнан йистошка кхаччалц.

9+Ахь эгор ду и халкъаш аьчкан гӀожаца,
отур ду уьш, кхийра пхьегӀа санна»+.

10Кхетийша, паччахьаш!

Ӏамийша, дуьненан куьйгалхой!

11Везачу Элана Ӏамалъейша кхерарца,
даккхийдейша шайн дегнаш дегорца!+

12Ларийша кӀант, Иза оьгӀаз ца вахийтархьама а,
шаьш хӀаллак ца дайтархьама а шайн новкъахь.

Цуьнан оьгӀазвахар цӀеххьана чӀагӀлур ду.

Декъала бу Цуьнга шаьш ларбойтурш массо а!+

3

ГӀо дехарх долу доӀа

3^1+Дауда шен кӀантах Абушаламах ша ведда лелла хан дагайоуьйту назма+.

2Веза Эла! Ма дебна сан мостагӀий!

Дукхахберш суна дуьхьал гӀевттина+.

3Цара сох лаьцна олу:

«Делера кӀелхьарвалар хир дац цунна»+.

4Амма Ахьа, Веза Эла, турсо санна, со ларво.

Хьо ду Сан дозалла,

Ахь ойу сан сий!+

5Ас доггах кхойкху Везачу Эле,

Шен безачу лам тӀера Цо жоп ло суна+.

6Со вуьжу, наб йо ас,
гӀотту со, Везачу Эло со ларвойла а хууш+.

7Сайна го бинчу эзарнаш мостагӀех
кхералур вац со+.

8ГӀаттахьа, Веза Эла!

Ваккхахьа со кӀелхьара, сан Дела!

Ахь сан мостагӀийн яххьаш йоха ма йо,
зуламе гӀуллакхаш дечеран цергаш ма оту+.

9Везачу Элера ду кӀелхьардовлар.

Хьан халкъана тӀехь хуьлийла Хьан декъалдар+.

4

ГӀо доьхуш дина доӀа

4^1Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: Даудан хӀара назма мерз-пондаршца лакха езаш ю+.

2Сан дог Хьоьга кхойкхучу хенахь,
дӀахазахьа со, сан бакъволу Дела.
Хала киртиг тӀехӀоьттича,
Ахь гӀо дора суна,
хӀинца а хилахьа соьца дика,
сан доӀанна жоп лохьа+.
3ХӀай нах! Мел дукха Ӏан дохку шу,
Со сийсаз а веш?
Эрна хӀуманаш а дезаш,
харцдерг а лоьхуш,
мел лела дохку шу?

4Хаалаш, Везачу Эло къастийна Шена тешаме берш.

Цундела со Шега кхойкхуш хезаш ву Иза+.

5+Шаьш дарделлачу хенахь
къинош ма летадойла аша.

Цунах лаьцна кӀоргге ойланаш аша елаш,
шайн меттахь дӀатийна шаьш Ӏачу хенахь.

6Везачу Элана лерина нийса сагӀанаш цӀеначу даггара дахалаш,

Цунах тешна хилалаш+.

7Дукха наха хоьтту: «Хьан гойтур ю вайна дикалла?»

Хьан юьхь тӀера серло тхуна лепийла, Веза Эла!+

8Сан дог а дузуш, Ахь суна делла ирс
церан чул дукха ма ду,
кӀа а, чагӀар а
церан шортта делахь а.

9Меттахь Ӏуьллучу хенахь паргӀат наб йо ас, Веза Эла.

Хьо воцучо цхьаммо а кхерам боцуш ва̄ха ца вуьту со+.

5

Ларвар доьху доӀа

5^1Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: Даудан хӀара назма шедагашца лакха еза.

2Сан дешнаш дӀахазахьа, Веза Эла,
тергам бехьа сан узарийн.

3ЛадогӀахьа, сан Паччахь волу Дела,
аса доккхучу орцане.

Хьоьга деш ма ду аса сайн доӀанаш+.

4Ӏуьйранна Хьуна хьалха сайн дехарш охьадохку ас,

Хьоьгара сайна жоп даре са а туьйсуш+.

5Хьо зулам хаза ца хета Дела ма ву.

Харцонаш еш берш Хьо волчохь бехар бац.

6Курачу нахана меттиг яц Хьуна юххехь,
цхьа а зуламхо Хьуна ца веза+.

7Харцлуьйраш хӀаллакбо Ахь.

Ца беза Хьуна, Дела, цӀий Ӏенош берш а, мекарлонаш лелораш а+.

8Ткъа со, Хьан хедар боцу безам бахьана долуш, Хьан цӀа чу вер ву,
гора а хӀоьттина, Хьан дезачу цӀа чохь Хьох кхоьруш лаьттар ву+.

9Ва Веза Эла! Лелавехьа со Хьайн бакъболчу новкъахула,
дуьхьалбевлла мостагӀий сан болу дела.

Нисбехьа Хьайна тӀебоьду сан некъ.

10+Цара дуьйцург цхьа а бакъ дац!

Церан дегнаш хӀаллакдаран лаамех дуьзна ду,
церан къамкъаргаш дӀаделладелла кешнаш санна ю,
шайн мекарчу маттаца ямартло йо цара+.

11Дела, ларахьа уьш бехке!

Шаьш йина харцонаш шайна дуьхьал ерзийла царна.

И харцонаш мел лелораш дӀабахахьа Ахьа, Дела,

Хьайна дуьхьал уьш бовларна.

12Баккхийбеш хир ма бу Ахьа шаьш лардаре сатийсинарш.

Цара даим хазахетарца иллеш лоькхийла.

Ткъа Ахьа ларбехьа уьш.

Хьо везарш самукъане хуьлийла,

Ахьа мел дийриг бахьана долуш.

13Ахь декъалво, Веза Эла, Хьайн лаамехь верг.

Хьан безамо иза, турсо санна, ларво+.

6

Хало тӀееача дина доӀа

6^1+Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: Даудан хӀара назма бархӀ мерз болчу пондарца ала еза+.

2ТӀех ма деттахьа суна, Веза Эла, Хьо оьгӀазвахханчохь.

ТаӀзар ма дехьа суна Хьо дарвеллачохь+.

3Веза Эла, къинхетаме хилахьа соьца, со гӀел ма велла.

Сан даьӀахкашка зуз догӀу, товехьа со.

4Дог а ду сан, чӀогӀа гӀайгӀане доьжна.

Мел Ӏан деза те сан Хьоьга сатуьйсуш+?

5Юха а валий, Веза Эла, паргӀатдаккхахьа сан са!

Хьайн хедар боцучу безаман дуьхьа кӀелхьарваккхахьа со.

6ХӀунда аьлча эхартехь Хьо цхьанна а дагавогӀур вац,
веллачо Хьуна хастамаш а бийр бац+.

7Аса дечу узарша со гӀел а во,
дӀавуьжу мотт аса сайн бӀаьрхишца бус-буса тӀун а бо.

Сан велхаро со вуьжу мотт а башийна.

8ГӀайгӀанехь хиларна сан бӀаьргаш гӀелделла.

МостагӀий бахьанехь уьш телхина догӀу+.

9+ДӀадовла уллора, харцонаш лелораш,
хӀунда аьлча дӀахезна Везачу Элана сан велхаран узарш+.

10Со Шега кхайкхар дӀа а хезна,
сан доӀанна жоп лур ду Везачу Эло.

11Кхерийна а, эхь хетийтина а хир бу сан массо а мостагӀий.

ЦӀеххьана юха а бирзина, юьхьӀаьржачу хӀуттур бу уьш+.

7

Нийсо йоьху доӀа

7^1Бен-Яманан тӀаьхьенах волчу Хушин гӀуллакх бахьана долуш Дауда Везачу Элана аьлла тийжаме назма[*].

2Сан Веза Дела! Ахьа со ларвар лоьху ас.

Массо а суна тӀаьхьабевллачех кӀелхьара а ваккхий,

Ахьа паргӀатваккхахьа со,+

3хӀунда аьлча, лоьмо санна, со хьаьшна, сан са доккхур ду цара,
кӀелхьарвоккхург суна уллохь воцучу хенахь+.

4Сан Веза Дела! Нагахь соьгара цхьа хӀума даьллехь,
я сан куьйго къа латийнехь,

5нагахь аса сайца машарехь Ӏаш волчунна зе динехь,
я сан мостагӀчунна, бехк а боцуш, со бахьана долуш ницкъ хиллехь,+

6мостагӀчо, суна тӀе а кхиъна,
схьа а лаьцна,
лаьттахь сан са а хьаьшна,
сох чан а йина, вуьтийла со.

7Валахьа, Веза Эла, Хьайн оьгӀазаллица дуьхьал,
и оьгӀазалла сан мостагӀийн дераллина дуьхьал а йоккхуш.

Самавалахьа, Сан Дела,
меттахӀоттаехьа нийсо.
8Массо а халкъаш Хьайна гонах а гулдай,

Хьо волчу лакхахь царна тӀехь Куьйгалхо хилахь+.

9Везачу Эло йо халкъашна тӀехь кхел.

Со бакъхиларе хьаьжжина, ехьа, Веза Эла, суна кхел.

Сан дог а цӀена ма ду+.

10+Адамийн хьекъал а девза Хьуна,
дегнаш а чекх го Хьуна,
тхан бакъволу Дела.

Зуламхойн зенаш а сацадехьа Ахь,
ткъа Хьайн лаамехь берш чӀагӀ а бехьа+.

11Со ларвеш долу турс ду Дела,
догцӀена берш кӀелхьарбоху Цо+.

12Дела бакъонца кхел Йийриг ву.

ХӀора дийнахь зуламхошна кхел кхайкхош ву Иза+.

13Нагахь ишттачех цхьаъ Шегахьа ца верзахь,
Цо, Шен тур а ирдой,
Шен Ӏад а дулий,
уьш цунна тӀе хьажадо+.

14Ӏожалла тӀейоуьйту Цо, Шен гӀирс схьа а оьций,

Шен догу пхерчий цунна тӀехьажадо+.

15Шен даг чохь зуламаш кхоьллинчо,
кхечарна вон болх хила луучо
ша-шена харцо кхуллу+.
16Кхечунна ор доккхург
ша оцу ор чу вужур ву+.

17Ша кхоьллина баланаш цунна тӀе юхабоьрзур бу,
цо дина зулам а цуьнан шен коьртах кхетар ду.

18Ас хастам бо Везачу Элана

Иза бакъ хиларна.

Веза Воккхачу Элан цӀеран сийнна
йиш а локху аса+.

8

Делан сийлалла а, адаман сий а

8^1Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: Даудан хӀара назма Гати-гӀалара схьаяьллачу эшаран мукъам балош болчу гӀирсаца ала еза+.

2Ва Веза Эла! Тхан Хьалдолу Эла!

Ма сийлахь ю Хьан цӀе дерриге а лаьтта тӀехь!

Стигалшкахь дӀахӀоьттина ду Хьан сий!+

3+Кегийчу берийн а, декхаш долчу берийн а багахула.

ГӀап дӀахӀоттийра Ахьа[*], Хьайн мостагӀий бахьана долуш.

Хьуна дуьхьалбевлларш а, бекхам бийраш а дӀасовцорхьама дира Ахьа иза.

4Ахь кхоьллинчу стигалшка со хьалахьаьжча,
цу тӀехь Ахь шен-шен метте дӀахӀиттийна
буттий, седарчий го суна.

5+Стаг мила ву, Хьан цуьнан бала кхача?

Адаман кӀант мила ву, Ахьа цуьнан гӀайгӀа бан+?

6Стигалийн гуламан декъашхойл
дукха лах ца дина Ахь адам,
сийлаллин таж а делла, вазвина Ахь иза.
7+Ахь адам олалла дан дӀахӀоттийна
Айхьа кхоьллинчу массо а хӀуманна тӀехь.
Ахь адаман когашка диллина доллу хӀума а:+
8уьстагӀий а, бежанаш а, иштта акхарой а,
9стигалара олхазарш а,
хӀорда чуьра чӀерий а,
хӀорда чохь мел лела садолу хӀума а.

10Ва Веза Эла! Тхан Хьалдолу Эла!

Ма сийлахь ю Хьан цӀе дерриге а лаьтта тӀехь!

9

Делан нийсо

9^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: «КӀант валар» олучу эшаран мукъамехь лакха еза. Дауда язйина назма ю иза.

2Веза Эла, сайн дерриг а даггара ас Хьуна хастамаш бийр бу,

Хьан массо а тамашийна гӀуллакхаш аса дӀакхайкхор ду+.

3Ахьа мел дийриг бахьана долуш, хазахеташ а, воккхавеш а со хир ву.

Веза Воккха Дела, Хьан цӀарна лерина иллеш ас эр ду+.

4Сан мостагӀий дӀабоьрзучу хенахь,

Хьуна хьалха охьа а оьгий, хӀаллакьхуьлу.

5Сан гӀуллакхна тӀехь Ахь нийсонца кхел яйтира.

Бакъволу Кхелахо волу Хьо Хьайн Ӏарша тӀе охьахиира+.

6Кхидолу къаьмнаш Ахьа бехкедира,
Ӏесанаш Ахьа хӀаллакбира,
абаденналц церан цӀераш а дӀаяйира+.
7МостагӀий Ахьа кхаьллина дӀабехи.
Церан гӀаланаш а Ахь хӀаллакйина дӀаехи,
царах болу дагалацам а цаьрца цхьаьна дӀабели.

8Ткъа Везачу Эло массо а хенахь олалла дийр ду.

Цо Шен Ӏарш кхел ярна кечйина ю+.

9Цо дуьненна нийсонца кхел йо,
халкъашна тӀехь а Цо бакъонца иза йо+.

10ГӀело йиначарна Веза Эла гӀап санна а ву,
баланаш тӀехӀиттинчу заманахь тӀетовжа меттиг а ю+.

11Хьан цӀе шайна евзинарш Хьуна тӀетевжа,
хӀунда аьлча, Веза Эла, Хьо лоьхурш Ахьа дӀатесна ца буьту+.

12Цийон-лома тӀера олалла дечу Везачу Элана ала аша иллеш.

Къаьмнашна юкъахь дӀакхайкхаде аша Цуьнан гӀуллакхаш.

13ЧӀир йоькхуш волчу Цо
гӀело хьоьгучеран узарш диц ца до.

Цо уьш дагахь а латтабо.

14Веза Эла, Ахьа сох къинхетам бехьа,
со цавезачаьргахьара аса хьоьгучу баланашка хьажахьа.

Ӏожаллин кевнера со хьалаваккхахьа,+

15Цийонан йоӀан кевнехь соьга Хьайна хастамаш байтархьама.

Воккхавеш хир ву со, Ахьа кӀелхьарваккхарна+.

16Шаьш даьккхинчу ор чу эгна халкъаш,
кӀело еш, шаьш тийсинчу бойнех тасабелла церан когаш+.

17Веза Эла Цо йинчу кхелехула вевзинера.

Ӏесанаш шайн куьйга динчу гӀуллакхаша дӀалаьцна+.

18Эхарте кхочу Ӏесанаш а,

Дела вицвеш долу дерриг къаьмнаш а+.

19Гуттаренна а хир дац мисканиг вицвар,
массо а ханна дӀадаьлла дац къечун сатийсар.

20ГӀаттахьа, Веза Эла! Адаме толам ма баккхийтахьа,

Хьайна хьалха халкъашна кхел яйтахьа.

21Веза Эла, Хьайгара кхерам тасахьа царна,
шаьш адамаш бен доцийла хаийтахьа къаьмнашна.

Нийсонах лаьцна доӀа

22Веза Эла, суна иштта генахь хӀунда ву Хьо?

Со баланехь волуш къайла хӀунда волу Хьо+?

23Дегнаш курадовларна къечарна тӀаьхьабовлу Ӏесанаш.

Шайна дагадаьхкинчу хӀилланаша дӀалоцийла уьш.

24Шен синан лаамех дозалла до Ӏесачо.
Шена харц пайда лоьхучо
Веза Эла дӀа а тосу,
Цунна сардам а буллу.
25Дозаллаш дарца Ӏесачунна моьтту,
ша цхьаммо а жоьпе озор вац,
Цуьнан цхьана а ойланехь Дела вац+.

26Муьлххачу хенахь а цо дечу некъаша цуьнан аьтто боккху.

Хьан кхел а цунна ма генахь ю.

Иза шен массо а мостагӀашка цавашарца хьоьжу.

27Шен дагахь цо олу: «Со вухур вац.

Цкъа а суна зуламе дерг тӀедогӀур дац»+.

28+Цуьнан бага сардамех а, мекарлонех а, гӀело ярх а юьзна ю.

Цуьнан меттан буьххьехь зуламениг а, вониг а ду+.

29Ярташна уллохь кӀело йо цо,
къайлаха йолчу меттигашкахь бехке воцург воь цо,
къайлаха декъазачуьнга бӀаьргаш хьежабо цо+.

30Коьллашкахь кӀело йина Ӏуьллучу лоьмо санна,
къечунна къайлаха кӀело йо цо.

Шен бой а тосий, къениг дӀалоцу цо+.

31Сатта а сеттий, таба а тебий,
шен ондачу мӀарашца декъазанаш дӀалоцу цо.

32Шен дагахь цо олу: «Далла дицделла ас динарг.

Шен юьхь дӀа а ерзийна, ца го Цунна ас лелориг»+.

33Сан Веза Дела, гӀаттахьа, Хьайн куьг хьалаайахьа,

Ӏазапехь берш а Ахь биц ма бехьа.

34Ӏесачунна Дела дегаза хӀунда хета те, шен дагахь:

«Ахьа-м жоьпе озор вацара со», – олуш?

35ХӀетте а Хьуна дерриг а го,
зуламан а, халахетаран а тидам бо,
Ӏазап хьоьгуш берш а Ахьа Хьайн каралоцу.
Къечо а ша Хьан кара дӀало.
Байлахь висинчунна а Хьо гӀоьнча ву+

36Ӏесачун а, зуламечун а ницкъ бохабехьа,
церан Ӏесаллех уьш жоьпе озабехьа,
церан Ӏесаллех хӀумма а ца диссалц+.

37Веза Эла абаденналц а, гуттаренна а Паччахь ву!

Кхин къаьмнаш Цуьнан лаьтта тӀера дӀадовр ду+.

38Веза Эла! Хьуна дӀахеза

Хьайна хьалха шаьш кӀезиг хетачийн лаамаш.

Церан дегнаш Ахь чӀагӀ а до, Хьайн лерг царна дӀа а делла.

39Байлахь висинчунна а, Ӏазап хьоьгучунна а Ахь нийса кхел йо,
лаьттарчу адаме кхин цкъа а кхерамаш ца тийсийтархьама+.

10

Везачу Элах тешна Ӏаш хилар

10^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: Даудан назма.

Везачу Эло со ларвар лоьху аса.
ХӀунда олу аша сан сине:
«Олхазар санна, тӀема а далий,
шайн лома тӀе дӀагӀо+?
2Ӏесачара, секхаӀедаш а дуьйлина,
шайн пхерчий зӀенаршна тӀехӀиттийра,
боданехь догцӀеначарна тӀетохархьама+.
3ХӀун дийр ду Делан лаамехь болчара,
шайна кӀелара Ӏесачара бух дӀабаьккхича?»+

4Веза Эла Шен дезачу цӀа чохь ву,

Цуьнан Ӏарш стигалшкахь ю.

Цуьнан бӀаьргаш массо а стаге хьоьжу,
дӀабиллинчу бӀаьргашца Цо адамаш толлу+.

5Везачу Эло зоь Шен лаамехь верг а, Ӏесаниг а,
ткъа къизалла ерг Шен дерриг а синца Цунна ца веза+.

6Ӏесачарна тӀе догуш долу кӀегий а, саьмгал а,
догӀа санна, охьаӀанор ду Цо.

Чахчо мох а церан кхоллам хир бу+.

7Веза Эла нийса а ву, Цунна нийсо а еза.

ДогцӀеначунна Цуьнан юьхь гур ю+.

11

Деле гӀо дар доьхуш дина доӀа

11^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: Даудан хӀара назма бархӀ мерз болчу пондарца ала еза.

2КӀелхьарваккхахьа со, Веза Эла!

Цхьа а суьпаниг ца висна-кх,
адамашна юкъахь тешаменаш а бац-кх+.

3ХӀораммо а шен уллорачуьнга харцдерг дуьйцу.

Шайн мекарчу меттанашца цара шалхо лелайо+.

4Ва Веза Эла! Дерриге а мекара меттанаш хедадехьа!

Дозаллех юьзна хӀорра а бага дӀакъовлахьа!

5Цара олу: «Тхайн меттанашца ларор ду тхо,
хӀара баганаш тхан ю. Мила вер вара тхо совцо?»

6Везачу Эло боху:

«ГӀоттур ву Со мискачара хьоьгучу Ӏазапан дуьхьа а,
къечара дечу узарийн дуьхьа а.

Цара лоьху кӀелхьардовлар лур ду Аса царна».

7Везачу Элан дешнаш – цӀена дешнаш ду.

Кхерча диллина долу, ворхӀазза
дахчийна дети санна уьш ду+.

8Веза Эла, гуттаренна а лардехьа тхо,
оцу вочу нахах тхо гена а дохуш.

9Гонах массанхьа а Ӏесанаш лела,
массара а зуламениг хесточу хенахь.

12

Делан диканах тешар

12^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: Даудан назма.

2Кхин а мел ханна хир ду те
Ахьа сан тергам ца бар, Веза Эла?
Кхин а мел Ӏийр ву те Хьо
соьгахьара дӀавирзина, Веза Эла+?
3Мел Ӏан деза те сан бала хьоьгуш,
хӀора дийнахь сайн даг чохь болу сингаттам лелош?

Кхин мел хан ер ю те сан мостагӀаша со хьийзош?

4Сан Веза Дела, хьажахьа Хьо соьга,
лохьа суна жоп.

Юхаерзаехьа сан могушалла а,
со велла дӀа ца валийтархьама+.

5Ша сол тоьлла ма олийла сан мостагӀчо!

Со эшна аьлла, хаза ма хетийла суна тӀаьхьа бевллачарна+.

6Ткъа со Хьан хедар боцучу безамах тешна ву.
Ахьа со кӀелхьарваккхарна,
Сан дог самукъадаьлла хир ду.
Ахь суна динчу диканна,
ас Хьуна иллеш эр ду!+

13

Адамийн Ӏесалла

(Забур 52)

13^1[*]• Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: Даудан назма.

Сонтачара шайн дагахь боху: «Дела вац».

Ма телхина нах бу уьш,
цара лелориг мел дегаза хӀума ду.

Диканиг дийриг цхьа а вац царах+.

2Стигалшкара адамашка
охьахьоьжу Веза Эла,
цхьа а кхетамехь верг а вуй те,
Дела лоьхург а вуй те, Шена гархьама+.
3Берриш а нийсачу некъах тилла,
уьш массо а талхарх буьзна.
Царах цхьа а вац диканиг дийриг,
ур-атталла цхьаъ-м вац+.

4Кхетаме богӀур болуш а бац те
харцонаш лелош мел берш,
шаьш бепиг дууш санна, сан халкъ дӀакхоллурш,
ткъа Везачу Эле ца кхойкхурш+?

5ЦӀеххьана царна тӀе кхерам тосур бу,

Дела Шен лаамехь болчаьргахьа ма ву.

6Декъазчо ечу ойланех шу кхаьрдаш делахь а,

Везачу Эле цо ша лар ма войту!

7Исраилан халкъана кӀелхьардалар
Цийон-лома тӀера догӀур делахьара!
Шен халкъ Везачу Эло юхаметтахӀоттийча,
Якъубан тӀаьхьенан сакъералур дара,
Исраилан халкъан самукъадер дара.

14

Далла лууш дерг

14^1+[*] Даудан назма.

Веза Эла! Хьан хӀусамехь Ӏан хьенан ю бакъо?

Хьан безачу лома тӀехь ваха хьенан ю бакъо+?

2Иза дан бакъо ю, цӀеначу новкъахула а лелаш,
бакъахьараниг а деш, даггара
билггал бакъдерг олуш волчун+.
3Иза дан бакъо ю, цхьанна а мотт а ца бетташ,
шена тешаме волчунна зуламе дерг а ца деш,
шен уллораниг емал а ца веш волчун+.

4Иза дан бакъо ю, Везачу Эло дӀатеснарг бӀаьрга ван а ца везаш,
амма Везачу Элах кхоьруш болчеран сийдеш волчун.

Шена цунах зен хилахь а, ша цунна хьалха чӀагӀо йинехь,
шен дашана тӀера волуш воцучун+.

5Иза дан бакъо ю, шен дети совдаккхархьама,
иза духалург луш воцучун а,
бехке воцучух кхаьънаш схьаоьцуш воцучун а.

Цу тайпана лелаш верг
даима а лаьттар ву+.

15

Делах тешаран доӀа

15^1[*] Дауда язйина назма.

Ӏалашвехьа со, Ва Дела,

Ахьа со ларвар аса лоьху дела.

2Везачу Эле аса элира: «Хьо ву сан Веза Эла.

Сан массо а диканиг Хьоьгара бен дац»+.

3Кху лаьттахь болчу Далла тешамечарах аьлча,
уьш сийлахь ма бу, царах со тамехь ву.

4Хийрачу деланашна тӀебоьлхучеран
баланаш совбевр ма бу.

ЦӀий Ӏаноран сагӀанаш аса церан деланашна дохур дац,
церан цӀераш а сайн багахула аса йохур яц+.

5Суна кхочу дакъа а,
сан хинболу кхоллам а,
Веза Эла, Хьо ву.
Сан бала беза кхаж а
Хьан карахь бу+.
6Суна дӀадуьстина дерг исбаьхьа ду,
Хьоьгара кхочун дерг суна тамехь ду.

7Сайна кхетам луш волу Веза Эла аса декъалво.

Ур-атталла буьйсанна а сан даго суна хьехам бо.

8Суна гуттар а го Веза Эла сайна хьалха.

Иза суна аьтту агӀор ву, со воха ца вохийта+.

9Цундела сан дог а сакъералуш ду,
сан багара мотт а самукъадаьлла бу.

Сан дегӀ а кхерамехь дац.

10+ХӀунда аьлча Ахь эхартахь со вуьтур вац.

Хьайна тешаме волчунна вахкавалар гойтур дац+.

11+Ахьа бакъдолчу дахаран некъ суна гайтина,

Хьуна уллохь хиларна хазахетарх со вузор ву Ахь,

Хьан аьтту агӀор со леларна,
абаденналц а там суна хуьлуьйту+.

16

Бехк боцучун доӀа

16^1[*] Даудан доӀа.

Веза Эла, Хьоьгара нийсо лоьхуш волу со дӀа а хазий,
тергамца сан тийжаме ладогӀахьа,
харц йоцучу сан багара доӀа тӀеэцахьа+.

2Ахь нийса кхел йийр ю суна,
бакъдерг Хьуна дика ма го.

3Сан деган кӀоргене хьаьжира Хьо.

Буьйсанна сан терго а йина,
со Ахьа зийча,
цхьа а вониг ца карийра Хьуна.

Сайн бетера цхьа а вониг ца далийта
сацам бина аса+.

4Хьан багара долучу дешнашна тӀаьхьа а хӀуьттуш,
ларлуш лела со.

Ткъа адамаша лелочу гӀуллакхашна а, церан зуламечу некъашна а
со тӀаьхьа ца хӀуьтту.

5Хьан некъахула леларца сайн когаш чӀагӀбира аса.

Уьш дӀа а ца бевлла цу некъа тӀера+.

6Дела! Хьоьга кхойкху со, Хьуна со хезар волу дела.

Хьайн лерг Ахь, соьгахьа схьа а дерзадай,
дӀахазахьа сан дешнаш.
7Хедар боцу Хьайн безам Ахьа кховдабехьа,

Ахьа шаьш лардар лоьхурш ницкъ беш тӀегӀертачех

Хьайн бакъахьарчу куьйгаца кӀелхьарбохуш верг+.

8Хьайн тӀемийн ӀиндагӀехь хьулвехьа со,
йоӀбӀаьрг санна, ларвехьа со+
9суна тӀегӀоьртинчу буьрсачу мостагӀех,
суна го бинчу сан са лоьхучу мостагӀех.
10Церан дог ца лозу кхидолчу адамех,
ткъа церан къамелаш кураллех дуьзна ду+.
11Уьш суна тӀе а гӀоьртина,
хӀинца суна го а бина цара,
шайн бӀаьргаш суна тӀе хьажийна цара,
со лаьтта охьатаӀо гӀерта уьш.

12Ижунах хьаьгна долчу мецачу лоьмах тера бу уьш,
къайлаха тӀекхета кечделлачу къоначу лоьмах тера бу уьш+.

13Веза Эла! Дуьхьалвалахьа сан мостагӀашна,
царна тӀе а гӀортий, Ахь эшабехьа уьш.

Хьайн туьраца кӀелхьардаккхахьа сан са
оцу зуламхойх.

14Ва Веза Эла, Хьайн нуьцкъалчу куьйгаца кӀелхьарваккхахьа со,
кху дуьненахь бен дахар дац моьттучу нахах,
церан кху лаьттахь оьшшуш долу дакъа ду.

Хьайн хазни чуьра кхоччуш долу таӀзарш дехьа царна,
церан бераш а таӀзарех дузахьа,
церан берийн берашна а царах диснарг лохьа.
15Ткъа суна бакъонца гур ю Хьан юьхь,
самаваларца, Хьан сибат а гина, там хир бу суна+.

17

Даудан хастаман назма

17^1[*]• Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: хӀара назма Везачу Элан ялхо волчу Дауда язйина ю. ХӀара назма Дауда Везачу Элана олура массо а мостагӀийн а, Шаулан а карара ша Цо кӀелхьарваьккхинчу дийнахь. Дауда элира:

2«Веза Эла, Хьо веза суна,

Хьо сан ницкъ бу!+

3Веза Эла – сан чхар, сан чӀагӀо,
со КӀелхьарваккхархо ву.

Сан Дела сан тарх ю,

Цуьнга ас со ларвойту.

Иза сан турс а, сан кӀелхьарваларан ницкъ а бу.

Иза со къайлавоккху меттиг а ю+.

4Шена хастам бан хьакъ долчу
Везачу Эле ма кхойкху со,
ткъа Цо сан мостагӀех кӀелхьарвоккху со+.
5Ӏожаллин зӀенаша дӀалаьцнера со,
дохаран тулгӀенаша дӀахьош вара со+.
6Эхартан зӀенаш хьаьрчинера сох,
Ӏожаллин бой яра суна хьалха+.

7Сайна бохам баьллачу дийнахь

Везачу Эле орца даьккхира Аса.

Сайн Деле гӀо доьхуш кхайкхира со.

Шен цӀа чохь Цунна сан аз дӀахезира.

Сан орца Цуьнан лере дӀакхечира+.

8Латта дега а дира, ласта а лестира,
лаьмнийн баххаш меттах а девлира,

Веза Эла чӀогӀа оьгӀазвахана дела+.

9Цуьнан мерӀуьргаш чуьра кӀур арабийла болабелира,
доллу хӀума дӀакхоллуш йолу цӀе Цуьнан багара елира,
догуш долу кӀегий цу чуьра охьаоьгура+.

10Стигалш дӀаса а теттина, Иза охьавоьссира,

Цуьнан когаш бухахь Ӏаьржа мархаш яра+.

11Каруб-маликашна тӀе а хиъна, тӀемавелира Иза,
механ тӀемаш тӀехь дӀавахара Иза+.
12Цо хӀаваэрачу Ӏаьржачу мархех
Шена къайлаволу меттиг йира,
Цунна гонах иза четар санна хилира+.
13Дукха къегаш хиларна, Цунна хьалхара
Ӏаьржа мархаш сихха дӀасаевлира,
къора а туьйхира, догуш долу кӀегий серла а девлира+.

14Стигалара къекъаш санна, Везачу Элан гӀовгӀа елира!

Веза Воккхачо Шен аз хазийтира.

Къора туьйхира, догуш долу кӀегий серладевлира+

15Шен пхерчий а кхиссина,

Цо мостагӀий дӀасалаьхкира.

ЧӀогӀа ткъес а тоьхна,

Цо уьш дӀа ма бовдийтира+.

16Веза Эла, Хьан оьгӀазе аз дӀахезча,
Хьан мерӀуьргашкахула хӀо арадаьлча,
хӀордийн баххаш гучудевлира,
лаьттан баххаш схьаделладелира+.

17Везачу Эло лакхенгара,
Шен куьйгаш схьа а кховдийна,
со кӀоргачу хи чуьра схьаваьккхира+.

18Доьналла долчу сан мостагӀийн куьйга кӀелара Цо со схьаваьккхира,
сол ницкъ болчу, со ца везаш болчу мостагӀех кӀелхьара а ваьккхира+.

19Сан де эшначу дийнахь уьш суна дуьхьалбевлира,
амма Веза Эла суна гӀортор хилла дӀахӀоьттира.

20Кхераме йоцучу метте Цо араваьккхира со,

Ша суна реза хиларна, кӀелхьарваьккхира со+.

21Со бакъ хиларе хьаьжжина, Везачу Эло суна дика делла.

Сан куьйгаш цӀена хиларе терра, Цо суна кхаъ белла+.

22Везачу Эло сайна гайтина некъаш аса лар а дора,
сайн Делехьара дӀа ца верзалуш, со Ӏеса а ца лелара.

23Цуьнан дерриг а тӀедехкинарш суна хьалха дара,

Цуьнан парзашна тӀера со дӀа а ца волура.

24Цунна хьалха со цӀена хилла,
къинош латорах ларлуш а хилла+.

25Со бакъ хиларе хьаьжжина, Везачу Эло суна кхаъ белла,

Цуьнан бӀаьргашкахь сан куьйгаш цӀена долу дела.

26Хьайца тешаме волчуьнца тешаме хуьлу Хьо,
кхоччуш леллачуьнца кхоччуш хуьлу Хьо.
27ЦӀена волчуьнца цӀена хуьлу Хьо,
ткъа мекара волчуьнца –
цуьнан мекарлоне хьаьжжина хуьлу.

28Мисканаш Ахьа кӀелхьарбоху,
ткъа цабашарца хьоьжурш Ахьа охьатаӀабо+.

29Веза Эла, сан стогар Ахьа латабо.

Сан бода а Дала серлабоккху+.

30Хьоьца со хилча, аса эскар а эшадо,
сайн Делаца со пенал дехьа а вуьйлу.

31Дела – Цуьнан некъ кхоччуш дика бу!

Везачу Элан дош ма цӀена ду!

Цуьнга шаьш лардойтучу массарна а

Иза турс санна хилла дӀахӀоьттира+.

32Дела кхин мила ву, Веза Эла воцург?

Тарх санна, дӀахӀоьттина мила ву, вайн Дела воцург+?

33Берриг ницкъ а Дала ло суна,
дахаран некъ а нисбо Цо сан.

34+Сан когаш сен когех тарбо Цо,
лакхенашкахь со чӀогӀа лоттуьйту+.

35Сан куьйгаш Цо тӀом бан а Ӏамадо,
аса хӀинца цӀестан Ӏад дула а тарло+.

36Со кӀелхьарвоккху турс Ахь суна делира,

Хьан аьтту куьйго со лар а вира.

Хьан гӀодаро со тӀех воккха а войтура.

37Ахьа соьга ког шуьйра боккхуьйтура,
цундела сан болар гал ца долура.

38Сайн мостагӀашна тӀаьхьа а ваьлла, царна тӀекхиира со.

Уьш, хӀаллак а бина, байъалц юха а ца вирзира со+.

39Хьала ца гӀовттабаллал ас уьш охьабехкира,
ткъа уьш сан когашка охьаийгира.

40Ахьа суна тӀом бан ницкъ а белла,
суна дуьхьалбевлларш сан когашка охьа а бехкина.

41Ахь дӀабовдийтинчу сан мостагӀийн баккъаш суна гина,
цундела со цавезнарш ас хӀаллакбина+.

42Цара, шаьш кӀелхьардаха бохуш орца дохура,
амма уьш кӀелхьарбаха стаг вацара.

Цара Везачу Эле кхойкхура,
амма Цо царна жоп ца лора+.

43Мохо дӀасаяржо чан санна,
царах кегийра дакъош ас дора.

Урамашкара хатт санна, уьш ас хьоьшура+.

44Суна дуьхьалдаьллачу халкъах Ахь со кӀелхьарваьккхина.

Кхечу къаьмнашна тӀехь куьйгалхо Ахь со вина.

Суна девзаш а ца хиллачу адамаша хӀинца суна гӀуллакх до+.

45Сох лаьцна шайна дӀа-ма-хеззи,
суна муьтӀахь хуьлу уьш.

Кхечу мехкашкара нах
суна хьалха хьестало+.

46Даг чохь болчу кхерамо гӀора дӀадаьккхинера церан,
цундела, бега а беш, шайн чӀагӀонашкара арабуьйлура уьш+.

47Дийна ву Веза Эла! Декъала хуьлда сан Тарх!

Веза воккха хуьлда со кӀелхьарвоккху Дела!

48Дела ву сох бекхам бийриг а,
халкъаш суна муьтӀахь дийриг а,+

49сан мостагӀех со кӀелхьарвоккхург а!

Суна дуьхьалбевллачарна тӀехь Ахьа соьга толам баккхийтира.

Къизачу нахах Ахь со кӀелхьарваьккхира.

50+Цундела кхечу къаьмнашна юкъахь

Аса Хьуна хастамаш бийр бу,
ва Веза Эла, иллешкахь Хьан цӀе а хестор ю ас+.

51Везачу Эло шен паччахье баккхий толамаш бохуьйту.

Иза массо а ханна тешаме хир ву Ша къобалвинчунна,

Даудана а, цуьнан тӀаьхьенна а»+.

18

Делан сийлалла Цуьнан кхоллараллехь ю

18^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: Даудан назма.

2Стигалша Делан сийлалла гойту.

Цо динчу гӀуллакхех лаьцна дуьйцу цара+.

3Таханалерчу дийно кханалерчуьнга хаам бо,
тховсалерчу буьйсано кханалерчу буьйсане дуьйцу цунах лаьцна.

4Ца дуьйцу иза я меттанашца, я дешнашца,
церан аз а дац хезаш.

5+Дерриг а лаьтта тӀехула чекхйолу церан лар.

Дуьне мел ду дӀакхочу церан тоьшалла.

Стигалшкахь маьлхана Ӏан меттиг елла Дала+.

6Шен нускал долчуьра воккхавеш араволу кӀант санна, араболу малх а,
къийсаршкахь хьалхейоккхург санна, ша бан безачу некъах боккхабеш+.

7Стигалийн цхьана йистера схьаболу иза,
вукху йисте кхаччалц некъ а бу цуьнан.

Малхо луш йолчу йовхонах цхьа а хӀума хьул ца ло.

8Везачу Эло белла хьехам билггала нийса бу,
цо синан чӀагӀо йо.
Везачу Эло дӀадиллинарг а тешаме ма ду,

Цо хьекъална кӀоргге волчунна а хьекъалалла ло+.

9Везачу Элан омранаш бакъахьара ду,
цара дог айадо.
Везачу Элан весет сирла ду,
цо бӀаьргаш серладоху+.
10Везачу Элах кхерар цӀена ду,
иза абаделлалц ду.
Везачу Элан кхелаш билггал бакъ а ю,
уьш нийса а ю+.
11И дерриге а дешил деза ду,
мазал а, улха чуьра мезан тӀадамал а мерза ду+.

12Хьан лена а цара боккха хьехам бо,
уьш кхочушбарна йоккха ял а хуьлу.

13Ша латийна массо а къинош хьанна го?

Сан къайлаха долчу къинойх цӀанвехьа Ахь со.

14Лаам болуш леточу къинойх[*] ларвехьа Хьайн лай,
цаьрга суна тӀехь толам а ца боккхуьйтуш.
ТӀаккха цӀена хир ву со,
даккхийчу къиношна бехке а воцуш+.
15Веза Эла, сан Тарх а,
суна паргӀато Лург а,
сан бетера долу дешнаш а,
сан деган ойланаш а
тамехь хуьлийла Хьуна хьалха+.

19

Толам баккхарна дина доӀа

19^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: Даудан назма.

2Холчу хӀоьттинчу дийнахь дӀахезийла хьо Везачу Элана,
ларвойла хьо Якъубан Делан цӀаро+.

3Цо гӀо доккхийла хьоьгахьа Шен цӀа чуьра,

Цийон-лам тӀера хьо чӀагӀвойла Цо+.

4Ахь сагӀина мел деанарг дагатосийла Цунна,
ахь дийнаташ дагоран сагӀа даккхарх там хуьлийла Цунна.

5Кхочушбойла Везачу Эло хьан деган лаам а,
ерриге хьан Ӏалашонаш а кхочушйойла Цо+.

6Ахь толам баьккхича, тхуна хазахетар ду,
тӀаккха вайн Делан дуьхьа вай байракх ойур ю.

Кхочушдойла Везачу Эло хьан дерриг а дехарш.

7ХӀинца хиъна суна Везачу Эло Ша къобалвинарг кӀелхьарвоккхийла.

Шен сийлаллин стигалшкара Цо жоп ло цунна
Шен нуьцкъалчу кӀелхьарвоккхучу куьйгаца.
8Цхьаболчара гӀудалкхех,
вукхара говрех,
ткъа оха тхайн Везачу Делан цӀарах дозалла до+.

9Уьш, мал а белла, ийгира,
ткъа тхо, дӀа а хӀиттина, нисделира.

10Веза Эла! Паччахье толам баккхийтахьа,
тхо дӀа а хазахьа, Хьайга орца дохучу хенахь.

20

Баьккхинчу толамна хастам бар

20^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: Даудан назма.

2Веза Эла! Хьо нуьцкъала хиларна самукъадаьлла ву паччахь,

Ахь толам баккхийтарна барам боцуш хазахетта ву иза+.

3Цуьнан дагна лиънарг делла Ахь цунна,
цуьнан бето дехнарг дӀа а ца теттира Ахьа+.

4ХӀунда аьлча диканна декъалварца дуьхьалвеара Хьо цунна,
цӀеначу деших дина таж диллира Ахь цуьнан коьрта тӀе.

5Цо дахар далар дийхира Хьоьга,

Ахьа абаделлалц хан яхйира цуьнан+.

6Деза ду цуьнан сийлалла Ахь толам баккхийтарна.

Ахь ларам а белла цунна, сийлахь хилар а делла.

7Абаделлалц Хьайн декъалалла делла Ахь цунна.

Хьо цуьнца хиларна, хазахетарца самукъадаьккхина Ахь цуьнан.

8ХӀунда аьлча паччахь Везачу Элах тешна ву,

Веза Воккхачун хедар боцучу безамах шеко а яц цуьнан+.

9Хьан куьйгана карор бу берриг Хьан мостагӀий,

Хьан кара гӀур ма бу массо Хьо цавезарш.

10Хьо оьгӀазвахча, йогучу пешах тарбийр бу Ахь уьш.

Ша оьгӀазваханчохь Везачу Эло хӀаллакбийр бу уьш,
цӀеро буур бу уьш+.

11Лаьттара церан тӀаьхье а хӀаллакйийр ю Ахьа,
адамийн кӀенташна юкъара церан хӀу а дойур ду Ахьа+.

12ХӀунда аьлча цара Хьуна дуьхьал зулам а даьккхира,
вон Ӏалашонаш а хӀиттийра,
амма уьш кхочуш ца янъелира цаьрга.

13ТӀаккха цаьрга баккъаш берзабойтур бу Ахь.

Хьайн секхаӀодаца пхерчий кхуьссур ду Ахьа царна тӀе+.

14Оха лакхавоккху Хьо, Веза Эла, Хьо нуьцкъала хиларна.

Оха хастор ву Хьо иллешкахь

Хьан сийлахь гӀуллакхаш бахьанехь.

21

Ӏазапехь а хилла, Далла хастам бар

21^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: «Сатасаран сай» олучу мукъамехь ала езаш ю хӀара Даудан назма.

2+Сан Дела! Ва сан Дела!

Со хӀунда вити Ахьа?

Ас чӀогӀа орца даьккхинехь а,
сан кӀелхьарвалар генахь ду суна+.

3Дийнахь кхойкху со Хьоьга, сан Дела,

Ахьа суна жоп-м ца ло.

Буьйсанна а кхойкху со,
амма сан синтем бац+.

4Ткъа Хьо Везаниг ву,

Хьан Ӏарш Исраилан
хастамаш тӀехь лаьтташ ю.

5Хьох тешаш хилла тхан дай.

Уьш, теша а тешна, Ахьа кӀелхьарбохура.

6Хьоьга кхойкхура цара – уьш кӀелхьара а бовлура.

Уьш Хьох тешара, цундела юьхьӀаьржачу а ца хӀуьттура+.

7Ткъа со-м, адам а доцуш, нӀаьна санна ву.

Адамийн дог долу сох,
халкъана дегаза хета со+.

8+Со гуш болу берриш а кхаьрда сох.

Цара, кортош а лестош, кхиссарш йо:+

9+«Везачу Элах тешна ма вара иза –

Цо иза кӀелхьарваккха веза-кх.

Везачу Эло иза паргӀатвоккхийла,

Ша цунна реза велахь».

10Ткъа со ненан кийрара схьаваьккхина Ахьа.

Сайн ненан некхера дуьйна со маьршавоккхура Ахьа+.

11Со дуьнен чу ваьллачу хенахь дуьйна

Хьуна дӀавелла вара со.

Сайн ненан кийрахь со хиллачу хенахь дуьйна

Хьо Дела ву сан.

12Суна гена ма валахь, хӀунда аьлча
тӀебогӀу бала гергахь бу,
ткъа гӀодийриг вац сан+.

13Алссам йолчу старгӀанаша го бина суна.

Башанерачу стерчаша го лаьцна сан+.

14Ижунах а хьаьгна, гӀам-гӀим дечу лоьмо санна,
суна тӀе шайн баганаш гӀаттийна цара.

15Со, хи санна, Ӏана вахана.

Ерриг а даьӀахкаш вовшахъевлла сан.

Дог, балоз санна а хилла,
кхерамна кийрахь дешна дӀадаьлла сан+.

16Сан ницкъ, шовда санна, лекъна, дегӀера дӀабаьлла,
сан багара мотт а къамкъаргах дӀалетта.

Со Ӏожаллин чене дӀавуьллу Ахь.

17ЖӀаьлех тарбеллачу наха го бина суна,
буьрсачу арданго го лаьцна сан.

Цара цергаш чекхъяьхна
сан куьйгех а, когех а+.

18Ерриге а даьӀахкаш ягаръялур ю сан.

Нах, суна тӀе а хьоьжуш, боьлу сох+.

19+Цара вовшашлахь йоькъу сан тӀеюху хӀуманаш,
кхаж а тосу цара, сан коч хьанна кхочу хьожуш+.

20Ткъа Хьо, Веза Эла, генахь ма хилахьа суна.

Хьоьгара бу сан ницкъ, гӀоьнна волахьа суна.

21Туьрах кӀелхьардаккхахьа сан са,
жӀаьлех а кӀелхьардаккхахьа сан дахар+.

22Лоьман бага вахарх кӀелхьарваккхахьа со,
акхачу бугӀанан маӀех ларвехьа со.

Ахь суна жоп ма делла!+

23+Хьан цӀе сайн вежаршна кхайкхор ю аса.

Динан гуламехь Хьуна хастам бийр бу аса+.

24Везачу Элах кхоьруш дерш! Хастамаш бе Цунна.

Якъубан дерриг а хӀу! Сийде Цуьнан.

Исраилан ерриг а тӀаьхье! Цунна хьалха ларамах юьзна хила+.

25ХӀунда аьлча декъазаниг Цунна дегаза а ца хетара,
цуьнан баланех Везачу Элан дог а ца делира.

Шен юьхь къайла а ца яьккхира Цо цунах,
амма, иза Шега кхайкхича, дӀахезира Везачу Элана.

26Боккхачу гуламехь Хьуна лерина хастамаш бо аса.

Цунах кхоьруш болчарна хьалха сайн ваӀданаш кхочушдийр ду аса+.

27Къечара шаьш буззалц юур ю.

Иза лоьхучара Везачу Элана хастамаш бийр бу.

Шу абаденналц а дехийла!

28Дуьненан массо а маьӀӀера адамаш,

Иза къобал а вина, Везачу Элана тӀедоьрзур ду.

Массо а къаьмнийн болчу доьзалша,
охьа а таьӀна, Цунна Ӏибадат дийр ду+.

29ХӀунда аьлча Везачу Элан ду паччахьалла.

Цо дерриге а къаьмнашна тӀехь олалла до+.

30Лаьттахь токхо а йолуш Ӏаш болчара,
Цунна Ӏибадат а деш, сагӀа дуур ду.
Коше а кхаьчна, чан хилларг а,
дахар лардар шен карахь доцург а –
массо а Цунна хьалха суждане гӀур ву.

31Хинйолу тӀаьхье Цунна Ӏамал еш хир ю.

Ткъа цара шайн берашка Везачу Элах лаьцна дуьйцур ду+.

32Схьа а баьхкина, Цо лелийначу нийсонах лаьцна дуьйцур ду,
дуьнен чу девр долчу адамашна Цо кхочушдинчух лаьцна дуьйцур ду+.

22

Веза Эла сан Ӏу ву

22^1[*] Даудан назма.

Веза Эла сан Ӏу ву.

Суна мел оьшуш дерг хир ду сан+.

2+Цо сийначу бай тӀехь дӀа а вижаво,
тийначу хи тӀе а вуьгу со+.

3Сан синна ницкъ а луш,

Шен цӀеран дуьхьа со нийсачу новкъа воккху Цо+.

4Ӏожаллин ӀиндагӀ долчу тогӀи чухула со дӀагӀахь а,
вонах кхоьрур вац со,
хӀунда аьлча Хьо соьца ву.

Хьан некъан Ӏасано синтем ло суна+.

5Сан мостагӀашна а гуш,
суна хьалха кхача биллина Ахь.

Сан коьртах даьтта хьаькхна Ахь.

Сан кад а тӀех буьзна бу+.

6Дикалла а, безам а хуьлийла соьца сан дахаран дерриг а деношкахь,
тӀаккха Везачу Элан цӀа чохь сайн тӀейогӀу хан чекхйоккхур ю ас.

23

Сийлаллин Паччахь волу Веза Эла

23^1+[*] Даудан назма.

Латта а, цу тӀехь дерг а Везачу Элан ду.

Цуьнан ду дуьне а, цу чохь дехаш дерг дерриге а+.

2ХӀордашна тӀехь дуьне ДӀахӀоттийнарг а,
хишна тӀехь иза ЧӀагӀдинарг а Веза Эла ву+.

3Мила вер ву Везачу Элан лам тӀе,
я мила дӀахӀуттур ву Цуьнан дезачу цӀа чохь+?
4+Шегара зулам цадолуьйтург,
дог цӀена дерг,
шен са зуламехьа цахьажориг,

Делан цӀарах харц дуйнаш ца бууш верг вер ву+.

5Везачу Эло декъалвийр ву иза.

Иза кӀелхьарвоккхучу Дала бехказло ю цунна.

6Якъубан Дела, Хьоьгара гӀо оьшучеран,

Хьо лоьхучеран тайпа иштта ду!

7Кевнаш, шайн лакхенаш хьалаайа,
шира неӀарш, дӀаеллало,
сийлаллин Паччахь тӀаккха чувогӀур ву!+
8Мила ву сийлаллин Паччахь?
Иза онда а, чӀогӀа а волу,
тӀамехь нуьцкъала волу Веза Эла ву+.

9Кевнаш, шайн лакхенаш хьалаайа,
шира неӀарш, дӀаеллало,
сийлаллин Паччахь тӀаккха чувогӀур ву!

10Мила ву сийлаллин Паччахь?

Массо а ницкъийн Веза Эла,

Иза сийлаллин Паччахь ву+.

24

Шена тӀехь куьйгалла дар а, ша кӀелхьарваккхар а доьхуш дина доӀа

24^1[*] Даудан назма.

А са[*] Хьоьга хьалакхийдадо сайн са, Веза Эла+.

2Б илггала Хьох тешна ву со, сан Дела!

Со юьхьӀаьржачу ма хӀоттийтахьа.

Сох мостагӀий ма кхардийтахьа.

3Б ерриш а Хьоьга хьоьжурш юьхьӀаьржачу хӀуьттур бац,
ткъа бахьана доцуш ямартло йийраш юьхьӀаьржачу хӀуьттур бу+.

4Г айтахьа суна, Веза Эла, Хьайн некъаш,

Хьайн лаамаш а бовзийтахьа суна+.

5Д е дийне мел дели, Хьоьга хьоьжуш ву со.

Хьайн билггал бакъдолчунна тӀе а верзавехьа со,

Ӏама а вехьа со, хӀунда аьлча со кӀелхьарвоккху Дела Хьо ву+.

6Е рриг а заманашкахь дуьйна болу

Хьайн къинхетам а, хедар боцу безам а
дагабаийтахьа, ва Веза Эла+.

7З уламаш сан Хьайна дага ма даийтахьа.

Къоналлин къиношна гечдехьа сан.

Хьайн хедар боцучу безаме хьаьжжина,
со дагаваийтахьа, Веза Эла,

Хьо дика волу дела+.

8И сбаьхьа дика а, нийса а Веза Эла хиларна,
бан беза некъ гойту Цо къинош летийначарна.

9К Ӏезиг шаьш хетарш нийсонна тӀе Цо берзабо,

Шен некъа тӀехь лела уьш Цо Ӏамабо.

10Л еррина Цуьнан барт а, бакъонаш а ларъеш болчарна

Везачу Элан дерриг а некъаш безаме а, тешаме а ду.

11М ел дукха къинош латийна ас, Веза Эла,

Хьайн цӀеран дуьхьа суна гечдехьа+.

12Н агахь санна стаг Везачу Элах кхоьруш велахь,
адамо харжа беза некъ гойтур бу Цо.

13О цу стага диканца шен хан а йоккхур ю,
цуьнан тӀаьхьенна латта а кхочур ду+.

14П аргӀат юкъаметтиг ю Везачу Элан

Шега ларамах буьзначаьрца,

Шен барт а Цо царна бовзуьйту.

15Р ечӀанна чуьра сан когаш Цо схьабахарна,
сан бӀаьргаш даим а Везачу Элехьа бирзина бу+.

16С оьга схьа а хьажахьа, сох къинхетам а бехьа,
хӀунда аьлча со цхьа а ву, гӀело хьоьгуш а ву.

17Т Ӏех алсамъевлла сан деган гӀайгӀанаш,
сан баланех со хьалхаваккхахьа.
18У зарш а деш, со гӀайгӀанехь хиларан а,
со гӀелваларан а тидам бехьа,
сан дерриге а къиношна гечдехьа.

19Х ьажахьа сан мостагӀашка, мел дукха бу уьш.

Мел къизачу цабезамца соьга хьоьжу уьш.

20Ч ӀагӀо а хилий, кӀелхьарваккхахьа со.

Хьох тешна Ӏаш волу дела,
юьхьӀаьржачу ма хӀуттийла со.

21Ш еко а йоцуш, Хьоьга ладоьгӀуш волу дела,
цӀена леларо а, нийсоно а ларвойла со.

22Ӏ ийжам беш йолчу цуьнан ерриге гӀайгӀанех,

Дела, паргӀатдаккхахьа Исраилан халкъ+.

25

Бехк боцучун доӀа

25^1[*] Даудан назма.

Веза Эла, бехказаваккхахьа,
цӀеначу новкъахула леларна, со.

Цкъа а гал ца волуш,

Хьох тешна лелаш ма вара со+.

2Веза Эла, сох доллург талла а таллахьа, зен а зехьа.

Сан кийрахь а, даг чохь а долчуьнга хьажахьа+.

3Хьан безам сан бӀаьргашна хьалха ма бу,

Хьан билггал бакъдолчуьнца со лелаш ма ву+.

4Мекарчу адамашца со ца Ӏа,
шалхонаш йолчарах со дӀа ца кхета.

5Зуламхойн гулам суна ца беза,

Ӏесачарна юкъахь со охьа ца хоу+.

6Куьйгаш а дуьлуш, сайн бехк цахилар дӀагойту аса,
цундела кхечаьрца цхьаьна со а ву
Хьуна Ӏибадат дечу меттигна го боккхуш,+
7сайн озаца Хьуна хастамаш бархьама а,

Хьан дерриге а инзаречу гӀуллакхех лаьцна дийцархьама а+.

8Веза Эла! Деза суна Хьо Ӏаш волу цӀа а,

Хьан сийлалла шена чохь йолу меттиг а.

9Сан са хӀаллак ма дехьа къинош летош болчаьрца,
сан дахар а хӀаллак ма дехьа цӀий Ӏанор дезачаьрца+.

10Церан карахь ду зуламаш дар,
церан аьтту куьг дуьзна ду кхаьънаш схьаэцарх+.

11Ткъа со-м сайн цӀеначу новкъахь ву.

КӀелхьара а ваккхахьа со, къинхетам а бехьа сох.

12Сан ког бу лаьтташ шерачу меттехь.

Веза Эла декъалво аса динан гуламашкахь.

26

Везачу Элах тешна Ӏаш хилар

26^1[*] Даудан назма.

Веза Эла – сан серло а ю, сан кӀелхьарвалар а ду.

Со хьанах кхоьрур ву?

Веза Эла – сан дахаран дӀалечкъийла ю.

Со хьан Ӏадор ву+?

2Нагахь санна зуламе берш суна тӀегӀортахь,
со дӀакхаллархьама, сан мостагӀий тӀелатахь,
уьш, ког таса а белла, шаьш охьаоьгур бу.
3Нагахь тӀеман тоба суна дуьхьалъялахь а,
сан дог кхералур дац.
Суна тӀамца тӀегӀортахь а,
хӀетте а сан сатийсам хир бу+.

4Везачу Эле цхьа хӀума доьхура аса,
изза бен ца лоьху аса.
Иза ду, со вехаш мел ву,
Везачу Элан цӀа чохь со Ӏен лаар,
Цуьнан хазалле хьежархьама а,
Цуьнан цӀа чохь Цунах дагавалархьама а+.
5Со холчу хӀоьттинчу дийнахь Цо
Шен четар кӀел дӀахьулвийр ма ву со.
Ша Ӏачу метте дӀалачкъор ма ву со,
Цо тарха тӀе а воккхур ма ву со.
6ТӀаккха сан корта суна го бинчу
мостагӀашна тӀехь хьалаайабелла хир бу.
Иза Ӏаш волчу меттехь аса, аз а айдеш,
массо а тайпана сагӀанаш дохур ду,
Везачу Элана хьалха аса иллеш а,
хастаме назманаш а эр ду+.

7Веза Эла, Хьоьга дӀакхойкхуш долу сан аз дӀа а хазахь,
сох къинхетам а бехьа, суна жоп а лохьа.

8Сан даго Хьоьгара схьааьлла, Хьо леррина леха.

Цундела Хьо лоьхур ву аса, Веза Эла+.

9Хьайн юьхь сох къайла ма яккхахьа.

Хьо оьгӀазвахханчохь Хьайн лай дӀа ма таттахьа.

Хьо сан гӀоьнча вара.

ДӀа а ма таттахьа, дӀа а ма тасахьа со,
ва сан Дела, сан КӀелхьарвоккхург!

10Сан дас а, сан нанас а со витича а,

Везачу Эло со тӀеоьцур вара+.

11Веза Эла, Хьайн новкъахула лела Ӏамавехьа со.

Нийсачу некъа тӀе ваккхахьа со,
сан мостагӀий сан тергам беш хиларна+.

12Сан мостагӀийн лаамийн кара дӀа ма лохьа со,
хӀунда аьлча суна дуьхьал гӀевттина
харцтоьшаллаш дийраш,
къизаллица са а доьӀуш+.

13Со тешна Ӏаш дерг хӀара ду:

со дийна а волуш гур ду суна

Везачу Эло мел до дика+.

14Везачу Эле сатийса.

Доьналла долуш а хила,
хьайн дог а чӀагӀде.

Везачу Эле сатийса+.

27

ГӀо оьшучун доӀа

27^1[*] Даудан назма.

Хьоьга кхойкху ас,
Веза Эла, сан Тарх!
Суна жоп ца луш
ма хилалахь.
Хьо вист ца хилча,
эхарте кхаьчначех тарлур ву со+.
2Сан доӀанаш дӀахазалахь
ас Хьайга орца дохучу хенахь,
Хьан дезачу цӀийне
ас куьйгаш ойучу хенахь+.
3Шайна уллорачаьрга диканиг а дуьйцуш,
ткъа дагахь вониг долчу а,
зуламе гӀуллакхаш дечу а,
Ӏесачу а нахаца хӀаллак ма вехьа со+.
4+Церан гӀуллакхашка а,
цаьргара даьллачу вочуьнга а хьажжий,
кхел ехьа царна.
Церан куьйгийн балхе хьажжий,
ял лохьа царна,
хьакъ дерриг юхалохьа царна.
5Везачу Эло диначунна а,
Цуьнан куьйго кхоьллинчунна а,
цара тидам тӀе ца бахийтарна,
Цо хӀаллакбийр бу уьш,
юха метта а ца хӀиттош+.

6Хастам бу Везачу Элана,

Цунна сан доӀанаш хезна.

7Веза Эла сан чӀагӀо ю,
со ларвеш долу турс ду Иза.

Цунах тешна дара сан дог,
тӀаккха Цо гӀо дира суна.

Сан дог доккхадеш ду,
сайн иллешца ас хаставо Иза+.

8Веза Эла Шен халкъан гӀап а ю,

Ша къобалвинчун кӀелхьарваккхаран чӀагӀо а ю.

9Хьайн халкъ кӀелхьара а даккха,

Хьайн тӀаьхье декъал а е.

Церан Ӏу хилахьа,
уьш даим Ӏалаш а беш+.

28

Везачу Элан нуьцкъала аз

28^1[*] +Даудан назма[*].

Стигалан гуламехь берш, Везачу Элана хастамаш бейша!

Везачу Элан сийлалла а, ницкъ а кхайкхадейша!+

2Везачу Элан цӀеран сийлаллина лерина кхайкхамаш бейша!

Везачу Эло Шен возалла гойтучу хенахь Цунна суждане гӀойша.

3Везачу Элан аз ду хезаш хиш тӀехула.

Стигал къекъош ву сийлахь волу Дела.

Везачу Элан аз ду хезаш хӀордаш тӀехула+.

4Нуьцкъала а ду Везачу Элан аз,
сийлахь а ду Везачу Элан аз.

5Баганан дитташ охьадохку Везачу Элан озо.

Ливанунера долу баганан дитташ охьадохку Везачу Эло+.

6Цо Ливанун-мохк, эса санна, кхийсаболуьйту,

Хьермон-лам[*], акха бугӀа санна, ирхлоьлхуьйту+.

7Стелахаьштиг схьатуьйсу

Везачу Элан озо.

8Яьсса аре а егайо Везачу Элан озо.

Кхадеш цӀе йолу яьсса аре а егайо Везачу Эло+.

9Сешка кӀорнеш а йохуьйту,
масарш оста а довлуьйту[*]
Везачу Элан озо.
Везачу Элан цӀийнан кертахь массара а
Цуьнан сийлаллех лаьцна дуьйцу.

10ТӀедевллачу хишна тӀехь а олалла динера Везачу Эло.

Абаденналц а паччахьан олалла дийр ду Везачу Эло+.

11Шен халкъана ницкъ лур бу Везачу Эло.

Шен халкъ, синтем а луш, декъалдийр ду Везачу Эло+.

29

Хастаман доӀа

29^1[*] Делан цӀа даздан олу Даудан назма.

2Веза Эла, ас хастам бо Хьуна. Ахь кӀелхьарваьккхи со,
сан мостагӀий сох ца белийти+.
3Сан Веза Дела! Ас гӀо дийхира Хьоьга,
Ахь суна дарба дира.
4Эхартара сан са ара а даьккхина,
со денвира Ахь, Веза Эла,
коша чу со ца вижийтира+.
5Хастам бе Везачу Элана,
Цунна тешаме болу нах.
Иза веза хилар дагадоуьйтуш,
хаставе аша Иза,

6хӀунда аьлча кӀеззигчу ханна ду Цуьнан оьгӀазвахар,
дерриг а дахарна ду Цуьнан дика.

Суьйранна белхар дӀахӀоттахь а,

Ӏуьйранна самукъадалар хуьлу+.

7Со синтеме волуш ас бехира:

«Цхьана а хӀумано меттахвоккхур вац со»+.

8Хьайн диканца, Веза Эла,

Ахь чӀагӀбира сан лам.

Амма Ахь Хьайн юьхь къайлаяьккхича,
со вуьйхира.

9ТӀаккха, Веза Эла, Хьоьга кхайкхира со.

Хьалдолчу Эле ас дийхира:

10«ХӀун пайда бу сох, со хӀаллаквича?

Хьуна хӀун лур ду, со коша чу вижча?

Сан докъо хастам бийр буй те Хьуна?

Сох йисинчу чено Хьан бакъдерг кхайкхор дуй те+?

11Веза Эла, со дӀа а хазий, къинхетам бехьа сох!

Веза Эла! Хилахьа сан гӀоьнча».

12Ахь сан белхаран метта,
суна хелхар дели,
сингаттаман духарш дӀа а эцна,
самукъадаларан духарш суна тӀедуьйхи+.

13Сан сино, ца соцуш, хеставойла Хьо.

Сан Веза Дела, ас хестор ву Хьо гуттара а.

30

Деле сатийсарх лаьцна дина доӀа

30^1[*]• Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: Даудан назма.

2Веза Эла! Хьоьга ларвойту аса со.

Цкъа а юьхьӀаьржачу ма хӀоттийтахьа со.

Хьайн нийсонца со паргӀатваккхахьа+.

3Хьайн лерг суна тӀедерзадехьа,
со кӀелхьарваккха сихлохьа.
Тарх санна хилахьа, со ларвархьама,
чӀогӀа гӀап санна хилахьа суна, со кӀелхьарваккхархьама+.

4Суна чхар санна Хьо хиларна,
суна гӀап санна Хьо хиларна,
Хьайн цӀеран дуьхьа со лела а вехьа,
суна тӀехь урхалла а дехьа.

5Къайлаха дӀахӀоттийначу гура чуьра со схьаваккхахьа,
хӀунда аьлча Хьо ю сан чӀагӀо.

6+Хьан кара дӀало аса сайн са.

Веза Эла, тешаме Дела,

Ахьа кӀелхьарвоккхур ву со+.

7ХӀумма а боцучу цӀуйн сийдийраш
бӀаьрга бан а ца беза суна,
ткъа со Везачу Элах тешна Ӏаш ву+.

8Хьан хедар боцу безам бахьанехь
хазахеташший, самукъадаьллий хир ву со.

ХӀунда аьлча ас хьоьгу Ӏазап Хьуна гира,
сан синан бала Хьуна дӀахиира.

9МостагӀчун кара дӀа ца велира со Ахьа.

Сан когаш паргӀатчу меттехь дӀахӀиттий Ахь+.

10Веза Эла, сох къинхетам бехьа,
хӀунда аьлча ву-кх со готтехь.

Сингаттаме со хиларна,
худабелла сан бӀаьргаш а,
сан са а, сан кийра а+.

11Сингаттамо дахар а гӀелдина сан,
шераш а узарш деш дӀадовлу сан.

Аса къинош леторна[*], сан ницкъ а дӀабаьлла,
сан даьӀахкаш а малъелла.

12Сан мостагӀий бахьанехь
ур-атталла сан лулахоша а тӀехдетта суна,
со вевзаш берш а дӀакъехка сох.

Урамехь со гинарш а дӀабовду сох+.

13Велларг санна, нехан дегнаша вицвина со.

Йоьхна пхьегӀа санна ву со+.

14+Дуккханнийн а харцлер хеза суна.

Массо а агӀор къемат тӀегӀерта,
суна дуьхьал барт а бина,
сан са даккха дагахь цара ойланаш йича+.

15Ткъа со Хьох теша, Веза Эла.

Аса олу: «Хьо ву сан Дела».

16Хьан карахь ду сан дахаран денош.

Сан мостагӀийн карара а,
суна тӀаьхьабевллачех а
со кӀелхьарваккхахьа+.

17Хьан лай волчу суна тӀе Хьайн юьхь тӀера серло лепийтахьа.

Хьайн хедар боцучу безамца со кӀелхьарваккхахьа+.

18Веза Эла! Хьоьга кхайкхарна
со юьхьӀаьржачу ма хӀуттийла.

Ткъа Ӏесанаш, юьхьӀаьржачу а хӀиттина,
эхартахь тийна дӀасовцийла.

19Тхьузйоьлла юьсийла харцлоь баганаш,
Делан лаамехь лелачарна дуьхьал
кураллица а, дозаллица а вониг дуьйцуш йолу.
20Мел дукха ду-кх Хьоьгара долу дика,

Хьоьга ларамах буьзначарна дала Ахьа кечдина долу.

Хьоьга шаьш лардойтуш долчу
массо а адамашна хьалха дӀало Ахь иза!

21Адамийн питанех
Хьайн юьхьца къайлабоху Ахь уьш.
Дуьхьал лоьчу меттанех
Хьайн ӀиндагӀехь къайлабоху Ахь уьш.
22Декъала ву Веза Эла,
го бинчу гӀалахь со волуш,
суна Ша тешаме хилар Ӏаламат кепара гайтина волу!+

23Со дог доьхна волуш, суна хийтира,

Хьайн бӀаьргашна дуьхьалара Ахь со дӀаваьккхина аьлла.

Амма Хьуна дӀахезира сан доӀанан аз,

Хьайга со дӀакхайкхича.

24Веза Эла везаш хилалаш,

Цуьнан долахь мел дерш.

Тешаме берш Везачу Эло ларбо,
ткъа дозаллаш дечарна шайн хьакъ дӀало+.

25Доьналла долуш хилалаш! Шун дегнаш чӀагӀлойла,

Везачу Эле сатуьйсучу шун массеран а дегнаш чӀагӀлойла!+

31

Къиношна дохкодовларх а, Дала гечдарх а

31^1+[*] Даудан хьехаме назма.

Декъала ву Везачу Эло цуьнан къинош
цкъа а цунна дуьхьал ца лоруш волу стаг!
2Декъала ву Везачу Эло бехке веш воцу а,
шен синца мекарло йоцу а стаг!+

3Айса къа латадар дӀа а ца дуьйцуш,
Хьоьга вист а ца хуьлуш, со Ӏачу хенахь,
хӀора денна ас узарш дарна,
малъелла дӀаяьллера сан даьӀахкаш.

4ХӀунда аьлча дийнаххьий, буьйсанний Хьан куьг суна тӀехь дазделла лаьттара.

Аьхкенан йокъа хӀоьттинчу хенахь санна,
бос а байна сан.

5Амма айса латийначу къинна къера а хилира со,
сайн бакъонца цалелар хьул а ца дира аса Хьох.

Ас элира: «Везачу Эле сайн къинош дӀадоьллур ду ас».

ТӀаккха Ахь дӀабаьккхира суна тӀера сан къинан бехк+.

6ХӀора Делан лаамехь волчо доӀа дойла Хьоьга,
ша нийса вац аьлла хетачу хенахь,
даккхий хиш дистина догӀучу хенахь,
цунна тӀе уьш кхочур дац.
7Хьо волчохь ю сан дӀалочкъийла,
Ахь ларво со халонех,
кӀелхьарваларан хазахетар а ло Ахь суна+.

8Ас хьо кхетор а ву,
хьо ваха везачу новкъа а воккхур ву.
Ас куьйгалла а дийр ду хьуна тӀехь,
Сан бӀаьрг а бу хьуна тӀехь.
9Ма хилийша дин санна,
я кхеташ йоцу вирбӀарза санна,
шаьш бохург цаьрга дайтархьама,
церан мочхалш тӀе дуьрстанаш а, гаьллаш а йоьхкина, сецо езаш йолу+.

10Дог цӀена доцучу стеган
дукха баланаш бу,
ткъа Везачу Элах тешна Ӏаш волчунна
Цуьнан хедар боцу безам хуьлу.
11Везачу Эло шайна динарг бахьанехь,
самукъане хилалаш, Делан лаамехь дерш,
даккхийделаш, дог цӀена дерш+.

32

Хастам баран илли

32^1[*] Делан лаамехь дерш, шайн Везачу Эло диначунна даккхийделаш.

Шаьш бакъ болчаьргахь хастамаш бар товш ду.

2Хастам бе Везачу Элана,
дечиг-пондар локхуш,
ала Цунна иллеш
итт мерз болу пондарца+.

3Ала Цунна керла илли:

говза лакха Цунна,
воккхаверан аз айдеш+.

4ХӀунда аьлча Везачу Элан дош билггал бакъ ду,

Ша мел дечу гӀуллакхаш тӀехь тешаме ву Иза.

5Цунна бакъдерг а, нийсо а еза.

Везачу Элан хедар боцу безамах дуьзна ду латта+.

6Везачу Элан дашца кхоллаелла стигалш,

Цо Шен Синан Ӏаь тохарца кхоьллина стигалара массо а ницкъаш а+.

7ХӀордан хиш Цо, оьланаш санна, гулдина,
кӀорга хиш Цо шен-шен меттигашкахь сацийна+.

8Дерриге а латта а кхоьрийла Везачу Элах,
инзардовлийла Цунна хьалха̄ дуьнен чохь мел дехарш.

9ХӀунда аьлча Цо элира – иза хилира,

Цо омра дира – иза дӀахӀоьттира+.

10Везачу Эло бохабо хийрачу мехкашкара къаьмнийн лаамаш,
хӀаллакйо халкъийн Ӏалашонаш+.

11Ткъа Везачу Элан Ӏалашо абаделлалц лаьтта,

Цуьнан дагахь дерг тӀаьхьенера тӀаьхьене кхочу+.

12Декъала ду Веза Эла шен Дела волу халкъ.

Цо, Шен дола а даьккхина, къастийна тукхам ду иза+.

13Веза Эла стигалшкара охьахьоьжу,
массо а адамийн кӀентий го Цунна+.

14Ша охьахиъна Ӏаш волчу сийлаллин гӀанта тӀера
лаьттахь дехаш долчу массо а адамашка
охьахьоьжуш ву Иза+.

15Везачу Эло кхоьллина церан массеран а дегнаш,
церан мел долчу гӀуллакхийн духе а кхуьу Иза.

16Шен эскар доккха хиларх паччахьо а толам ца боккху.

Шен боккха ницкъ хиларх тӀемало а кӀелхьара ца волу+.

17Дин а бац тешаме стаг кӀелхьарваккха,
шен боккхачу ницкъаца а кӀелхьарвоккхур вац цо иза+.

18Веза Эла хьоьжуш ву Шех кхоьручаьрга а,

Шегара болчу хедар боцучу безаме ладоьгӀучаьрга а+.

19Цо уьш Ӏожаллех а кӀелхьарбоху,
кхача а ло царна мацалла хӀоьттинчу хенахь+.

20Вай Везачу Элах тешна ду.

Иза вайн гӀоьнча а, вай лардо турс а ду+.

21Везачу Элана самукъадаьлла ду вайн дегнаш,

Цуьнан сийлаллин цӀарах тешна вай деха дела.

22Веза Эла, Хьан хедар боцу безам хуьлийла тхуна тӀехь
тхо Хьох тешна Ӏаш долчу хенахь.

33

Делан диканна бина хастам

33^1[*] А бу-Маликана[*] хьалха, ша хьераваьлла моттуьйтуш, Дауда аьлла йолу назма. Дауда иза динера, ша Абу-Малике дӀаэккхавайтархьама. Иштта, Абу-Малика эккха а вина, Дауд дӀавахара+.

2+В еза Эла декъалво ас муьлххачу а хенахь.

Цунна хастам а бу сан багахь массо а хенахь.

3Г Ӏийла дерш, дӀа а хазий, самукъадаьлла хилалаш,

Везачу Эло динчунна воккхавеш ма ву со+.

4Д екъал а веш Веза Эла, вазвелаш И соьца.

Язъе вай массара а Цуьнан еза цӀе хӀинца.

5Е рриг а хан йоккхура ас, Везачу Эле кхойкхуш.

Цунна дӀа а ма хезира ас деш долу доӀанаш.

Сан мел болчу кхерамех со кӀелхьарваьккхи Цо+.

6З овкх ду Цунна тӀебирзинчаьргахь, уьш серлабуьйлу.

Церан яххьаш цкъа а хир яц юьхьӀаьржонах юьзна.

7И штта мискачо дехнарг а Везачу Элана дӀахеза.

Цуьнан массо а баланех Цо и кӀелхьарвоккху+.

8К Ӏелхьарбоху Везачу Элан Малико Цунах кхоьруш бехарш.

Царна гонах а хьийзаш, Цо уьш лар а бо+.

9+Л еррина шу хьаьвсича, Везачу Элан диканан чам кхетар бу шуна!

Ма декъала а ву-кх Цунах тешна Ӏаш волу стаг!+

10М а кхоьруш лела деза шу Везачу Элах, Цуьнан долахь долу адамаш,
хӀунда аьлча Цунах кхоьруш вехачун массо а хӀуманан тоам хир бу+.

11Н аггахь ур-атталла лоьман кӀорнеш а, яа хӀума йоцуш, мацаллехь хуьлу,
ткъа Веза Эла лоьхург, Цуьнан диканах тоам боцуш вуьсур вац+.

12О йла а еш, бераш, соьга хӀинца ладогӀа.

Везачу Элах кхоьруш хила аса шуна хьоьхур ду.

13+П аргӀат долу дахар дезий шуна?

Дукха даха лаьий шуна Делан дика гархьама+?

14Р еза боцу мотт зуламна аша бехкалаш.

Ткъа мекара долу дешнаш шайн багара ма довлийта+.

15С ацалолаш зулам дарх шу, ткъа цуьнан метта диканиг де!

Цу гӀуллакхна къа а хьоьгуш, машар аша лехалаш+.

16Т къа Хьан бӀаьргаш, Веза Эла, Хьан лаамехь болчаьргахьа боьрзу.

Хьан лергаш а, Веза Дела, церан тийжамашкахьа доьрзу+.

17У ллора дӀа ма волу Веза Эла зуламаш дечарна,

Лаьттара царах лаьцна долу массо а хӀума дӀадайархьама+.

18Х еза Везачу Элана, Шен лаамехь болчара кхайкхича.

Церан берриге а баланех Цо уьш кӀелхьарбоху.

19Ц о Ша дог доьхначарна уллохь гойту.

Дог диллина Ӏаш берш а Везачу Эло кӀелхьарбоху+.

20Ч ӀогӀа дукха баланаш хила тарло Делан лаамехь волчун а,
амма массо а халонех Везачу Эло иза кӀелхьарвоккхур ву+.

21+Ш аерриш а цуьнан даьӀахкаш Везачу Эло ларъеш ю.

Царах цхьа а Цо кагйийр яц+.

22Э ххар а къалатийнарг шен зуламо вийна дӀавоккхур ву.

Делан лаамехь берш цабезнарш, хӀаллакьхилла, дӀабевр бу.

23Ӏ азапера Везачу Эло мехах паргӀатвоккху Шен ялхо.

Шех тешна Ӏаш берш Цо бехке ца бо.

34

Деле гӀо доьхуш дина доӀа

34^1[*] Даудан назма.

Веза Эла, валахьа дуьхьал соьца къовсаме бевллачарна.

Эшам бехьа, Веза Эла, суна дуьхьалбевллачарна+.

2Кара турс а эций, тӀе гӀагӀ а духий,
волахьа Хьо суна гӀо дан.

3ГӀоьмукъ хьала а айий, совцабехьа и сан мостагӀий.

Алахьа Ахь сан сине: «Со ву хьо кӀелхьардоккхург».

4Сан синна тӀаьхьабевллачарна эхь а хетийла,
со вен лоьхурш, юьхьӀаьржачу а хӀиттина, юха а боьрзийла+.

5Мохо дӀасатесна чан санна, хуьлийла уьш.

Везачу Элан Малико дӀа а лохкийла уьш+.

6Боданехь а, ког шершаш а церан некъ а хуьлийла.

Царна тӀаьхьа Везачу Элан Малик а долийла+.

7Бахьана а доцуш, ког лоцу бой къайлаха тесира суна цара.

Цхьа а бахьана а доцуш, ор а даьккхира цара суна+.

8ЦӀеххьана хӀаллакьхилар нислойла хӀинца царна шайна.

Къайлаха когаш кӀел тесначу бойно лоцийла уьш шаьш.

Шаьш, цу ор чу а эгна, хӀаллакьхуьлийла уьш+.

9Ткъа сан дог-м Веза Эла бахьанехь доккхадеш хир ду,

Цуьнгара долчу кӀелхьарваларх самукъадаьлла и хир ду+.

10Аса даггара эр ду: «Мила ву, Веза Эла, Хьох тера?»

Хьо ма ву гӀийланиг ницкъболчух ларвийриг,
къениг а, мисканиг а талорхойх ларвийриг+.

11Бовлу-кха суна дуьхьал харц болу тешаш.

Барт хоьтту цара соьга хаъане а ца хуучух.

12Ас динчу диканна вон до суна цара.

Сан са а ма дуьту дӀатесна цара+.

13Уьш цомгуш хилча, ас-м таьӀна бедарш юхура.

Сайн са а малдора ас марханаш кхабарца.

Ас дина доӀанаш жоп доцуш дисича,+

14доттагӀа я ваша и волуш санна, гӀайгӀане хуьлура со.

Сайн ненан тезетахь санна,
корта а оллийна, халахетта хуьлура со.

15Нагахь со галваьлча, хазахеташ, уьш гуллора.

Суна хӀума олуш берш цхьаьна ма кхетара.

Стенна ду а ца хууш, саццаза цара со сийсазвора.

16АстагӀчух буьйлурш санна,
соьга болчу шайн цабезамна цергаш цара хьекхайора+.

17Хьалдолу Эла! Кхин дукха Ӏийр вуй те Хьо сох хуьлучуьнга хьежар бен доцуш?

Ахь кӀелхьарваккхахьа со церан зуламечу ойланех,
лардехьа сан цхьаъ бен доцу дахар цу буьрсачу лоьмех!+

18Боккхачу гуламехь ас Хьан сийлалла ойур ю.

Алссам долчу халкъана юкъахь ас Хьуна хастамаш бийр бу+.

19+Харц бахьанашца сан мостагӀий баккхий ма бейтахьа.

Бахьана а доцуш, со ца везачаьрга вовшашка бӀаьргаш ма теӀабайтахьа+.

20ХӀунда аьлча маьрша къамелаш ца до цара,
ткъа машар безачу нахана уьш мекарчу дешнашца лоь.

21Суна дуьхьал шайн баганаш а гӀиттош, цара олу:

«ХӀаъ! Тхуна тхаьшна а гина ахь динарг!»+

22Хьуна Хьайна а го-кх и дерриг, сан Веза Эла!

Хьалдолу Эла! Ма валахьа Хьо суна гена!+

23Сама а валий, суна гӀоьнна дӀахӀоттахьа.

Сан Дела, сан Хьалдолу Эла, суна дуьхьалбевллачарна хьалха̄ бехказаваккхахьа со+.

24Хьайн бакъ кхел ехьа Ахь суна тӀехь, сан Веза Дела!

Сох кхарда ма кхардийтахьа уьш+.

25Ма хуьлийла-кх, Дела, там церан дегнашна:

«ХӀара дара-кх оха лоьххург», – аьлла.

Ма олийла-кх цара:

«ХӀара-м оха дӀакхаьллира»+.

26Сан бохамах самукъадаьллачарна Дала эхь а хетийтийла,
цаьрга шайн сий а духкийтийла Цо.

Суна хьалха̄ кураллаш йийраш Цо эхьах а бузийтийла,
уьш сийсаз а бойла.

27Хазахетарца баккхийбойла
со бакъвина хила лууш берш.

Хаддаза олийла цара:

«Вазлойла Веза Эла,

Шен лен ирс хазахеташ волу».

28Сан мотт а хир ма бу Хьан бакъдерг кхайкхадеш,
муьлххачу а дийнахь Хьуна хастамаш а беш+.

35

Бакъонаш ца ларъечун Ӏесалла

35^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: Везачу Элан ялхо волчу Даудан назма.

2+Ӏесачун кӀорггера даг чуьра
аьрхалла йистхуьлу цуьнга.
Цуьнан бӀаьргаш чохь
Делах кхерар дац+.
3Шех лаьцна оццул лекха ойла ю цуьнан,
шен къинош а гина, уьш ца деза кхетам ца кхаччал.

4Цуьнан багара схьадолу дешнаш харц а, мекара а ду.

Кхетаме хилар а, дика лелар а цо дитина ду.

5Вижинчохь а вон ойланаш йо цо.

Иза харц некъа тӀе а волу,
вониг дарх дӀа а ца воьрзу+.

6Веза Эла! Хьан хедар боцу безам стигалшка дӀакхочу,

Хьан тешаме хилар мархашка кхочу+.

7Хьан нийсо лекха лаьмнаш санна ю.

Хьан кхел кӀорга хӀордаш санна ю.

Адамаш а, бежанаш а Ӏалашдо Ахь, Веза Эла!+

8Мел чӀогӀа мехала бу-кх Хьан хедар боцу безам, Дела!

Хьан тӀемийн ӀиндагӀехь адамаша шаьш лардойту+.

9Хьан токхечу цӀийнах дузуш ду уьш.

Хьайх долучу диканан хица хьогалла дӀайоккху Ахь церан.

10ХӀунда аьлча Хьоьгара ду дахаран хьоста.

Хьоьца йолчу серлонгахь серло го тхуна+.

11Дахдехьа Хьо вевзачарна Хьайн безам балар а,
догцӀеначарна Хьайн нийсо лелор а+.

12Курачун ког суна тӀе ма болийла,
къилахь волчун куьйго со дӀа а ма эккхавойла.

13Зулам лелош берш цигахь охьаэгна.

Шаьш охьабахкарна, уьш хьала ца гӀовттало+.

36

Делан лаамехь волчунна а, Ӏесачунна а шен-шен хьакъ дӀадалар

36^1[*] Даудан назма.

А мал[*] вон йолчарах Ӏеха ма лолахь,
зуламаш лелочарах ма хьегалахь+.

2ХӀунда аьлча уьш кестта, буц санна, бакъалур бу,
сенделла догӀу ялта санна, маргӀал а лур бу+.

3Б илггал Везачу Элах тешна а хила, дика а де.

Лаьттахь вехаш а хила, догцӀеналла лар а е.

4Везачу Элах дезар оьцуш хила,

Цо хьан деган лаамаш кхочушбийр бу+.

5В езачу Элан кара хьайн некъ дӀа а ло,
Цунах тешна Ӏаш а хила,
ткъа тӀеоьшург Цо кхочушдийр ду+.

6Цо, серло санна, хьан бакъдерг а гучудоккхур ду,
дийнан делкъе санна, хьан нийсо а гучуйоккхур ю+.

7Г Ӏам-гӀим а ца деш, тийна а волуш,

Везачу Эле ладоьгӀуш хилалахь.

Дахаран новкъахь кхиамаш бохуш волчу
мекарчу стагах ма хьегалахь.

8Д ералла а йиталахь, оьгӀаз а ма эхалахь.

Хьайх зулам даллийтал хьагӀ йолуш ма хилалахь.

9ХӀунда аьлча зулам долуьйтурш хӀаллакбийр бу,
ткъа Везачу Эле сатийсар долчарна
тӀаьхьалонна латта кхочур ду+.

10Е рриг а хан дукха ер яц,
ткъа Ӏесаниг кхин хир а вац.

И хиллачу метте хьо дӀахьаьжча,
цигахь иза хир ма вац+.

11+Ткъа эсала болчарна тӀаьхьалонна латта кхочур ду,
машарх а, беркатах а цара дезар оьцур ду+.

12Ж ирга хета ойланаш Делан лаамехь болчарна дуьхьал Ӏесачо йо,
уьш шена цабезарна цо царна шен цергаш хьекхайо+.

13Ткъа Веза Эла цунах воьлу, хӀунда аьлча

Ӏесачун тӀаьххьара де тӀекхочуш хилар го Цунна+.

14И ра тарраш Ӏесачара баттара схьадоху,
шайн секхаӀедаш а цара тӀехьежадо,
къениг а, мисканиг а охьавиллархьама а,
нийсачу новкъахь берш чекхбахархьама а.
15Тарраш церан шайн дегнех чекхдевр ду,
церан секхаӀедаш кеглур ду+.

16К Ӏеззиг долу Делан лаамехь болчеран хьал –

Ӏесачеран дуккха а долчу хьолал гӀолехь ду+.

17ХӀунда аьлча Ӏесачеран ницкъ бохийна хир бу,
ткъа Шен лаамехь берш Везачу Эло чӀагӀбо+.

18Л еррина хьоьжу Веза Эла цӀена лелачийн хьашташка,
царна кхаьчна мел дерг абаденналц лаьттар ду+.

19Буьрсачу хенахь а юьхьӀаьржачу хӀиттор бац уьш,
меца хан тӀееача а, буьзна хир бу уьш+.

20М аргӀалдоьлла аренан зезагаш санна,

Ӏесанаш хӀаллакьхир бу.

Везачу Элан мостагӀий,
кӀур санна, дӀабовр бу+.

21Н агахь Ӏесачо духалург даккхахь, иза юха дӀа ца ло цо,
ткъа Делан лаамехь волчо шен къинхетам хиларца дӀало.

22ХӀунда аьлча Везачу Эло декъалбинчарна
тӀаьхьалонна латта кхочур ду,
ткъа Цо неӀалт кхайкхийнарш дӀалелхор бу.

23О нда чӀагӀбо Везачу Эло адаман некъ,
цо йоху гӀулчаш Шена тамехь елахь+.

24Иза, ког тасабелча а, вужур вац,
хӀунда аьлча Везачу Эло цуьнан куьг дӀалоцу+.

25П оп санна а волуш, къона вара со, ткъа хӀинца къанвелла.

Делан лаамехь верг суна дӀатесна а ца гира,
цуьнан тӀаьхье бепиг доьхуш а ца гира+.

26Цо хӀора дийнахь къинхетам а бо, духалург а ло.

Цуьнан тӀаьхье декъала а хир ю+.

27С овдоккхуш дикалла, зулам дарх дӀаверзалахь –
лаьтта тӀехь гуттаренна а вехар ву хьо+.

28ХӀунда аьлча Везачу Элана бакъдерг деза,

Шен долахь берш Цо дӀа а ца туьйсу.

Т ешаменаш абаденналц Ӏалашбийр бу,
ткъа Ӏесачеран тӀаьхье дӀаэккхор ю+.

29Делан лаамехь болчарна тӀаьхьалонна латта кхочур ду,
уьш цу тӀехь абаденналц бехар бу.

30У ггар хьекъале дерг Делан лаамехь волчун
багара схьадолу, цуьнан матто а бакъдерг олу+.

31Шен Делан хьехамаш цуьнан даг чохь бу,
ткъа царна тӀера иза дӀа а ца волу+.

32Х ь оьжуш хуьлу Ӏесаниг Делан лаамехь волчуьнга,
иза вен дагахь, кӀело яр лоьхуш+.

33Амма Везачу Эло иза Ӏесачун кара дӀалур вац.

Уьш кхеле бевлча, Цо иза бехке а лоруьйтур вац.

34ЧӀогӀа Везачу Эле са а тийса,

Цуьнан новкъахула бен ма лела.

ТӀаьхьалонна латта хьуна а кхочуьйтуш,

Цо хьан сий дийр ду.

Ткъа Ӏесанаш дӀа а лелхор бу,
хьуна иза гур а ду+.

35Шен орамаш чӀагӀдина волу луьра Ӏесаниг гира суна,
сенделла гаьннаш долчу диттах терра волу.

36Амма со тӀехваьлча[*], иза ван а вацара.

Аса и лоьху, ткъа суна кара а ца во иза.

37Юххерачу цӀена лелаш волчун тергам а бе,
догцӀеначу нехан леррина тергам а бе,
тӀаьхье машаран стеган хир йолу дела.

38Ткъа зуламенаш берриш а хӀаллакбийр бу.

Ӏесачеран тӀаьхье хӀаллакйийр ю+.

39Ӏазап хьоьгучу хенахь
Делан лаамехь болчарна
Веза Эла чӀагӀо санна ву,
Цуьнгара церан кӀелхьарбовлар ду+.
40Везачу Эло царна гӀо а до, уьш лар а бо.
Ӏесачарах Цо уьш паргӀат а боху,
царах Цо уьш кӀелхьар а боху,
шаьш Цуьнга цара ларбойту дела+.

37

Баланехь волчун доӀа

37^1[*] Даудан назма. Дагалацийтаран доӀа+.

2Веза Эла! Хьо дарвеллачохь суна тӀех ма деттахьа.

Хьо оьгӀазвахханчохь суна таӀзар ма дехьа+.

3ХӀунда аьлча Хьан пхерчий сох чекхдевлла.

Суна тӀехь долу Хьан куьг а дазделла+.

4Хьан дералла бахьанехь дийна меттиг а ца йисина сан дегӀа тӀехь.

Сан даьӀахкаш лозуш ю ас летийна къинош бахьанехь+.

5Сан коьртал а лакхадевлла аса летийна къинош,
суна тӀехь ма ду уьш, беза мохь санна+.

6Вон хьожа а йогӀуш, наткъарх юьзна ю
суна тӀера чевнаш, сан хьекъал ца кхачарна.

7Сатта а сеттина, охьатаьӀна лела со,
дийнахь сарралц гӀайгӀанехь лела со.

8Кийра а буьзна дерачу чевнех сан,
дегӀа тӀехь дийна меттиг а ца йисна сан.

9Ца мегачу ваьлла со, воха а воьхна,
узарш деш лела со, дог чӀогӀа дохарна.

10Веза Эла! Сан берриг а лаамаш Хьуна хьалха ма бу.

Сан синан садеӀар Хьох къайла ца долу.

11Дог а дегадо сан. Сан ницкъо а вити со.

БӀаьргийн серло а яц ур-атталла хӀинца сан.

12Сан доттагӀий а, накъостий а сан даьӀнех дӀабирзи.

Сан гергара берш берриге а суна генабевли+.

13Ткъа со вен тӀаьхьабевллачара суна гураш дугӀу.

Суна зулам хила луучара со дакъазаваларх лаьцна дуьйцу,
цара хӀора дийнахь юкъа питанаш туьйсу.

14Ткъа суна-м хезаш дац, къорачунна санна,
ву со бага дӀа ца йоьллу, мотт ца хуург санна+.

15Хилла со къора стаг санна,
багахь дала жоп доцуш волу.

16ХӀунда аьлча, Веза Эла, Хьоьга ас ладоьгӀу.

Сан Хьалдолу Дела, Ахь суна жоп лур ма ду+.

17ТӀаккха ас элира: «Суна тӀехь толам ма боккхийла сан мостагӀаша.

Сан ког шершачу хенахь, цара ма йойла суна кураллаш».

18Со вожа герга ву,
сан бала гуттара а соьца бу.

19Со къера ву сайн харцонашна,
дохковаьлла со сайн къинна+.

20Ткъа сан мостагӀий бехаш а, чӀагӀлуш а лаьтташ бу.

Бахьана доццушехь, со цавезарш багар ца баллал бу.

21Ас дечу диканна дуьхьал суна зулам дийраш,
аса дика дешшехь, суна дуьхьалбовлу+.

22Ма витахьа со, Веза Эла!

Гена ма валахьа суна, сан Дела!+

23Суна гӀо дан сихлохьа,

Веза Эла волу, сан КӀелхьарвоккхург!

38

ДӀатесна волчун дохковалар

38^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга, Ядутуне. Даудан назма+.

2Ас элира: Сайн маттаца къинош ца леторхьама,
со лелачу сайн некъийн тергам бийр бу аса.

Ӏесанаш сайна хьалха мел бу,
сайн бат дӀасацор ю аса+.

3Мотт ца хуург санна а, аз доцург санна а хуьлура со,
ур-атталла диканна а вист ца хуьлура со.

Ткъа сан баланаш совбевлира.

4Сан дог алу хилла дӀахӀоьттира.

Цуьнан дукха ойла ярна, сан кийрахь цӀе елира.

Со сайн маттаца дийца волавелира:+

5Веза Эла, алахьа соьга, сан кхалхар маца хир ду а,
сан дахаран денош мел дисна а. Мел ду те уьш,

Ахь суна дуьнен чохь яккха елла хан мел ю хаархьама+.

6Ахь суна делла денош цхьайолу шенаш[*] санна бен дац.

Сан оьмар Хьуна гергахь хӀумма а йоцург ю.

Билггал, хӀора стеган дахар хӀо санна бен дац-кх+.

7Билггал, адам гӀаларт санна лела-кх.

Эрна хӀума а до цо, хьал а гулдо,
ткъа иза хьанна кхочур ду цунна ца хаьа-кх+.

8Ткъа хӀинца аса стенга ладогӀа деза те?

Сан сатийсар-м Хьоьга ду+.

9Аса лелочу дерриге а зуламех кӀелхьарваккхахьа со.

Емалвайта сонтачеран кара дӀа ма лохьа со.

10Мотт а сецна, сан багара дош ца долу,
суна мел динарг Ахьа дина долу дела.

11Айхьа суна дина таӀзар дӀадаккхахьа,

Хьан куьг дукха дардаларна дӀавер ву со+.

12Бехк адамах баккхарца, летийначу къиношна Ахьа цунна таӀзар до,
цунна дезаш мел дерг, нецо санна, Ахь кхаьллина дӀадоккху.

Билггал, хӀора стаг хӀо санна бен вац-кх!

13Веза Эла, сан доӀа дӀахазахьа,
сан узарийн тергам бехьа.

Сан бӀаьрхишна дуьхьал жоп ца луш ма Ӏехьа.

ХӀунда аьлча со кхузахь Хьан хьаша санна ву,
сан берриге а дай санна, со тӀевеанарг а ву+.

14ДӀа а кхелхина, дуьнен чуьра дӀаваххалц йолчу ханна
витахьа со, сан кхин а воккхавен йиш хилийтархьама+.

39

Баркалла алар а, гӀо дехар а

39^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: Даудан назма.

2Боккхачу тешамца ладоьгӀура аса Везачу Эле,
тӀаккха соьгахьа схьавирзира Иза,
ас доккху орца а дӀахезира Цунна.
3Кхерамечу гӀу чуьра со хьала а ваьккхина,
сацкъаран уьшал чуьра со схьа а озийна,
тарха тӀе сан когаш Цо дӀахӀиттийра,
ас еш йолу сан гӀулчаш Цо чӀагӀйира+.
4Тхайн Далла хастамаш беш йолу
керла эшар йиллира Цо сан бага.
Дукхахберш, иза а гина,
ларамах буьзна а хир бу,
Везачу Элах тешна а хир бу+.

5Декъала ву Везачу Элах тешна Ӏаш волу а,
цӀушка дехарш деш воцу а,
харцделанашна Ӏамал ечарах
дӀакхетта а воцу стаг[*].
6Алссам ду, сан Веза Дела,
Ахь мел дина тамашийна гӀуллакхаш а,
тхох лаьцна Ахь мел йина ойланаш а.
Хьоьца цхьа а вусталур ма вацара!
Ахь мел динчу гӀуллакхех лаьцна
Ас дийцахь я кхайкхам бахь,
церан терахь хьесап ца даллал доккха хир ма дара!+

7+СагӀанаш а, совгӀаташ а ца дийзира Хьуна,
Сан лергаш дӀадиллира Ахь.
Дийнаташ дагоран сагӀанаш Хьуна ца тайра,
къинойх долу сагӀанаш Ахь ца дийхира+.
8ТӀаккха ас элира: «Хьажахьа, со кийча ву,
товрат-хьехамийн тептар тӀехь суна лерина яздина ду.

9Хьан лаам кхочушбан лууш ву со, сан Дела!

Хьан товрат-хьехамаш сан даг чохь лаьтта»+.

10Боккхачу гуламехь дуьйцура аса

Хьан нийсонах лаьцна.

Сайн баганна новкъарло ца йора аса,

Хьуна ма-хаъара, Веза Эла.

11Хьан нийса хилар сайн даг чохь къайла ца доккхура аса.

Хьо тешаме хиларх а, Ахь кӀелхьарваккхарх а лаьцна кхайкхадора аса.

Боккхачу гуламна хьалха Хьан хедар боцу безам а,

Хьан билггал бакъдерг а ца хьулдора аса.

12+Веза Эла, сох къинхетам бар Ахьа цкъа а ца сацадо.

Хьан безамо а, тешаме хиларо а саццаза ларвойла со,

13хӀунда аьлча барам боцучу бохамаша
го бина суна. Сан къиноша, со стенга
вала веза ца хаъал, хьалавуьзна со.

Уьш сан коьртарчу месел а совдевлла.

Сан доьналла а сох дӀакъаьстина+.

14Веза Эла, со кӀелхьарваккхар Хьайна тамехь хилийтахьа.

Веза Эла, суна гӀоьнна тӀеван сихлохьа.

15Сан са хӀаллакьхилар лоьхурш
юьхьӀаьржачу а хӀуьттийла, царна эхь а дуссийла!

Суна зулам хила луурш,
юьхьӀаьржачу а хӀиттийна, юха а берзабойла!+

16Со емалвархьама, соьга: «Жолам-яӀ!» – бохурш,
шайна эхь доссарна, боьхна хьийзийла+.

17Хьо лоьхуш болу массо а Хьо бахьанехь
хазахетта а, самукъадаьлла а хуьлийла!

Ахь шаьш кӀелхьардахар дезаш болчара

«Сийлахь ву Веза Эла!» – саццаза олийла.

18Со-м къен а, миска а ву.

Хьалдолу Эла, сан гӀайгӀа бехьа!

Хьо ву суна гӀо дийриг а, со паргӀатвоккхург а.

Ва сан Дела, хье ма лохьа!+

40

Цомгуш волчун доӀа

40^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: Даудан назма.

2Декъала ву гӀийлачун гӀайгӀа беш верг!

Холчу хӀоьттича, Везачу Эло паргӀатвоккхур ву иза+.

3Везачу Эло лар а вийр ву, дийна а вуьтур ву иза.

Ша лаьттахь йоккхучу хенахь иза декъала хир ву.

Цуьнан мостагӀийн лаамийн дола Ахьа дӀа ма лохьа иза+.

4Цомгуш а хилла, меттахь висча а,

Везачу Эло иза чӀагӀво.

Цуьнан цамгарх Ахь иза то а во+.

5Ас элира: «Веза Эла! Сох къинхетам бехьа,
со товехьа, хӀунда аьлча Хьуна дуьхьал аса къа латийна».

6Сох лаьцна вониг олу сан мостагӀаша:

«Иза маца лийр ву те,
цуьнан цӀе а маца дӀайовр ю те?» – бохуш.

7Со ган веаначун хабар
гуттара а даьсса хуьлу.

Шен даг чохь цо вониг латтадо.

Ара а волий, сох лаьцна цо эладита даржадо+.

8Со ца везначу массара а вовшашна юкъахь
сох лаьцна шабар-шибарш до.

Уггар а вониг сох лаьцна дага а лоьцуш,
цара вовшашка олу:

9«Цунна Ӏожаллин ун ма кхетта.

Ша Ӏуьллучуьра иза кхин хьалагӀатталур ма вац».

10+Ур-атталла сан уггар дикачу доттагӀчо,
ас тешаме лоручу а,
соьца бепиг дууш волчу а,
мекарлонца суна дуьхьал куьг айина+.

11Ткъа Ахьа, Веза Эла,
сох къинхетам а бай,
дӀахӀоттавехьа со,
аса хьакъ дерг дӀалур дара царна.
12Сан мостагӀаша суна тӀехь толам
цабаккхарх хуур ду суна,
Хьо суна реза хилар.
13Сох лаьцна аьлча, со догцӀена хиларна
со лоттуьйту Ахь. Ткъа со гуттаренна а
Хьайна уллохь дӀахӀоттаво Ахь.

14+Азалера абаденналц декъала ву
Исраилан халкъан Веза Дела!
Амин! Амин!+

41

ШолгӀа тептар

(Забур 41–71)

Йийсарехь волчун доӀа

41^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: Кхорахьан тӀаьхьенан хьехаме назма+.

2Хин Ӏоврех хьоьгуш болу сай санна,
сан са а ду Хьох хьоьгуш, Дела!+
3Делах хьоьгу сан са – дийна волчу Делах.
Маца дӀавахалур ву те со,
Далла уллохь а волуш,
Цунна Ӏибадат дан?
4Дийнаххьий, буьйсанний сайн бӀаьрхих
кхача хилира суна,
«Мичахь ву ткъа хьан Дела?» – бохуш,
дийнахь сарралц мостагӀаша соьга хоьтту+.

5Сайн синан Ӏаткъам дӀа а балхош,
хӀара ду суна дагаоьхург:
адамийн тобанашца сайн лелар,
Делан цӀа долчу сайн хьалхавийлар.
Халкъаца цхьаьна аса а кхойкхура
дезде даздечу хенахь
хазахетаран а, баркаллин а озаца+.
6ХӀунда ду те хьо сингаттаме, сан са,
карзах хӀунда дуьйлу те хьо сан кийрахь?
Деле ладоьгӀуш хила, хӀунда аьлча
ас кхин а хастамаш бийр бу Цунна,
со КӀелхьарвоккхург волчу сайн Далла+.

7Сан кийрарчу сино сагатдо,
цундела суна Йордан-хин махкара а,
Хьермон а, Мицхьар а лаьмнийн мехкашкара а
дагаоьху Хьо+.
8КӀоргачу цхьана хино вукху хине
Хьан чухчарийн аьзнашца кхайкхамаш бо.
Дерриг Хьан хиш а, Хьан тулгӀенаш а
суна тӀехула чекхъевлла.
9Дийнахь Везачу Эло
Шен безам суна тӀехьажабо.
Буьйсанна соьгахь илли ду Цунна –
сан дахаран Деле долу доӀа+.

10Сайн тарх йолчу Деле аса олу:
«Ахьа со виц хӀунда вина те?
ХӀунда лела те со гӀайгӀанехь,
сан мостагӀчо суна гӀело ярх?»+
11Сан даьӀахкашкахь Ӏожаллин чов хиллал,
сан мостагӀашна со дола хета,
«Мичахь ву ткъа хьан Дела?» – бохуш,
дийнахь сарралц цара соьга хоьтту.

12ХӀунда ду те хьо сингаттаме, сан са?

Карзах хӀунда дуьйлу те хьо сан кийрахь?

Деле ладоьгӀуш хила, хӀунда аьлча
ас кхин а хастамаш бийр бу Цунна,
со КӀелхьарвоккхург волчу сайн Далла.

42

Йийсарехь волчун доӀа

(41-чу назманан тӀаьхье)

42^1[*] Ва Дела, со бехказаваккхахьа,
диндоцучу халкъана дуьхьал болчу
сан къовсамехь суна гӀо дехьа.
Мекарчу а, зуламечу а адамех
со кӀелхьарваккхахьа!+
2Дела, Хьо ю сан чӀагӀо.
Со дӀа хӀунда теси те Ахьа?
Сан мостагӀчо суна гӀело а йина,
гӀайгӀане хӀунда лела те со+?

3Хьайн серло схьаяийтахьа,
Хьайн бакъдерг схьакховдадехьа.
Цара со дӀавуьгийла,
цара со хьалавоккхийла
Хьан безачу лома тӀе,
Хьо Ӏаш волчу цӀийне+.

4ТӀаккха со дӀагӀур ву Делан сагӀа доккхучу кхерчана тӀе,
сан хазахетаран а, самукъадаларан а Дела волчу.

Аса мерз-пондарца хастамаш бийр бу Хьуна,
ва Дела, сан Дела!

5ХӀунда ду те хьо сингаттаме, сан са?

Карзах хӀунда дуьйлу те хьо сан кийрахь?

Деле ладоьгӀуш хила, хӀунда аьлча
аса кхидӀа а хастамаш бийр бу Цунна,
со КӀелхьарвоккхург волчу сайн Далла+.

43

Халкъ лардар доьхуш долу доӀа

43^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: Кхорахьан тӀаьхьенан хьехаме назма.

2Тхан дайша тхуна дуьйцура,
уьш баьхначу ширачу заманахь.

Ахь мел динчу гӀуллакхех лаьцна.

Ва Дела, тхан лергашна хезнера иза+.

3Хьайн куьйгаца халкъаш хӀаллакдира Ахьа,
ткъа тхан дай баха охьаховшийра Ахьа.

Кхечу къаьмнашна зулам дира Ахьа,
ткъа тхан дайн аьтто балийтира Ахьа+.

4Цара и латта шайн туьраца а ца даьккхира,
шайн ницкъаца а ца даьккхира.

Хьан нуьцкъалчу аьтту куьйгаца а,

Хьан юьхь тӀера лепачу нуьраца а
даьккхира цара и латта, Хьо царна реза хиларна+.

5Ва Дела, Хьо сан Паччахь ма ву!

Якъубан халкъана[*] толамаш бахар лохьа![*]+

6Хьан ницкъаца тхешан мостагӀий оха юхабоху,

Хьан цӀарца тхайна дуьхьалбевлларш оха хьошу.

7Сайн секхаӀодах тешна Ӏаш вац со,
сайн туьро а кӀелхьар ца воккху со+.

8Амма тхан мостагӀех Ахь тхо кӀелхьардоху,
тхо цадезарш Ахь юьхьӀаьржачу хӀиттабо.

9Дийнахь сарралц Делах дозалла до оха.

Абаденналц Хьан цӀе язйийр ю оха.

10Амма хӀинца-м Ахь дӀатесна тхо,

Ахь юьхьӀаьржачу а хӀиттийна тхо.

Тхан эскаршца ара ца волу Хьо+.

11Ахь мостагӀех тхо дӀаидийтина,
тхо ца дезачара тхоьгара хӀонс яьккхина+.

12УьстагӀий санна, хӀаллакдайта дӀадели Ахь тхо,
къаьмнашна юкъахь дӀасадаржий Ахь тхо+.

13Хьал совдаккхар а доцуш, Хьайн халкъ Ахь дӀадоьхки,
цунах беллачу мехах Ахь пайда а ца ийци.

14Тхан лулахошка емалдайта дӀадели Ахь тхо.

Тхуна гонах бехаш болчарна беламна а,
сийсаздахарна а дӀадели Ахь тхо+.

15Халкъашна юкъахь кицанна а
даладойтуш, дӀахӀиттий Ахь тхо.

Кхечу къаьмнашка кортош а лестадойтуш,
тхох кхардам бина, дӀахӀиттий Ахь тхо+.

16Сан сийсазалла дийнахь сарралц суна хьалха ю.

Со юьхьӀаьржачу хӀоттийна,

17со емалвеш болчеран а, харцлуьйчеран а озо а,
сан мостагӀчун а, суна бекхам бар
лоьхучеран а хьежаро а.

18И дерриг а тӀедеана тхуна,
амма Хьо виц ца велла тхуна,
Хьан барт а ца бохийна оха.
19Тхан дегнаш Хьох дӀа а ца дирзира,
тхан когаш Хьан некъа тӀера дӀа а ца бевлира,

20Амма чангӀалкхаш ехачу меттехь Ахь тхо дӀахьаьшира,

Ӏаьржачу боданехь Ахь тхо дӀахьулдира+.

21Нагахь оха, тхешан Делан цӀе йиц а йина,
хийрачу далла куьйгаш хьалаайинехьара,
22иза Далла хуур дацара ткъа,
Шена деган къайленаш евза дела+?

23+Хьо бахьанехь хӀора дийнахь тхо мостагӀаша хӀаллакдо.

Дайа кечдина уьстагӀий санна царна хета тхо+.

24ГӀаттахьа, Веза Эла, вижина хӀунда Ӏа Хьо?

Самавалахьа, гуттаренна а дӀа ма тасахь тхо!+

25Хьайн юьхь тхох къайла хӀунда яьккхина те Ахь?

Тхо баланехь а, Ӏазапехь а хилар диц хӀунда дина те Ахь?

26Тхо ченаш юккъе охьаэгна,
тхан догӀмаш лаьттах дӀалетта.
27ГӀаттахьа тхуна гӀоьнна,
Хьайн барам боцучу безаман дуьхьа
кӀелхьардахахьа тхо+.

44

Паччахьо зуда ялорах лаьцна йолу йиш

44^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: «Шушаним» олучу мукъамехь ала езаш ю. Кхорахьан тӀаьхьенан йолу хьехаме назма. Безаман йиш+.

2Сан дага чуьра хаза дешнаш арадуьйлу,
сайн аяташ аса паччахьна лерина доху,
сан мотт говзачу йозанчин къолам бу.

3Адамашна юкъара уггар исбаьхьаниг ву хьо.

Къамел дарна говза а ву хьо,
цундела Дала абаденналц декъалвина хьо.

4ГӀодаюкъах дехка, ва турпалхо, хьайн тур,
хьайн паччахьан сий а, исбаьхьалла а долу+.

5Хьайн хазаллица говр хахкахьа, толам а боккхуш,
билггал бакъдолчун а, кӀедачу нийсонан а дуьхьа,
хьан аьтту куьйго хьуна инзаре хӀуманаш гайтийтархьама.

6Хьан ира пхерчий паччахьан мостагӀийн дегнех чекхдовлийла.

Хьан когашна хьалха халкъаш охьаэгийла.

7+Дала делла хьан паччахьалла абаденналц лаьтта,
ткъа хьан паччахьалла нийсонан паччахьалла ду+.

8Нийсо а езаш, харцо ца еза хьуна,
цундела Дала къобалвина хьо,
хьан Дала хьан накъосташна чул а
хьуна алссам хазахетар делла.

9Хаза хьожа йогӀу деза даьтта а, сарап а, кассия а
хьан ерриг а тӀеюхучу бедаршна тӀехь ю.

Пийлан кӀомсарех хаздинчу паччахьан цӀеношна тӀера
мерз-пондарийн мукъамаша хьан самукъадоккху+.

10Хьан долахь болу паччахьийн йоӀарий лараме болчу зударшна юкъахь бу хьан.

Апар-махкара шена тӀехь деши а долуш,
нускал ду хьуна аьтту агӀор дӀахӀоьттина+.

11ЛадогӀалахь, йоӀ, схьахьажалахь,
хьайн лерг а схьадерзаделахь,
хьайн халкъ а дицделахь,
хьайн ден цӀа а дицделахь.
12Паччахьна хьан хазалла езалур ю.
Иза хьан олахо волу дела,
хьо Цунна хьалха охьатаӀалахь.
13Цора-гӀалара бахархоша совгӀаташ дахьар ду,
къоман хьалдолчара хьо шайна резахилар лоьхур ду.

14Паччахьан нускал паччахьан цӀа чу доьду.

Ма хаза ду иза! Цуьнан духар дешица кечдина ду

15Тир яьккхина духар тӀехь а долуш,
иза паччахьна хьалха юьгу.

Нускална юххебовлу йоӀарий а
цунна тӀе балабо+.

16Самукъадаларца а, баккхийберца а
паччахьан цӀа чу бовлу уьш.

17Хьан дайн метта хьан кӀентий дӀахӀуьттур бу, ва паччахь.

Дерриг а лаьтта тӀехь, элий а бина, дӀахӀиттор бу ахьа уьш.

18Массо а тӀейогӀучу тӀаьхьенашкахь хьан цӀе аса дагаоьхуьйтур ю.

Цундела халкъаша абаденналц хьан сий дийр ду.

45

Дела вайца ву

45^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: Кхорахьан тӀаьхьенан назма. ХӀара йиш «Ӏаламут» олучу мукъамехь ала езаш ю+.

2Дела – вайн дӀалочкъийла а ю, вайн ницкъ а бу,
вай де доьхна хьаьвзича, гуттар а кийча волу гӀоьнча а ву+.

3Цундела вай кхералур дац,
ур-атталла латта дегийча а,
лаьмнаш хӀордаш чу дахча а,
4тулгӀенаша гӀовгӀа яьккхича а,
хӀордийн хиш ловзадевлча а,
шаьш меттахдахарна лаьмнаш дегийча а+.

5Цхьа татол ду Делан гӀалин самукъадоккхуш.

Веза Воккха Дела Ӏаш волу еза меттиг ю цигахь+.

6Дела цу меттигна юккъехь ву, иза юхур яц.

Сатосучу хенахь дуьйна Дала цунна гӀо дийр ду+.

7Халкъаш дарделла, пачхьалкхаш меттахъевлла.

Дала Шен аз хазийти, ткъа латта дешна дӀадели+.

8Массо а ницкъийн Веза Эла вайца ву.

Якъубан Дела вай лардаран гӀап ю.

9Схьа а дуьйлий, хьовсийша Везачу Эло мел дечуьнга,
лаьттахь Цо кхочуш мел дечу инзаре гӀуллакхашка+.

10Дуьненан йисте кхаччалц Цо тӀемаш а совцабо,
секхаӀад а дохадо, гоьмукъ а кагбо,

Цо турсаш а цӀергахь дагадо+.

11ДӀа а совций, Со Дела вуйла хаийша.

Халкъаша а лакхавоккхур ву Со,
лаьтта тӀехь а лакхавоккхур ву Со.

12Массо а ницкъийн Веза Эла вайца ву.

Якъубан Дела вай лардаран гӀап ю.

46

Дела дерриг а дуьненан Паччахь ву

46^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: Кхорахьан тӀаьхьенан назма.

2Ва массо а халкъаш, тӀараш деттийша!

Даккхийдеран озаца Деле кхайкхийша!+

3Веза Воккха Эла кхераме ву.

Иза дерриг а дуьненан сийлахь Паччахь ву+.

4Халкъаш вайна муьтӀахь дина Цо.

Къаьмнаш вайн когашка охьадехкина Цо+.

5Цо хаьржина вайна кхаьчна болу хӀара мохк,

Цунна дезаш долчу Якъубан халкъо цунах дозалла до.

6Даккхийдеран аьзнаш айадарца хьалаваьлла Дела,
коьман маӀа лоькхучохь хьалаваьлла Веза Эла.

7Вайн Далла ала иллеш,
вайн Паччахьна ала уьш.

8Дерриг а лаьттан Паччахь ву Дела.

Массара а говза назма Цунна ала+.

9Массо а халкъашна тӀехь Паччахь ву Дела.

Шен езачу Ӏаршехь охьахиъна ву Дела.

10Кхечу къаьмнийн куьйгалхой гулбелла

ИбрахӀиман Делан халкъаца цхьаьна.

ХӀунда аьлча латта лардийраш Делан долахь бу,
ткъа Дела царал а лакхаваьккхина ву+.

47

Цийон – Делан гӀала

47^1[*] Йиш. Кхорахьан тӀаьхьенан назма.

2Веза Эла сийлахь ву, хастам бан Иза чӀогӀа хьакъ долуш а ву,
вайн Делан йолчу гӀалахь, Цуьнан безачу лома тӀехь+.

3+Цийон-лам шен локхаллица хаза бу,
дуьненан хазахетар а иза бу.

Цуьнан къилбаседехьа агӀор
сийлахьчу Паччахьан гӀала ю+.

4Цуьнан гӀепашкахь волчу Дала
нах ларбийриг Ша хилар гайтина.

5Паччахьаш, цхьаьна а кхетта,
гӀалина тӀелата тӀебахара+.
6И дерриг ган а гина, Ӏадий уьш,
боха а боьхна, дӀабевди уьш.
7Кхерамо, бохийна, хьовзий уьш,
берах хьийзош йолу зуда санна,+
8доккхачу хӀордкеманашна дуьхьал
малхбалера хьаькхначу дарцо санна+.

9Хьалха тхуна Делан гӀуллакхех лаьцна хезна,
ткъа хӀинца уьш ги тхуна тхайн Дела волчу
массо а ницкъийн Везачу Элан гӀалахь.

Дала и гӀала гуттаренна а латтайо.

10Ва Дела, Хьан хедар боцучу безамах лаьцна
ойланаш йо оха, Хьан цӀийнан кертахь лаьтташ+.

11Веза Дела, лаьттан йистошка кхаччалц
йоккхуш йолу Хьан цӀе санна бу Хьуна бо хастамаш.

Хьан аьтту куьг ду нийсонах дуьзна+.

12Цийонан нехан самукъа а долийла.

Хьан бакъйолу кхелаш бахьанехь

ЯхӀуд-мехкан ярташна хаза а хетийла+.

13Цийон-ломана гонах чекх а довлий,
цунна го а баккха, цуьнан бӀаьвнаш ягар а е.
14Цуьнан арахула йолчу чӀагӀонийн тидам бе,
дикка хьажа цунна чохь йолчу гӀепашка,
царах лаьцна дийцархьама хинйолчу тӀаьхьенашка:

15«И Дела абаденналц вайн Дела ву.

Вай делла дӀадовллалц Иза вайн урханча[*] ву».

48

Шайн хьолах тешна Ӏаш болчеран сонталла

48^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: Кхорахьан тӀаьхьенан назма.

2ЛадогӀалаш ас бохучуьнга, массо а халкъаш!

ХӀара тидаме эцалаш, дуьнен чохь дехаш мел долчара:+

3кӀезиг долчара а, цӀеяхана долчара а,
къечара санна, хьал долчара а.

4Сан багано хьекъале хӀума эр ду.

Сан деган ойланаш кхетамах юьзна хир ю.

5Сайн лерг хьекъалечу кицанна тӀедерзор ду ас.

Сайн хӀетал-металан маьӀна мерз-пондар лакхарца дӀадоьллур ду ас+.

6Стенна кхера веза со сайн де доьхначу деношкахь,
суна тӀаьхьабевллачеран къиноша суна го бинчу хенахь?

7Уьш шайн бахамах тешна Ӏаш а бу,
шайн доккхачу хьолах дозалла деш а бу!+

8ХӀуъа дича а, адаме стаг паргӀатваккхалур вац.

Цуьнга оцу стеган дахарх Далла мах балалур бац+.

9Адаман дахарх болу мах тӀех боккха бу,
вайга иза цкъа а балалур а бацара,
10адам гуттаренна дехаш хилийтархьама а,
вахкавалар гар цуьнан ца хилийтархьама а+

11ХӀоранна а го хьекъалалла дерш леш хилар.

Иштта леш хуьлу кхетам боцурш а, сонтанаш а.

Цара массара а шайн бахам шайн тӀаьхьенна буьту+.

12Къуббанаш ду церан цӀенош гуттаренна а,
и хӀусамаш тӀаьхьенашкара тӀаьхьенашна юьсур ю церан.

Цара шайн мехкашна шайн цӀераш тохку.

13Амма адам, цуьнан мел доккха хьал делахь а,
гуттаренна а ца дуьсу оцу лаьттахь.

Иза а тарло леш долчу бежанех+.

14Иштта хир бу сонталла йолчеран кхоллам а,
цара аьлларг къобалдечарах хиндерг а.

15Уьш, уьстагӀий санна, эхарт чу бухкур бу.

ЖаӀуьно дӀадуьгу жа санна, Ӏожалло дӀаоьцур бу уьш.

Ӏуьйранна Делан лаамехь болчара
церан кешнаш хьошур ду.

Церан куьцаш дӀадевр ду
эхартехь, шайн хӀусамашна геннахь.

16Эхартан олаллех паргӀатдоккхур ду сан са,

Дала билггал кӀелхьарвоккхур ву со+.

17Ма хьегалахь, хьал сов а дуьйлуш,
сийлалла лакхадолучу адамах.

18ХӀунда аьлча ша дӀакхелхачу хенахь
цо шеца хӀумма а дӀахьур яц.

Цуьнан сийлалла цунна тӀаьххье дӀагӀур дац+.

19Ша вехачу хенахь цо шен синна там берг леладахь а,
цо аьтто баккхарна наха цуьнан сий дахь а,
20цкъа а серло гур йоцуш болчу,
шен беллачу дайх дӀакхетар ву иза+.
21Адам хьал долуш делахь а,
цуьнан кхета ницкъ ца кхочу,
леш долчу бежанех тарло иза а+.

49

Далла билггал бакъдолу Ӏибадат дар

49^1[*] Асайпан назма.

Деланийн Дела волчу Везачу Эло Шена тӀекхойкху
малхбалера дуьйна малхбузе кхаччалц долу дерриге а латта+.

2Хазаллехь кхоччуш болчу Цийон-лома тӀера

Дела Шен нуьраца серлавуьйлу+.

3СхьавогӀур ву Вайн Дела,
амма тийналлица вогӀур вац Иза.

Дерриг хӀума а дӀакхоллуш йолу цӀе ю Цунна хьалха,
чехкабаьлла мох бу Цунна гонах+.

4Лакхарчу стигале а, иштта лаьтте а кхайкхам бо Цо,

Шен халкъана Ша кхел ярхьама:+
5«Схьагулбе Со волчу Суна тешаме берш,
сагӀа даккхарца Соьца барт бинарш».
6Стигалша Цуьнан нийсо кхайкхайо,
хӀунда аьлча Дела – Ша ву Кхелахо+.

7«ЛадогӀа, Сан халкъ, Ас дош эр ду.

Исраилан халкъ! Ас хьуна дуьхьал тоьшалла дийр ду.

Со Дела ву, хьан Дела ву!+

8Ахь дохучу сагӀанашна дуьхьал эр дац Ас хӀумма а –
хьан дийнаташ дагоран сагӀанаш гуттара а ду Суна хьалха+.

9ХӀетте а, Ас хьан цӀентӀера стерчий а схьаоьцур дац
я хьан гӀотанашкара бежалой а тӀеоьцур яц.

10ХӀунда аьлча хьаннашкара ерриг акхарой а Сан ю,
эзар лаьмнашкара хьайбанаш а Сан ду+.

11Лаьмнаш тӀера дерриг олхазарш а девза Суна,
аренгара бежанаш а ду Суна хьалха.

12Нагахь Со мацвелча а, хьоьга эр дацара Ас,
хӀунда аьлча Сан ду дерриг дуьне а,
цунна чохь мел долу хӀума а+.
13Стерчийн жижиг дууш ву ткъа Со,
я бежалойн цӀий молуш ву ткъа Со?
14Ахьа Далла сагӀина хьайн хастамаш а бе,
айхьа Веза Воккхачунна дина нигат кхочуш а де+.

15Хьайн де доьхча, Соьга кхайкха.

Ас хьо кӀелхьарвоккхур ву, ахьа Сан сий дийр ду»+.

16Амма Ӏесачуьнга Дала иштта боху:

«Ас тӀедехкинарш а хӀунда кхайкхадо ахь,

Соьца бина барт а хӀунда бу хьан багахь?

17Ткъа хьо нисвар хьуна бӀаьрга дан ца деза,

Сан дешнаш а хьайна тӀехьа дӀатотту ахьа.

18Хьайна къу гича, цуьнца а лела хьо,
сийсаза лелачаьрца а хьо-со хуьлу хьан.

19Ахь хьайн багах вон дешнаш а довлуьйту,
хьан матто мекарло а кхуллу+.

20Охьа а хаий, хьайн веших лаьцна вониг олу ахь,
хьайн ненан кӀантах лаьцна харцдерг кхуллу ахь.

21Ахь иза леладора, ткъа Со вист ца хуьлура.

Хьуна-м Со хьайх тера ву моьттира.

Амма хӀинца Ас хьуна тӀехдеттар а ду,
хьан бӀаьргашна хьалха Ас хьох бехк боккхур а бу+.

22Кхеталаш хӀокхунах, Дела вицвинарш,
Соьга шаьш хьийза ца дайтархьама,
шу кӀелхьардохург ца хиларна+.

23Суна сагӀина хастамаш бахьаш волчо Сан ларам бо.

Ша лела некъаш нисдеш волчунна

Ас Делера долу кӀелхьарвалар гойтур ду».

50

Гечдаран доӀа

50^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: Даудан назма. 2+Дауд Бат-ШабаӀах кхеттачул тӀаьхьа, иза волчу Ната-пайхамар веана хиларх лаьцна+.

3Веза Дела, Хьайн хедар боцучу безамца гечдехьа суна.

Хьайн боккхачу къинхетамца дӀадахахьа сан къинош+.

4Хино дӀайоху модаш санна,
дӀаяхахьа сан харцонаш,
сан къинойх цӀанвехьа со+.

5Сайн харцонашна къера ву со,
айса латийна къа гуттар а суна хьалха ду+.

6+Хьуна хьалха, Хьуна цхьанна хьалха къа латийна ас,

Хьан бӀаьргашна хьалха хьарамниг дина,
цундела со бехке варехь Хьо нийса а ву,
кхел ярехь цӀена а ву+.

7Харцонца вара со дуьнен чу ваьлчхьана дуьйна,
сайн ненан кийрара дуьйна къа ду аса схьадахьаш+.

8Сан даг чохь бакъдерг хилар лууш ву Хьо,
цундела сан коьрте хьекъал доуьйту Ахь.
9Ярийн курсаца цинцаш тохахьа суна тӀе,
тӀаккха со цӀена хир ву,
хих ваккхахьа со,
тӀаккха лонал а кӀайн хир ву со+.

10Хазахетар а, самукъадалар а хазийтахьа суна,
тӀаккха Ахь кегйина даьӀахкаш самукъадаьлла хир ю сан.

11Сан къиношна тӀера дӀаверзий,
сан харцонаш дӀаяхахьа.

12Суна чохь цӀена дог кхоллахьа, Дела,
суна чуьра тешаме са карладаккхахьа+.

13Хьайна хьалхара со дӀа ма ваккхахьа,

Хьайн Деза Са соьгара дӀа ма даккхахьа.

14Ахь кӀелхьарваккхарна долу хазахетар юхалохьа суна,

Хьуна муьтӀахь хила лууш долчу Синехь чӀагӀвехьа со.

15Нийсонца лелаш боцурш Хьан новкъа ас бохур бу,
тӀаккха галбевлларш Хьуна тӀебоьрзур бу.

16Со кӀелхьарвоккху Дела,
цхьаннан цӀий Ӏанорах ларвелахь со,
тӀаккха ас Хьан нийсо хастор ю+.
17Веза Эла! Схьаеллахьа сан бага,
тӀаккха цо Хьуна хастам кхайкхор бу.

18Ас сагӀа доккхур дара Хьуна,
амма Хьуна ца деза иза.

Хьайна лерина дийнаташ дагорна а

Хьо реза вац+.

19Доьхна са – иза Далла луш долу сагӀа ду.

Дохкодаьлла а, муьтӀахь долу а дог Ахь дӀатоттур дац, Дела+.

20Хьайн лаамца къинхетам бехьа Цийон-гӀопах,

Ярушалайман пенаш ирахӀиттадехьа+.

21ТӀаккха Хьо реза хир ву бакъдолчу сагӀанашна,
дийнаташ дагоран сагӀанаш а тамехь хир ду Хьуна,
тӀаккха Хьан сагӀа доккхучу кхерча тӀе
стерчий дохкур ду+.

51

Делан кхел а, Делан къинхетам а

51^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: Даудан хьехаме назма, 2+эдомхочо ДуагӀа, Дауд Ахьи-Маликан цӀийне веана аьлла, Шауле мотт тоьхначул тӀаьхьа аьлла йолу+.

3Айхьа зулам дарх дозаллаш стенна до ахь, нуьцкъала стаг?

Дела массо а ханна тешаме ву.

4Хьан матто хӀаллакьхилар дуьйцу,
ира урс санна бу хьан иза, ямартниг!+

5Хьуна вониг дикачул алсам деза,
бакъдолчул а харцдерг алсам дийца лаьа хьуна.

6Зуламе къамелаш деза хьуна, ямарта мотт.

7Дала, хӀаллаквина, дӀавоккхур ву хьо,
цӀа чуьра аракхуссур ву,
дийначийн лаьтта тӀера хьан орам а дӀабоккхур бу+.

8Иза а гина, Делан лаамехь берш ларамах буьзна хир бу.

Уьш боьлур бу цунах:+
9«Делах шен чӀагӀо а ца еш,
шен доккхачу хьолах а тешна,
зуламаш тӀехь чӀагӀвелла вара и стаг»+.

10Ткъа со Делан цӀа чохь зазадоккхуш долу зайт-дитт санна ву,
ерриг а тӀейогӀучу ханна Делан хедар боцучу безаме сатесна а ву+.

11Ахь динчунна гуттар а Хьуна хастам бийр бу ас.

Хьан цӀарах догйовха хилла, иза хастор ю Хьуна тешамечу нахана хьалха̄.

52

Адамийн Ӏесалла

(Забур 13)

52^1[*]• Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: Даудан хьехаме йолу хӀара назма «Махьалат» олучу мукъамехь лакха езаш ю.

2+Сонтачара шайн дагахь боху: «Дела вац».

Уьш ма телхина бу, цара лелориг ма дегаза хӀума ду.

Царах цхьа а диканиг дийриг вац+.

3Стигалшкара адамашка
охьахьоьжу Дела,
цхьа а кхетамехь верг а вуй те,
Дела лоьхург а вуй те, Шена гархьама+.
4Берриш а нийсачу некъа тӀера дӀабирзина,
уьш массо а талхарх буьзна.
Царах цхьа а диканиг дийриг вац,
ур-атталла цхьаъ-м вац+.
5Кхетаме богӀур болуш а бац те
харцонаш лелош мел берш,
шаьш бепиг дууш санна, сан халкъ дӀакхоллурш,
ткъа Деле ца кхойкхурш+?

6ЦӀеххьана царна тӀе кхерам тосур бу,
кхераме хӀумма а дацахь а, хӀунда аьлча
хьуна дуьхьалбевллачеран даьӀахкаш Дала дӀасаяржор ю.

Ахь юьхьӀаьржачу хӀиттор бу уьш, Дала уьш дӀатесна дела+.

7Исраилан халкъана кӀелхьардовлар
Цийон-лома тӀера догӀур делахьара!
Шен халкъ Дала юхаметтахӀоттийча,
Якъубан халкъан сакъералур дара,
Исраилан халкъан самукъадер дара.

53

МостагӀех ларваран доӀа

53^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: Даудан хьехам болу назма. Дечиг-пондарца ала езаш ю иза+. 2+Зипахоша, Шаулна тӀе а баьхкина: «Тхо долчохь къайла-м ца ваьлла те Дауд?» – аьллачу хенах лаьцна.

3Ва Дела! Хьайн цӀарца кӀелхьарваккхахьа со,

Хьайн ницкъаца бехказаваккхахьа со.

4Ва Дела! Сан доӀа хазахьа,
сан багара дешнашка ладогӀахьа.

5Хийра нах дуьхьалбевлла суна,
нуьцкъалчара сан са лоьху.

Цу нехан Дела вац+.

6Дела сан гӀоьнча ву.

Везачу Эло дог чӀагӀдо сан.

7Сан мостагӀаша дина зулам царна тӀе юхадерзадехьа,

Хьо тешаме хиларна, хӀаллакбехьа уьш+.
8Ас леррина сагӀа доккхур ду Хьуна,
Хьан цӀе а хастор ю, Веза Эла,
хӀунда аьлча иза дика ю.
9Ахь кӀелхьарваьккхи со берриг а баланех,
сайн мостагӀашна тӀехь толам баккхар гина сан бӀаьргашна+.

54

ДоттагӀашкахьара ямартло хиллачо дина доӀа

54^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: мерз-пондарш тӀехь ала езаш йолу Даудан хьехаме назма.

2Дела, сан доӀа дӀа а хазахь,
сан дехарх къайла а ма валахь.

3Сан тергам а бехьа, суна жоп а лохьа.

Сан дог а доьхна, со гӀайгӀанехь а ву.

Со карзахвуьйлу,+
4мостагӀчун аз хазарна а,

Ӏесачара суна гӀело ярна а,
хӀунда аьлча цара суна дуьхьал зулам а леладо,
уьш дераллица дуьхьал а бевлла суна.

5Сан кийрарчу даго а хьийзаво со,

Ӏожаллин къемато а дӀалаьцна со.

6Кхерар а, вегавар а тӀедеана суна,

Ӏада а вина, воьхна хьийза со.

7Цундела ас элира: «Кхокханан санна
долу тӀемаш суна хьан лур дара?

Со, тӀема а ваьлла, паргӀатвер вара.

8Со, генна дӀа а вахана,
яьссачу аренгахь вуьсур вара+.

9Йилбазмохах а, дарцах а
со дӀалачкъа сихлур вара».

10Хьалдолу Эла, меттанаш э а дай,
къамел карзахдаккхахьа сан мостагӀийн.

Къизалла а, барт цахилар а го суна гӀалахь+.

11Дийнахь а, буьйсанна а
цу гӀалин пенаш тӀехула го боху цара.

Цу гӀалахь зуламаш а, баланаш а бу.

12Цунна чохь бохамаш а хуьлу.

Цуьнан майданашкара нахана гӀело яр а,
мекарлонаш лелор а дӀа а ца долу.

13Ткъа сан мостагӀа вац со емалвийриг –
иза-м ас ловр дара.
Суна кураллаш йийриг со цавезарг вац –
цунах-м со къайлавер вара.
14Амма хьо ма ву иза, сан тайпанара верг –
сан уллора доттагӀа, со тешна Ӏаш верг.
15Вайшиммо вовшашка дагара а дуьйцура,
адамийн тобанна юкъахь вайшиъ цхьаьна
Делан цӀийнан керта а воьдура+.

16Сан мостагӀашна тӀе цӀеххьана Ӏожалла йогӀийла.

Дийна боллушехь уьш эхарте боьлхийла,
хӀунда аьлча вониг царна юкъахь долуш ду,
вониг церан дегнаш чохь долуш ду+.

17Ткъа со-м Деле кхойкхуш ву,
Везачу Эло со кӀелхьар а воккхур ву.
18Суьйранна а, Ӏуьйранна а, делкъахенахь а
со латкъамаш беш а ву, узарш деш а ву,
ткъа Цунна сан аз дӀахезар ду.
19Суна дуьхьал бинчу тӀамах
Цо со маьршачу метте воккхур ву,
суна дуьхьалбевлларш алссам белахь а.
20Азалера дуьйна олалла деш волчу Далла
со дӀа а хезар ву, Цо уьш сийсаз а бохур бу.
Уьш цкъа а хийца ца бели,
хӀунда аьлча уьш Делах кхоьруш бац+.

21Сан доттагӀа хиллачо шен накъосташна дуьхьал куьг айдина,
цаьрца ша бина барт цо боха а бина+.

22Цуьнан бага даьттанал а кӀеда ю,
амма цуьнан даг чохь мостагӀалла ду.

Цуьнан дешнаш зайтдаьттанал а кӀеда ду,
ткъа уьш, баттара даьхна тарраш санна, ира ду+.

23+Хьайн гӀайгӀанаш Везачу Элана тӀеяхка,
ткъа Цо хьо чӀогӀа лоттуьйтур ву.

Шен лаамехь верг Дала
цкъа а дӀасатоьхкуьйтур вац+.

24Амма Ахьа, Дела, уьш кӀоргачу эхарта чу туьйсур бу.

Адамийн цӀий Ӏеночара а, мекарлонаш лелочара а
шайна дуьнен чохь яккха еллачу хенан аххан а йоккхур яц.

Ткъа со Хьох тешна Ӏаш хир ву+.

55

Делах дегайовхо хиларх долу доӀа

55^1[*] +Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: «Генахь дӀатийна кхокха» олучу мукъамехь ала езаш ю. Гати-гӀалахь ша пӀелаштамхоша дӀалаьцначу хенахь Дауда язйина назма ю иза+.

2Къинхетам бехьа сох, Дела!

МостагӀаша эккхийна лелош ву со,
хӀора дийнахь тӀелеташ, цара ницкъ бо суна.

3Сайн кӀесаркӀога чохь церан садеӀар
хаало суна хӀора дийнахь.

Сийлахьниг, дукха бу суна дуьхьалбевлларш!

4Со кхоьручу хенахь

Хьох дегайовхо ю сан.

5Делехь ас хастадо Цуьнан дош,

Делах ю сан дегайовхо, со ца кхоьру.

ХӀун дийр ду суна гӀорасизчу адамо+?

6Денна а мостагӀаша хуьйцу сан дешнаш,
сох йолу церан ойланаш зуламна ю.

7Вовшех а бетталуш, теба а тебаш,
со воьду меттиг ларйо цара,
сан са эцархьама+.

8Шаьш лелочу харцонна кӀелхьардовлар хир дуй те царна?

Дела, Хьайн оьгӀазаллица таӀзар дехьа цу нахана.

9Ахь дагардина сан дакъазаваьлла леларан денош.

Сан бӀаьрхиш Хьо волчуьра пхьегӀи чу гулделла,

Хьан тептар тӀехь-м дац те уьш+?

10Сан мостагӀий юхабовлу, со Хьоьга кхайкхича,
хӀунда аьлча суна хаьа Дела сайгахьа вуйла.

11Делехь ас хастадо Цуьнан дош,

Везачу Элехь ас хастадо и дош,

12Цунах ю сан дегайовхо, со ца кхоьру.

ХӀун дийр ду суна адамо?

13Хьуна йина чӀагӀонаш кхочушъяр ду суна тӀехь.

Хьуна баркаллин сагӀанаш дохур ду ас+.
14Ахь валарх кӀелхьарваьккхи со,
сан когаш совцучуьра ларби,
дахар лучу серлонгахь
Далла хьалха со лелийта+.

56

ГӀо доьхуш дина доӀа

56^1[*]• +Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: «ХӀаллак ма ве со» олучу мукъамехь лакха езаш ю. Шаулах ведда, хьеха чу ша вахча, Дауда язйина назма ю иза+.

2Къинхетам бехьа сох, Дела,
къинхетам бехьа,
Хьох ю сан дегайовхо.
Хьан тӀома кӀел лечкъар ву со,
сайн бохамаш дӀабовллалц+.

3Веза Воккхачу Деле кхойкхур ву со,

Шен Ӏалашо суна лерина кхочушъечу Деле.

4Цо, стигалара гӀо а даийтина, со кӀелхьарвоккхур ву,
со лаца гӀерташ берш юьхьӀаьржачу хӀиттор бу.

Дала Шен безам а, бакъдерг а лур ду+.

5Сан са лоьмашна юкъахь ду.
Цергех гоьмукъаш а, пхерчий а дина,
маттех ира тарраш а дина,
Ӏачу адамийн кӀенташна юкъахь Ӏуьллу со+.
6Стигалал лакха хьалаволийла Хьо, Дела,
дерриг а лаьтта тӀехь Хьан сийлалла лаьттийла!

7Со лаца кечбина гур бара,
гӀайгӀанехь вара со.

Суна хьалха ор даьккхира цара,
амма шаьш цу чу ийгира+.

8Сан дог Хьох тешна ду, Дела, Хьох тешна ду иза:

ас, илли а олуш, хастам бийр бу Хьуна+.

9ГӀаттахьа, сан сийлалла, гӀаттахьа!

Самабала, мерз-пондар!

ГӀатта, Ӏад хьокху пондар!

Малх самабоккхур бу ас+.

10Халкъашна юкъахь, Веза Эла, Хьо ас хастор ву,

Хьох лаьцна нахана хьалха иллеш эр ду.

11Стигала кхаччалц бу Хьан безам,
мархаш тӀе кхаччалц ду Хьан тешаме хилар+.

12Стигалел лакха хьалаволийла Хьо, Дела,
дерриг а лаьтта тӀехь Хьан сийлалла лаьттийла!

57

Ӏесачарна таӀзар дар доьхуш Деле дина доӀа

57^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: «ХӀаллак ма ве со» олучу мукъамехь лакха езаш ю. И назма Дауда язйина ю+.

2Нийсо билггал кхайкхайой те аша, куьйгалхой?

ЦӀеначу дегнашца йой теша аша адамашна юкъахь кхел?

3Дегнаш чохь харцонаш кхуллу аша.

Шайн куьйгийн къизалла махкахь узу аша.

4Дуьнен чу бовллушехь, нийсачу некъана тӀера дӀабевлла Ӏесанаш.

Харцдерг а дуьйцуш, ненан кийрара схьабовллушехь, тилабелла уьш+.

5Церан дӀовш лаьхьанан дӀовш санна ду.

Иза шен лергаш дӀакъовлуш болчу,
къорачу лаьхьанан дӀовш санна ду+.

6Царна ца хеза лаьхьа тебечун аз,
молханаш лелош верг мел говза велахь а.

7Дела! Церан багара цергаш кегъехьа!

Веза Эла! Цу лоьмийн мочхалш атахьа!+

8ДӀадоьду хи санна, уьш тӀепаза дӀабойийла.

Шайн Ӏад цара дуьйлича, пхерчий кегделча санна хуьлийла.

9ДӀайоьддушехь, ешна дӀайолу этмаьӀиг санна, дӀабовлийла уьш.

Остаяьллачу зудчун берана санна, царна малх ма гойла+.

10Ешна кӀел йогучу коьллех цӀе латале,
ховха я екъа уьш елахь,
йилбазмохо дӀасаяржийна
коьллаш санна уьш хуьлийла.

11Бина бекхам шена гича,

Делан лаамехь волчунна хазахетар хир ду.

Цо Ӏесачун цӀийлахь шен когаш буьлур бу+.

12ТӀаккха адамо эр ду:

«Билггал хуьлу Делан лаамехь волчунна стом!

Иштта, волуш ву дуьнен чохь кхел еш волу Дела!»+

58

Ларвар доьхуш дина доӀа

58^1[*] +Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: «ХӀаллак ма ве со» олучу мукъамехь лакха езаш ю. Шаула Дауд верхьама цуьнан цӀа долчу кӀелховша нах бахийтича, Дауда язйина назма ю иза+.

2Сан Дела, мостагӀех со кӀелхьарваккхахьа!

Суна дуьхьалбевллачех со ларвехьа+.

3Харцо лелочарах со Ӏалашвехьа,
цӀий Ӏанор дезаш болчарах со кӀелхьарваккхахьа.

4Уьш сан синна кӀелхевшина бу.

Ас зулам дина я къа латор бахьана долуш,
гуллуш бац нуьцкъалнаш суна дуьхьал, Веза Эла+.

5Сан бехк боццушехь, суна тӀелата дӀагуллуш бу уьш.

Орцах а валий, хьажахьа соьга.

6Массо ницкъийн Веза Дела,

Исраилан халкъан Дела,
самавалахьа дерриг халкъашна дуьхьалвалархьама,

Мекарчарах цхьаннах а къинхетам ма бехьа.

7Суьйранна схьабогӀий,
жӀаьлеш санна, угӀу уьш,
гӀалина гонах а лелаш+.

8Харцдерг дуьйцу церан меттанаша.

Тарраш санна, ду уьш.

«Хьанна хезар ду тхо?» – боху цара.

9Амма, Веза Эла, Хьо воьлуш ву царах.

Ахь юьхьӀаьржачу хӀиттор ду дерриг а халкъаш+.

10Ва сан Ницкъ, Хьоьга ас кхойкху,
хӀунда аьлча Хьо, Дела, сан гӀап ю+.

11Со везаш волу сан Дела суна хьалхавер ву.

Дала со сайн мостагӀашна тӀехула хьоьжуьйтур ву+.

12Цкъачунна хӀаллак ма бе уьш, хилларг сан халкъана диц ца далийта.

Хьайн ницкъаца дӀасакхиссинчул тӀаьхьа, эшабе уьш,

Веза Эла, тхо лардеш верг+.

13Церан матта тӀера дош баганца латийна къа ду.

Шайн куралла бахьана долуш юьхьӀаьржачу хӀуьттийла уьш,
шаьш дуьйцу неӀалт а, харцдерг а бахьана долуш+.

14Хьайн оьгӀазаллица, хӀаллакбай,
дӀабахахьа уьш.

ДӀахоийла царна Якъубан махкана тӀехь Дела вуйла а,

Цуьнан олалла дуьненан йисте кхаччалц дуйла а.

15Суьйранна схьабогӀий,
жӀаьлеш санна, угӀу уьш,
гӀалина гонах а лелаш+.
16Юург лоьхуш, кхерста шайна,
меца а долуш, гӀигӀ а деш.

17Хьан ницкъах лаьцна ас иллеш эр ду,

Ӏуьйранна хьалххе дуьйна Хьан къинхетам кхайкхор бу,
хӀунда аьлча суна тӀе хало хӀоьттича,

Хьо сан гӀап а, кӀелхьарволу меттиг а хилла+.

18Дела, сан ницкъ!

Хьо хастор ву ас,
хӀунда аьлча Хьо сан гӀап а,
со везаш волу Дела а ма ву.

59

Исраилан халкъ кӀелхьардаккхар доьхуш дина доӀа

59^1[*]• Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: «Бертан лили» олучу мукъамехь ала езаш ю. ХӀара хьехаме назма Дауда язйинера,+
2ша Арам-НахӀараим-махкахь[*] а, Цоба-махкахь[*] а арамхошца тӀом бечу хенахь а, Йоаба, цигара юха а вирзина, Дуьрачу тогӀи чохь шийтта эзар эдомхо хӀаллаквинчу хенахь а+.

3+Ва Дела! Ахь дӀатесна тхо, Ахь дохийна тхо.

Хьо оьгӀазвахана тхуна – хӀинца юхаметтахӀоттадехьа тхо!+

4Ахь латта ластийна, Ахь иза дохийна.

Цуьнан йоьхна меттигаш меттахӀиттаехьа,
хӀунда аьлча иза лесташ ду.

5Ахь Хьайн халкъана къизалла йовзийтина,
тхо дӀасатехкадолуьйту чагӀар малийна Ахь тхуна+.

6Хьайга ларамах буьзначарна
Ахьа байракх хьалаайина,
уьш Ӏодах кӀелхьарбовлийтархьама.
7Хьайн аьтту куьйгаца тхо кӀелхьар а дахахьа,
оха деш долу доӀанаш дӀа а хазахьа,
Хьайна безнарш паргӀатбовлийтархьама.

8Дала Шен езачу меттехь аьлла: «Толамах воккха а веш,

Аса Шехем-гӀала а йоькъур ю, Сакхат-тогӀи а дӀасайоькъур ю+.

9ГалӀад-мохк а Сан бу, Маннаш-мохк а Сан бу,

Эпрайм-мохк Сан коьртан чӀагӀо ю,

ЯхӀуд-мохк – Сан паччахьаллин гӀаж ю.

10Муаби-мохк – Сан юьхь-куьгдуьлург ю.

Эдом-махкана тӀе Сайн мача кхуссур ю Ас,
иза Сайн хилар дӀагайтархьама.

Хьайн аз айадай, Соьга кхайкха, ПӀелаштам-мохк!»

11ЧӀагӀйинчу гӀали чу хьан воккхур ву со?

Эдом-махкана тӀе хьан вуьгур ву со?

12Тхо дӀатеснарг Хьо-м вац те, ва Дела?

Тхан эскаршца аравер вац те Хьо, ва Дела?

13ГӀо дехьа тхуна мостагӀех тхаьш лардайта,
хӀунда аьлча пайден дац адамашкара хуьлуш долу гӀо+.

14Делаца цхьаьна оха толам боккхур бу,
тхан мостагӀий Цо дӀахьошур бу.

60

Синца чӀагӀвар доьхуш дина доӀа

60^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: хӀара Даудан назма дечиг-пондаршца ала езаш ю.

2ДӀахазахьа, ва Дела, сан деган тийжам,
бехьа, сан Дела, сан доӀанан тергам.
3Кхайкхам бо ас Хьоьга кху лаьттан йистера
сайн эшначу дагца.
Сол лекха йолчу тарха тӀе а ваккхий,
дӀахӀоттавехьа со хӀинца,
4со къайлавоккхург а Хьо волу дела,
сан мостагӀашна дуьхьал онда бӀов санна а Хьо волу дела+.

5Вехийла со даим а Хьан цӀа чохь,
къайлаволийла со Хьан тӀемаш кӀел+.

6Сан Веза Эла, ас йина чӀагӀо дӀахезна Хьуна.

Хьох кхоьруш болчарна догӀучу шеретах дакъа суна а делла Ахьа.

7Паччахьан денош Ахь, Веза Эла, дахдехьа,
тӀаьхьенашкара тӀаьхьене шераш а дахдехьа+.

8Хуьлийла и Хьоьца массо а ханна.

Ларвойла Ахь иза Хьайн хедар боцучу безамца а, тешаме хиларца а.

9Эр ду ас даим Хьох лаьцна илли,
кхочушъеш даим айса йина чӀагӀо+.

61

Делах тешна Ӏаш хилар

61^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: Ядутуне. Даудан назма+.

2Сан синан синтем Делаца бен ца хуьлу.

Сан кӀелхьарвалар Цуьнгара ду.

3Иза цхьаъ ю сан тарх а, сан кӀелхьарвалар а.

Иза ю сан гӀап, со кхин меттахвер вац+.

4Мел бийр бу те аша стагана ницкъ?

Шу дерриш а иза хӀаллакван гӀерта.

Иза сеттина пен санна ву,
охьаяха гергга йолу йоьхна керт санна ву.

5Иза лаккхара охьатаса дагадеана царна,
харцдерг дуьйцу цара. Багахь иза декъалво,
ткъа дегнаш чохь цунна неӀалташ кхайкхадо цара+.

6Сан са, Делера цхьаьнгара леха хьайна синтем!

Сан дегайовхо Иза бен яц.

7Иза цхьаъ ю сан тарх а, сан кӀелхьарвалар а.

Иза ю сан гӀап, со кхин меттахвер вац.

8Сан кӀелхьарвалар Делах дозуш ду,
сан сий а Цунах дозуш ду.

Сан нуьцкъала тарх а Иза ю,
суна дӀалачкъа меттиг а Иза ю.

9Халкъ! Муьлххачу хенахь а Цунах тешна хила.

Шайн дегнаш Цунна хьалха делхаде.

Дела ву вайна дӀалачкъа меттиг.

10КӀезиг берш доӀу са бен бац.

ЦӀеяхна берш хӀумма а доцург бен бац.

Терзанна тӀедехкича, церан барам бац.

Уьш доӀучу синан барамехь бен дац+.

11ГӀело еш даьккхинчух тешна а ма Ӏе,
шаьш лачкъийна даьккхинчух дозаллаш а ма де.

Хьал алсамдуьйлуш делахь а,
шайн дегнаш цунна дӀа а ма ло+.

12Кест-кеста Дала олура,
ткъа суна иза дукхазза а хезара:

ницкъ а, ва Дела, Хьоьгахь бу,+

13+безам а, Хьалдолу Эла, Хьан бу.

Ша-ша динчу гӀуллакхашка хьаьжжина,

Хьо хӀоранна а доггӀург дӀалуш ву+.

62

Деле сатийсар

62^1[*] +ЯхӀуд-махкарчу яьссачу аренгахь ша волуш Дауда аьлла йолу назма+.

2Дела! Хьо сан Дела ма ву!

Сан даго Хьо даим а лоьху!

Хьоьга сатуьйсуш ду суна чуьра са а.

Кху даьссачу, дакъаделлачу, хине сатуьйсучу лаьтто санна,

Хьоьга сатуьйсу ас+.

3Хьан дезачу цӀа чу хьоьжура со,

Хьан нуьцкъалалла а, сийлалла а гархьама.

4Хьан безам а, дикалла а дахарал гӀоле ду.

Хьо хестош, бага юьззина ас илли эр ма ду+.

5Дуьнен чохь со мел веха, Хьо аса хестор ву.

Хьоьга доӀанаш а деш, куьйгаш хьалакхийдор ду+.

6Токх кхачано санна, сан са Ахь дузу.

Сайн айдинчу озаца Хьуна ас хастам бо.

7Хьох лаьцна ойла йо ас буьйсанан дакъошкахь,

Хьо дага оьху суна вижинчу хенахь!+

8Суна гӀо а Хьоьгара ду,

Хьан тӀемийн ӀиндагӀехь со воккхавеш хир ву+.

9Сан са а безамца Хьох дӀа ма хьерча.

ГӀо деш, со дӀалоцу Хьан аьтту куьйго.

10Сан валар лоьхуш берш
лаьттан буха кхочур бу+.

11Нуьцкъалчу таррашца эшийна уьш хир бу.

ЧангӀалкхийн ижу хилла, уьш дӀахӀуьттур ма бу.

12Ткъа паччахь а воккхавийр ву
Дала шена деллачух.
Хастамах вузур ву хӀора Делах дуй буург а,
хӀунда аьлча мотт сецна буьсур бу харц мел луьйраш а+.

63

Ларвар доьхуш дина доӀа

63^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: Даудан назма.

2Ва Дела, ас латкъам бечу хенахь, сан аз дӀахазахьа,
мостагӀчуьнгахьара суна болчу кхерамах сан дахар лардехьа+.

3Вониг лелош болчеран ойланех а,
зулам дечеран тобанех а со дӀахьулвехьа+.
4Цара шайн меттанаш, тарраш санна, ирдо,
ткъа шайн дешнаш, дӀаьвше пхерчий санна, тӀекхуьссу+.

5Шайн кӀелонера цара и пхерчий бехке воцчунна тӀе кхуьссу.

ХӀуманах а ца кхоьруш, цара цӀеххьана цунна тӀе уьш кхуьссу+.

6Шайн зуламечу ойланашкахь цара вовшийн чӀагӀбо.

«Иза-м хьанна гур бара?» – бохуш,
шаьш кечбина гур къайлабаккха цара барт бо+.

7Мекара ойланаш а еш, цара олу:

«Говза хьесап дина оха».

Адаман кийрахь а, дага чохь а дерг къайлаха ма ду!

8Амма Дала царна тӀе пхерчий кхуьссу.

Уьш цӀеххьана дӀа а лоцур бу+.

9Цара шайн меттанашца шаьш хӀаллакбийр бу.

Уьш гуш мел волчо кхардамца кортош лестор ду+.

10Массо а адам кхералур ду,
цара Делан гӀуллакх кхайкхор ду,

Цо динчух лаьцна ойланаш йийр ю.

11Делан лаамехь верг самукъадаьлла хир ву,
ша Везачу Элаца цхьаьна хиларна.

Цо Везачу Эле ша ларвойтур ву.

ДогцӀена болчу массара а Цунна хастамаш бийр бу+.

64

Хастам бар а, баркалла алар а

64^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: Даудан назма. Йиш.

2Цийон-ломахь Хьуна хастам бан хьакъ ма ду, Дела,

Хьуна дина нигаташ кхочушдина хир ма ду+.

3Тхан доӀанаш Хьуна дӀахеза.

Муьлхха а адам Хьуна тӀе догӀу+.

4Къилахь долчу гӀуллакхаша гӀелвина со,
ткъа Ахь тхан зуламашна гечдо+.

5Декъала ву Ахь хаьржинарг,

Хьайн керташкахь Ӏайта Хьайна тӀеозийнарг!

Тхо Ӏаьбна хир ду Хьан цӀийнан диканах,

Хьо Ӏаш йолчу меттиган еза хиларх дузур ду тхо+.

6Тхо кӀелхьардохург волу Дела, Хьо жоп луш ву тхуна
ларамах дузуьйтуш долчу паргӀатдахаран гӀуллакхаш дарца.

Лаьттан массо а маьӀӀехь болчеран а,
генарчу хӀордашца болчеран а сатуьйсийла а Хьо ву+.

7Хьайн ницкъаца Ахь лаьмнаш дӀахӀиттадо,
Хьайн гӀодаюккъехь гӀора а Ахь латтадо.
8ХӀордийн а, церан тулгӀенийн гӀовгӀа а,
халкъийн карзахдалар а дӀасацош верг а Хьо ву+.

9Лаьттан йистошкахь бехаш берш
Хьан тамашийнчу билгалонашка
ларамах буьзна бу.
Малхбалехь а, малхбузехь а бехаш болчаьрга
Хьайна хастамаш бойту Ахьа.

10Ахь латта Ӏалаш а до, цунна хи а латтадо,
иза токхе а хуьлуьйту Ахь,
тӀехъюьзна йолу хин Ӏовраш а луш.
Ахь адамашна ялта кхуьуьйту,
Айхьа латта оцу гӀуллакхна кхоьллина дела+.
11Ахь лаьттан хершнаш хих а дузу,
гӀорзанаш дӀа а шарйо,
догӀанан тӀадамашца латта кӀад а до,
цу тӀехь мел яьлла хӀума декъал а йо.

12Ахь шарна а, коьрта тӀе таж санна, беркат кховдадо,

Хьан лараш а токхонах юьзна ю.

13Ахь яьссачу аренашкахь дежийлаш а ло,
гунаш хазахетарх а дузу+.

14Сийначу дежийлашкахь жаш ду дежаш.

ТогӀешкахь ялта ду кхуьуш,
даккхийдерца эшарш а лоькхуш.

65

Хастаман а, баркаллин а йиш

65^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: назма.

Аз айдина кхайкхалахь Деле, дерриг а дуьне+.

2Цуьнан цӀеран сийлаллина йиш лакха,

Цуьнан сийдеш, Цунна хастамаш бе.

3Ала Деле: «Айхьа дийриг мел ларамах дузуьйтуш ду!

Хьан алссам болу ницкъ бахьанехь
Хьан мостагӀий а Хьуна хьалха текха+.
4Хьуна хьалха дерриг дуьне а охьатаьӀа,
цо Хьуна эшарш а лоькху.
Хьан цӀарна эшарш лоькху цо!»+

5Схьа а дуьйлий, хьовсийша, Дала дечу гӀуллакхашка.

Адамийн дуьхьа Цо дийриг мел ларамах дузуьйтуш ду+.

6+Цо хӀорд а лакъийра,
латта декъа а хилийтира.

Тхан дай, Йордан-хи а лекъна,
декъачу лаьтта тӀехула гӀаш дехьабевлира.

Цигахь Цунна даккхийдеш хуьлийла тхо!+

7Шен нуьцкъалаллица Цо гуттара а олалла до.

Цуьнан бӀаьргаш халкъашна тӀедерзийна ду.

Аьрха нах Цунна дуьхьал ма гӀовттийла!

8Халкъаш, аша вайн Далла хастам бе,

Цунна бечу хастаман аз дӀахозийла.

9Цо вайн синош а дийна дитина,
вайн когаш а бега ца байтина.

10Веза Дела, Ахь зийна тхо,
цӀергахь лала а деш, цӀандо дети санна,
цӀан ма дина Ахь тхо+.
11Ахь тхо гуре лацийтира,
тхан ги деза маххьаш дехкира+.

12Ахь тхан кортош тӀехула мостагӀа ластавайтира.

ЦӀерах а, хих а тхо чекхдевлира,
ткъа Ахь тхо маьршачу метте арадехира+.

13Дийнаташ дагоран сагӀанаш дахьаш, со Хьан цӀийнан керта вер ву,

Хьуна айса дина нигаташ а ас кхочушдийр ду+.

14И нигаташ ас дина, со холчу хӀоьттича,
сан багара уьш девлира, со вистхилча.

15Хьуна сагӀина ас дерстина дийнаташ дахьар ду,
койн мохь а ягор ю.

СагӀина ас стерчий а, бежалой а яхьар ю.

16Схьа а дуьйлий, ладогӀийша, Далла хьалха ларамах дуьзначу массара а,

Цо сан дуьхьа мел динарг дуьйцур ду ас шуна+.

17Сайн багахула кхайкхира со Цуьнга,
сайн маттаца лакхаваьккхира ас Иза.

18Сайн даг чохь ас къа латтийнехьара,

Хьалдолчу Элана со дӀахезар вацара+.

19Ткъа Далла со дӀахезира,
сан доӀан озан Цо тидам бира.

20Хастам бу сан доӀа дӀа ца теттина волчу а,

Шен безам сох дӀа ца къастийна волчу а Далла.

66

Баркаллин йиш

66^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: хӀара йиш, хӀара назма, мерз-пондаршца лакха езаш ю.

2Дела вайца къинхетаме хуьлийла,
Цо вай декъал а дойла,
Цо Шен юьхь тӀера серло вайна лепайойла,+

3кху лаьттарчу адамашна Хьан некъ бовзийтархьама а,
массо а халкъашна Хьоьгара долу кӀелхьардовлар довзийтархьама а+.

4Ва Дела, хастамаш бойла Хьуна халкъаша.

Хастамаш бойла Хьуна массо а халкъаша.

5Самукъа а долийла, хазахетар а хуьлийла къаьмнийн,
хӀунда аьлча Ахь халкъашна тӀехь нийсонца кхел а йо,
лаьттарчу къаьмнашна тӀехь урхалла а до+.

6Веза Дела, хастамаш бойла Хьуна халкъаша.

Хастамаш бойла Хьуна массо а халкъаша.

7Лаьтто шен стом белла.

Вайн Дела волчу Дала вай декъалдо+.

8Дала вай декъалдо,
лаьттара массо а маьӀӀера адам

Цуьнга болчу ларамах дуьзна хилийтархьама.

67

Сийлахьчу толамна аьлла назма

67^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: хӀара назма Даудан илли ду.

2Дуьхьалволийла Дела Шен мостагӀашна,
хӀаллакьхуьлийла Цуьнан мостагӀий.

ДӀауьдийла Далла хьалхара Иза цавезарш+.

3Мохо дӀасабаржош болу кӀур санна, дӀасабаржабойла Ахьа уьш .

ЦӀеро башош болу балоз санна, хӀаллакьхуьлийла Делан лаамехь боцурш+ .

4Ткъа Делан лаамехь берш самукъадаьлла хуьлийла.

Далла хьалха̄ дог айаделла а, баккхийбеш а хуьлийла уьш+.

5Алалаш иллеш Далла!

Алалаш иллеш Цуьнан цӀарна!

Вазвелаш мархашкахь Лелаш верг!

Цуьнан цӀе Веза Эла ма ю.

Самукъане хуьлийла шу Цунна хьалха̄!+

6Байлахь бисинчеран Да а волу,
бисина Ӏачу зударшкахьа ГӀодоккхург а волу

Дела ву Ша къастийна долчу Шен дезачу цӀа чохь+.

7Цхьа бисинарш а Дала хӀусамаш чу дӀатарбо.

Тутмакхаш а Дала буржалех паргӀатбоху.

Ткъа Цунна муьтӀахь боцурш яьссачу екъачу арахь ма буьсу+.

8Ва Дела! Хьо Хьайн халкъана хьалхаваьлла воьдучу хенахь,
яьссачу арахь Хьо волавелла воьдучу хенахь,+
9+Латта а дегадора,
стигалш а ешара,
Синай-ламанан Далла хьалха̄,
Исраилан халкъан Далла хьалха̄+.
10Беркате догӀа доуьйтура Ахь, Дела,
Хьайн долахь долу латта ницкъ боцуш дисича,
иза юха а чӀагӀ а деш.
11Цу лаьттахь Хьан халкъ дехаш дӀахӀоьттира,

Хьайн диканца мискачунна оьшург латтийра Ахь, Дела.

12Хьалдолу Эла хаам беш вистхилира,
ткъа и хаам дӀасабаржош болу зударий дуккха а бара.

13«МостагӀчун эскарш а, паччахьаш а дӀасауьдуш ма бу».

Ткъа цӀахь бисина зударий еана хӀонс йоькъуш ма бу:+

14тӀемаш дети диллина а,
месаш деши диллина а долу и кхокхий.

(Шу, божарий, гӀотанаш юкъахь хиъна хӀунда дисина?)

15Нуьцкъалчу Дала кху лаьттахь паччахьаш дӀасабаржийча,

Ӏаьржачу Цалмун-лам тӀе кӀайн ло диллича санна хеталора+.

16Башан-лам – сийлахь лам ма бу!

Дукха лекха баххьаш цунна тӀехь ма ду!

17ХӀунда хьоьжу шу хьегарца, ва лекха лаьмнаш,

Дала Шен бу аьлла къастийначу ломе?

Вехар ву Веза Эла цу лам тӀехь даим+.

18Делан сийлахь гӀудалкхаш итт эзарал а алссам ю, эзарнаш а эзарнаш ю.

Царна юккъера Веза Эла Синай-лома тӀера Шен дезачу цӀа чу воьссира+.

19+Хьо хьала ма велира цу ламанан боххье,
йийсарехь болчарна хьалха а хӀуттуш.

Адамашкара Ахьа, Веза Эла, совгӀаташ тӀеийцира,
ур-атталла Хьо вехачу шахьарна дуьхьалбевллачийн карара а+.

20Декъала ву Хьалдолу Эла,
дахаран мохь денна а тхан метта лелош волу а,
тхо кӀелхьардоху Дела волу а+.

21Вайн Дела – кӀелхьардоху Дела ву.

Хьалдолчу Элан карахь ду вайн Ӏожаллех довлар.

22Дала Ша эгор ду мостагӀийн кортош а,
харцонаш лелочийн юькъа месаш йолу хьеш а+.

23Везачу Эло ма аьлла: «Башанна тӀера мостагӀий Ас юхаберзор ма бу.

ХӀорда бухара а Ас уьш схьабохур ма бу,+

24хьан жӀаьлеша мостагӀийн цӀий чу шайн меттанаш Ӏиттийтархьама а,
хьоьга хьан когаш церан цӀийла бахкийтархьама а»+.

25Гуш дара, Дела, Хьан сийлахь болар,
сан паччахь волчу Делан Шен цӀа чу валар.

26Хьалхабевлла боьлху эшарш лоькхурш а,
царна тӀаьхьахӀиттина богӀу зурманчаш а.

Ткъа юкъарчу могӀарехь, вотанаш а етташ, мехкарий а ма бу.

27Декъалвелаш Дела тукхамийн гуламехь,
вазвелаш Веза Эла, аша, Исраилан хӀух долчара.

28Хьалхадаьлла догӀу Бен-Яманан жима тайпа.

ЯхӀудхойн элий а богӀу шайн йоккхачу тобанца.

Забулхойн элий а бу напталхойн элашца+.

29Ва Дела, омра дехьа Хьайн ницкъаца[*].

Гайтахьа Хьайн ницкъ, Ахьа хьалха ма-гайттара,+

30Ярушалаймехь долчу Хьайн цӀийнехь.

Цу чу Хьуна лерина совгӀаташ дахьар ду паччахьаша.

31ДӀатедехьа Ахьа Мисаран халкъ,
эрзана юкъарчу экханах тераниг[*],
эсий санна долчу халкъашна юкъахь стерчийн бажа санна долу,
шен долахь долчу деших тамаш бийриг.

Цара, кортош охьа а таӀийна, Хьуна шайн дато гӀорзанаш йохьийла.

ДӀасатийсахьа Ахь тӀом безаш долу халкъаш+.

32Мисар-махкара богӀур бу векалш.

Кхийдор ду Хьоьга, Дела, хушахоша шайн куьйгаш+.

33Лаьттарчу пачхьалкхаша Далла ала иллеш.

Вазве Хьалдолу Эла шайн иллешца!+

34Вазве аш дуьне кхуллуш дуьйна стигалшкахь Леларг.

Нуьцкъалчу озаца стигал къекъош къамел до Цо+.

35Делан ницкъ хилар къобалделаш!

Исраилан халкъана тӀехь ю Цуьнан возалла.

Мархашна тӀехь ю Цуьнан нуьцкъалалла.

36Дела, кхераме ву Хьо Хьайн цӀа чуьра Хьо вогӀучу хенахь.

Исраилан халкъан Дела!

Ахь ло Хьайн халкъана ницкъ а, чӀагӀо а.

Декъала ву Хьо, Дела!+

68

Орца даккхар

68^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: «Шушаним» олучу мукъамехь ала езаш йолу Даудан назма ю хӀара+.

2Ва Дела, кӀелхьарваккхахьа со,
хӀунда аьлча сан логге кхаьчна-кх хиш+.

3КӀоргачу уьшал чохь висна со,
тӀе ког хӀотто меттиг а яц суна.

Хийн кӀоргене чуваьлла со,
цуьнан чехка дахаро дӀавуьгу со+.

4Орцанаш дукха дахарна ца мегачу ваьлла со,
къамкъарг якъаелла сан.

Сайн Деле ладегӀарна,
бӀаьргаш гӀелделла сан+.

5+Ца веза бахьана доцуш, со ца везарш
сан коьртарчу месел а дукха бу.
Харц бахьанашца сан мостагӀий нуьцкъала бу,
ткъа уьш со хӀаллакван гӀерташ бу.
Аса шайгара къола деш яьккхина йоцург,
шайна схьало бохуш, цара со хьийзаво+.
6Ва Дела! Хьуна евза сан сонталла а,
сан къинош а Хьох къайла ца девлла!
7Массо а ницкъийн Хьалдолу Эла,
Хьоьга сатийсар долчарна
со бахьанехь эхье хӀума тӀе ма догӀийла.
Исраилан халкъан Дела,
Хьо лоьхуш лелаш берш
соьгахула юьхьӀаьржачу ма хӀуьттийла.
8Хьан дуьхьа лов аса сайна бо тӀехбеттамаш,
дерриг а со, юьхьӀаьржачу а хӀуьттуш+.
9Сан вежаршна хийра хета со,
сан ненан кӀенташна геннара хета со+.

10+ХӀунда аьлча Хьан цӀийне болчу хьагамо вагош ву со,
ткъа Хьо сийсазвочеран сийсаза дешнаш суна тӀе эгадо+.

11Велха а воьлхуш, ас марханаш кхобу,
ткъа и бахьанехь со дола хета.
12Сингаттаман духар сайна тӀе духу аса,
ткъа цара сох лаьцна беламна кицанаш даладо.
13ГӀалин кевнехь хиъна Ӏаш болчара
сох лаьцна ца бешаш къамелаш до,
чагӀар муьйлучара а,
сох буьйлуш, со шайн эшаршна юкъавалаво.

14Ткъа ас, Веза Эла, Хьоьга сайн доӀа до.
Хьайна дика ду аьлла хеттачу хенахь,
Хьайн боккха безам хиларна,
Ахь билггал со кӀелхьарвоккхург хиларна,
дӀахазахьа со.
15Со кӀел ца висийтархьама,
уьшал чуьра хьалаваккхахьа со.
Соьга безам боцучех а,
кӀоргачу хих а кӀелхьарваккхахьа со+.
16Чехка доьдучу хине со хьул а ма вайтахьа,
кӀоргачу хине со дӀа а ма кхаллийтахьа,
эхарта чу а вахийтина, иза суна тӀаьххье дӀа а ма къовлийтахьа.

17Хьан безам дика болу дела, Веза Эла, со дӀахазахьа,

Хьан боккхачу къинхетамалле хьаьжжина, соьгахьа схьаверзахьа+.

18Хьайн лай волчуьнгахьара Хьайн юьхь Ахь дӀа ма ерзаехьа.

Сихха дӀахазахьа со, хӀунда аьлча со гӀайгӀанехь ма ву.

19Сан синна гергахьа а волий, иза кӀелхьардаккхахьа.

Сан мостагӀех со кӀелхьарваккхахьа.

20Хьуна хаьа со емалвеш хилар а,
сийсазвохуш хилар а, юьхьӀаьржачу хӀиттош хилар а.

Сан берриг а мостагӀий Хьуна хьалха бу.

21Со емалваро сан дог а дохийна,
со холчу а хӀоттийнера.

Аса сайх къинхетам бар лоьхура, амма иза бацара суна.

Аса сайн догъоьцурш лоьхура, амма уьш ца карийра суна.

22+Сан кхачанца цара стим эбира суна,
со хьогах волуш къонза малийра суна+.

23+Шаьш дуучу тойнах дӀалоцу бой хуьлийла царна,
цунах гур хуьлийла церан доттагӀашна+.

24Царна хӀумма а ца гайта, церан бӀаьргаш кхулийла.

Церан баккъаш гуттаренна а ситтина хуьлийла+.

25Царна тӀе Хьайн дералла Ӏанаехьа.

Хьан чӀогӀачу оьгӀазалло дӀалоцийла уьш.

26+Церан меттамотт а бассийна хуьлийла,
церан четарш чохь цхьа а ма вехийла+.

27Ахь таӀзар диначарна тӀаьхьабевлла лелаш бу уьш.

Ахь лазийначеран баланех лаьцна къамелаш деш бу уьш.

28Церан массо а къинош дӀаяздехьа,

Хьайн кӀелхьарбахаре уьш ма кхачийтахьа+.

29+Дийна болчеран тептар тӀера церан цӀераш дӀайовлийла,

Хьан лаамехь болчеран цӀерашца цхьаьна
церан цӀераш ма язйойла+.

30Ткъа аса гӀело а хьоьгу, со баланехь а ву.

Дела, Ахь со кӀелхьар а воккхийла, лар а войла+.

31Сайн Делан цӀеран сийлалла ас иллешкахь хастор ю,
баркалла аларца ас Иза хьалавоккхур ву.

32Иза Везачу Элана тамехь хир ду,
сагӀина бахьачу старал а,
маӀаш а, бергаш а йолчу старгӀанал а+.

33ГӀело хьегначарна иза гур ду, церан самукъадер ду.

Дела лоьхуш дерш, шун дегнаш денлур ду.

34ХӀунда аьлча Везачу Эло мискачаьрга ла а дугӀу,
йийсарехь болу Шен нах Цо дӀа а ца тотту.

35Хастамаш бойла Цунна стигалша а, лаьтто а,
хӀордо а, цу чуьра дийна мел долчу хӀумано а+.

36Дала Цийон-лам кӀелхьарбоккхур бу.

Цо ЯхӀуд-мехкан гӀаланаш юхаметтахӀиттор ю.

Цигахь адам даха а хуур ду,
и латта цара шайн дола а доккхур ду+.

37И мохк Цуьнан леш болчеран тӀаьхьенна кхочур бу,

Цуьнан цӀе езаш берш цигахь баха ховшур бу+.

69

ГӀо доьхуш дина доӀа

(Забур 39:12-18)

69^1[*]• Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: Даудан назма. Дагалацийтаран доӀа+.

2Ва Дела, со кӀелхьарваккха сихо ехьа.
Веза Эла, суна гӀоьнна тӀеван сихлохьа.
3Сан синан хӀаллакьхилар лоьхурш
эхь доьссина а, сийсазбаьхна а хуьлийла!
Суна зулам хила луурш,
юьхьӀаьржачу а хӀиттийна, юхаберзабойла!+
4Со емал а веш, соьга: «Жолам-яӀ!» – бохурш,
шаьш юьхьӀаьржачу хӀиттарна, боьхна хьийзийла+.

5Хьо лоьхуш берш массо а Хьо бахьанехь
хазахетта а, самукъадаьлла а хуьлийла!

Шаьш Ахь кӀелхьардахар дезаш болчара
саццаза: «Сийлахь ву Дела!» – олийла.

6Со-м къен а, миска а ву.

Дела, суна тӀе кхача сихлохьа!

Хьо ву суна гӀо дийриг а, со паргӀатвоккхург а.

Веза Эла, хье ма лохьа!+

70

Къеначу хенахь ларварх долу доӀа

70^1[*]• Хьоьга, Веза Эла, со ларвойту аса,
юьхьӀаьржачу ма хӀуттийла со цкъа а.

2Хьо бакъ хиларна,
кхерамах паргӀатваккхахьа со.

Хьайн лергаш соьгахьа дерзадай,
кӀелхьарваккхахьа со+.

3Муьлххачу а хенахь сан дӀалачкъа йиш йолу тарх санна хилахьа суна.

Ахь дош делла со кӀелхьарваккха, цундела Хьо сан чӀагӀо а, гӀап а ю+.

4Сан Дела! Харцо лелочарах кӀелхьарваккхахьа со,
къизачу а, ницкъ бечу а нахах ларвехьа со+.

5Хьо сан сатийсар ду, Хьалдолу Эла,
жимачохь дуьйна дегайовхо ю+.

6Вичхьана а дагца Хьоьца чӀагӀвелла со.

Ахь ненан кийрара схьаваьккхина со.

Хьо ас гуттар а хестор ву+.

7Дукхахболчарна сан дахар тамашийна хета,
хӀунда аьлча Хьо со нуьцкъала Ларвийриг ву.

8Хьан сийлалла хӀора дийнахь хестайо ас,

Хьан возаллех долу дош сан багахь даим ду+.

9Со, къанвелча, дӀа ма тасалахь,
сан гӀора дӀадолучу хенахь со-со ма виталахь.

10Сан мостагӀий суна луьйш бу,
со вен ларвеш берш барт беш бу+.

11Цара боху: «Дала дӀатесна иза,
тӀаьхьа а довлий, схьалаца иза,
и кӀелхьарваккха цхьа а вац цуьнан»+.

12Дела! Гена ма валахьа суна.

Сан Дела! Сихха орцахвалахьа суна.

13Сан синна дуьхьал мостагӀалла лелораш,
эхь а хетта, дӀабовлийла,
суна зулам лоьхуш берш
юьхьӀаьржачу хӀиттийтахьа!+

14Гуттар а Хьох дегайовхо йолуш а,

Хьуна лерина муьлхха а хастам алсамбоккхуш а хир ву со.

15ХӀора дийнахь Хьан бакъдерг дуьйцуш,
Ахь кӀелхьардахар кхайкхор ду ас,
цуьнан барам суна ца хаахь а+.

16Сан Хьалдолчу Элах болу кхаъ бахьаш, вогӀур ву со,

Хьан нийсо ас кхайкхор ю,

Хьан цхьаннан нийсо.

17Дела! Жима волуш дуьйна Ахь нийсачу новкъа ваьккхина со,

Хьан тамашийначу хӀуманех лаьцна хӀинццалц схьадуьйцу ас.

18Къанвелча а, къежвелча а,
дӀа ма тасалахь со, Дела,
кху тӀаьхьенна а, цул тӀаьхьа хин болчарна а
ас Хьан ницкъах лаьцна дийццалц.
19Хьан нийсо, Дела, стигалшка а кхочу,
инзаре гӀуллакхаш дина Ахь.
Дела, мила ву Хьоьга кхочуш+?
20Дукха а, луьра а халонаш гойтура Ахь суна,
амма юха а со денвийр ву Ахь,
лаьттан кийрара гӀаттор ву+.
21Со юха а тевийр ву Ахь,
сан сийлалла алсам а доккхуш.

22Дечиг-пондарца Хьо хастош, Хьо тешаме хилар дуьйцур ду ас, сан Дела.

Мерз-пондарца Хьох лаьцна назманаш йохур ю, Исраилан Везаниг!+

23Ахь кӀелхьардаьккхина сан са доккхадеш ду,

Хьуна хастам беш, сайн багахь ас мукъам бечу хенахь.

24ХӀора дийнахь сан матто Хьан нийсо кхайкхор ю,
хӀунда аьлча суна зулам лоьхуш берш юьхьӀаьржачу хӀиттийна Ахь,
царна эхь а хетийтина Ахь.

71

Паччахьна тӀера дина доӀа

71^1[*] Сулиман назма.

Ва Дела! Паччахьна Ахьа йийриг санна кхел ян Ӏамадехьа,
ткъа паччахьалла дечунна Хьайн нийсо лохьа+.

2Хьан адамашна тӀехь нийса паччахьалла дойла Цо,
ур-атталла гӀело хьоьгучу Хьан нахана тӀехь бакъдолу олалла дойла Цо+.

3Лаьмнаша адамашна беркат дохьийла,
гунаша царна нийсо йохьийла.
4Халкъана юкъара гӀело хьоьгучарна
цо нийсонца кхел а йойтийла,
мискачун кӀентий цо кӀелхьар а бохийла,
амма ницкъ бийраш цо дӀа а совцабойла+.
5Нах Хьуна хьалха ларамах буьзна хуьлийла[*],
малх а, бутт а мел лаьтта, тӀаьхьенашкара тӀаьхьенашка+.

6Иза хуьлийла, буц хьаькхначу бай тӀе догӀу догӀа санна,
лаьттана тӀуналла луш долу догӀанан тӀадамаш санна+.

7Цуьнан заманахь нийсо лаьттийла,
бутт дӀабаллалц беркат хуьлийла+.

8+ХӀорда тӀера хӀорда тӀе кхаччалц,
Эпрат-хина тӀера лаьттан йисте кхаччалц
цо паччахьалла дийр ду+.
9Яьссачу аренашкара бахархой
цунна хьалха охьаоьгур бу,
цуьнан мостагӀаша а лаьттана меттанаш хьоькхур ду+.

10Таршашан а, хӀордаца дозуш долчу мехкийн а паччахьаша
цунна йолана хӀума яхьар ю.

Шеба-мехкан[*] а, Себа-мехкан[*] а паччахьаша а
цунна совгӀаташ дахьар ду+.

11Массо а паччахьаш цунна хьалха охьатеӀар бу.

Массо а халкъаша цунна хьалхара гӀуллакх дийр ду+.

12ХӀунда аьлча орца доккхуш волу мисканиг цо паргӀатвоккхур ву,
гӀо лаца цхьа а воцу гӀело хьоьгург а кӀелхьарвоккхур ву+.

13Иза гӀийлачуьнца а, пекъарца а къинхетаме хир ву,
цо мискачеран синош кӀелхьардохур ду.

14ГӀело ярх а, ницкъ барх а цо церан синош лардийр ду,
цунна церан цӀий деза хетар ду+.

15Паччахь дукха вехийла!

Шеба-махкара деши цунна лойла.

Массо а хенахь цунна тӀера доӀанаш дойла.

Дийнахь сарралц иза декъал а войла+.

16Лаьттахь кӀа шорта хуьлийла.

Лаьмнийн лакхенашкахь иза дӀасалестийла.

Цуьнан стоьмаш, Ливанунехь санна, дукха хуьлийла.

ГӀалара адамаш, аренгара буц санна, дебийла+.

17Абаденналц цуьнан цӀе йиц ма лойла.

Дуьненахь малх мел кхета иза цӀеяхана хуьлийла.

Цуьнан цӀарах халкъаша вовшийн декъалдойла.

Царна массарна а иза декъалвина хетийла+.

18Хастам бу Везачу Далла, Исраилан халкъан Далла!

Веккъа Иза ву тамашийна гӀуллакхаш кхуллург+.

19Цуьнан сийлаллин цӀарна абаденналц хастам бойла.

Цуьнан сийлаллех дерриг дуьне а дузийла.

Амин! Амин!+

20Юшайн кӀентан Даудан доӀанаш чекхдевли.

72

КхоалгӀа тептар

(72–88)

Делан нийсо

72^1[*] Асайпан назма.

Мел дика ву Дела Исраилан халкъаца,
дог цӀена болчаьрца!+

2Амма сох лаьцна аьлча, сан ког шарша гергга бара,
некъа тӀехь гӀулч а йоккхуш, галвала со гергга вара.

3Ӏесачеран аьтто балар сайна гича,
дозаллаш дечаьрга сан хьагӀ хуьлура+.

4Шаьш дӀакхалххалц цара баланаш а ца хьоьгу,
церан догӀмаш могуш а хуьлу[*].
5Адамийн гӀайгӀанашкахь цара дакъа а ца лоцу,
кхиболчу наха санна, цара гӀело а ца хьоьгу.
6Цундела, коча ухкучу туьтеша санна,
куралло дӀалаьцна уьш,
тӀедухучу духаро санна,
къизалло дӀахьулбина уьш.
7Берстина хьера а бевлла, къинош летадо цара,
церан дегнаш чохь йолу ойланаш мекара ю.

8Кхардамца кхечарах лаьцна вон къамелаш до цара.

Дозаллаш дарца нахана гӀело яран ойланаш йо цара.

9Цара шайн баганаш стигалшка хьала а йохуьйту,
церан меттанаш лаьттахула дӀаса а даьржа.

10Цундела цара дечунна тӀедоьрзу Цуьнан халкъ а,
цара лелочух кхоччуш ша дуза а деш.

11Цо олу: «Далла и муха хуур ду?

Веза Воккхачунна иза хуийла а дуй те?»+

12Иштта бу и Ӏесанаш!

Цхьана а хӀуманан гӀайгӀа ца ешшехь,
церан хьал алсамдолу.

13Ас сайн дагахь элира: «ТӀаккха аса сайн дог цӀандар а,
сайн куьг цӀена леладар а эрна хилла те+?

14Дийнахь сарралц соьга Ӏазап а хьоьгуьйту,
хӀора Ӏуьйранна суна таӀзарш а дойту».

15Ткъа: «Ас цу тайпана къамел дийр ду», – ас аьллехьара,

Хьан берийн тӀаьхьенна хьалха со бехке хир вара.

16Ас ойла йора, со цунах муха кхетар вара те бохуш.

Амма суна цунах кхета хала дара,
17Делан цӀийнан керта а вахана,
Ӏесачеран кхолламах со кхетталц+.

18Бакъду, ког шершачу меттиге дӀа а хӀиттийна,

Ахь уьш тӀепаза бойуьйтур бу+.

19Ма сиха хӀаллакьхуьлу уьш,
къемат тӀедарца чекхбовлу уьш.

20Самабевлча, дӀадовш долу гӀан санна хуьлу уьш, Хьалдолу Эла.

Сама а ваьлла, царах хилларг а дицдийр ма ду Ахь.

21Сан дог гӀайгӀане хиллачу хенахь,
сан са карзахдаьллачу хенахь,

22сонта а вара, кхеташ а вацара со.

Хьуна хьалха бежана санна вара со+.

23Амма гуттара а Хьоьца ву со.

Ахь аьтту куьйга дӀалоцу со.

24Хьайн хьехарца дахарехь дӀанисво Ахь со,
цул тӀаьхьа Хьайн сийлалле дӀаоьцур ву Ахь со.

25Хьо воцург мила ву суна стигалахь?

Хьо воцург цхьа а ца оьшу лаьттахь+.

26Сан дегӀ а, сан дог а ца мегачу даьллехь а,

Дела – сан деган чӀагӀо а ю,
абаденналц сан дакъа а ду+.

27ХӀунда аьлча шаьш Хьуна гена бохурш хӀаллакьхуьлу.

Хьайна тешаме воцу хӀорра а Ахь хӀаллакво.

28Ткъа сох лаьцна аьлча, суна-м дика ду Далла гергахь хилар.

Со ларваран меттиг йира ас Хьалдолчу Элах.

Хьан дерриг а гӀуллакхаш ас дӀакхайкхор ду+.

73

Халкъ кӀелхьардаккхар доьхуш дина доӀа

73^1[*] Асайпан хьехаме назма.

Ва Дела, тхо гуттаренна а дӀа хӀунда тесна те Ахь?

Хьайн жа санна долчу тхуна дар хӀунда велла те Хьо+?

2Айхьа ширачу заманахь дуьйна дола даьккхина Хьайн халкъ,
мах белла паргӀатдаьккхина Хьайн тукхам дагадаийтахьа!

Хьо тӀехь Ӏаш хилла болу Цийон-лам дагабаийтахьа!+

3Хьайн когаш гуттаренна а Ӏохкучу саьлнашна тӀеберзабехьа.

МостагӀчо Хьан дезачу цӀа чуьра дерриг хӀума а дохийна дӀадаьккхина.

4Хьо тхуна дуьхьалкхетачу меттигехь Хьан мостагӀаша гӀигӀ дора.

Тхан байракхийн метта шайн байракхаш дӀахӀиттийна цара+.

5Боьлакан дитташна диг тӀедерзош болчех
шаьш тера хилар гойтура цара.

6Ткъа хӀинца, куц а далош, дечиг хьокхуш мел йина хӀума
шайн дагаршца а, жӀаьвнашца а йохийна цара+.

7Хьан деза цӀа дерриг а дагийна цара.

Хьан цӀе шена чохь йолу меттиг сийсазъяьккхина бевлла уьш.

8Шайн дегнаш чохь: «Уьш-м бохийна дӀабохур бара вай», – бохуш, –
лаьттара Делан гуламаш дӀахӀуьтту ерриге а меттигаш ягийна цара+.

9Тамашийна билгалонаш ца го тхуна,
пайхамар а вац тхан хӀинца,
хӀара хьал мел лаьттар ду хууш волу стаг а вац тхоьца+.

10Веза Дела, мел лаьттар ву те мостагӀа, Хьо емалвеш?

Гуттара-м хир яц те мостагӀчо Хьан цӀе сийсазйохуш?

11Хьайн куьг – Хьайн аьтту куьг – сеца хӀунда до те Ахь?

Хьайн духаран хоршана юккъера иза схьатохий, хӀаллакбехьа уьш+.

12Амма Хьо, Дела, ширачу заманара дуьйна сан Паччахь ву,
лаьттахь кӀелхьарвалар дахьаш верг Хьо ма ву!+

13+Хьайн ницкъаца хӀорд а дӀасабекъабалийтира Ахь,
хи чуьра саьрмикийн кортош а кегдира Ахь+.

14+Левиятан цӀе йолчу хӀордан саьрмикан кортош Ахь хьаьшира,
цуьнан дегӀ яьссачу аренгарчу акхарошна юучунна дӀаделира.

15Хьостанаш а, татолаш а дӀаэхийтира Ахь.

Саццаза дӀаихна хиш а лакъийра Ахь+.

16Де а Хьан ду, буьйса а Хьан ю.

Стигалара серлонаш а, малх а Ахь дӀахӀоттийна+.

17Лаьттан массо а дозанаш Ахь дӀахӀиттийна.

Аьхке а, Ӏа а Ахь дӀакъастийна+.

18Дагадаийтахьа Хьайна мостагӀа Хьайх кхардар, Веза Эла,
сонтачу цу халкъо Хьан цӀе сийсазъяхар.

19Хьайн къоркхокханан са акхаройн кара дӀа ма лохьа.

ГӀело хьоьгуш долчу Хьайн халкъан дахар гуттаренна а диц ма дехьа+.

20Хьажахьа Айхьа бинчу барте, хӀунда аьлча
лаьттара ерриге а бодане меттигаш ницкъ баран меттигех юьзна+.

21Ницкъ хилларг, юьхьӀаьржачу а хӀоьттина, юха ма воьрзийла.

ГӀело хьоьгучо а, мискачо а Хьан цӀарна хастамаш бойла.

22Ва Дела, дуьхьал а валий, Хьайн гӀуллакх лардехьа,
сонтачо дийнахь сарралц Хьо емалвар дагадаийтахьа.

23Диц ма дехьа Хьан мостагӀаша хьекхна маьхьарий а,

Хьуна дуьхьалбевллачара хаддаза еш йолу гӀовгӀа а+.

74

Дела – кхелахо ву

74^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: «ХӀаллак ма ве со» олучу мукъамехь ала езаш ю. Асайпан назма+.

2Хастам бо оха Хьуна, Дела.

Хьан цӀе уллохь хиларна Хьуна хастам бо.

Адамаша Хьан тамашийначу гӀуллакхех лаьцна дуьйцу.

3Ахьа боху: «Хан билгал а яьккхина,
Ас нийсонца йолу кхел хоржур ю+.
4Латта дӀасалесташ хилча а,
цунна тӀехь мел бехаш берш кхерамехь хилча а,
цуьнан бӀогӀамаш чӀагӀдийриг Со ма ву+.
5Курабевллачаьрга Ас боху: „Кура ма дийла“,
ткъа Ӏесачаьрга: „Шайн ницкъах дозалла ма де,
6стигална дуьхьал шайн ницкъах дозалла ма де,
кура корта а айина, деза детташ ма дийца“».

7ХӀунда аьлча малхбалера а, малхбузера схьа а,
я яьссачу аренгара схьа а дац стеган лекха хилар,

8амма Дела ву Кхелахо:

Цо цхьаъ охьатаӀаво, ткъа важа лакхавоккху+.

9Везачу Элан карахь цхьа кад бу,
иза бецаш тоьхна кхехкаш болчу чагӀарх буьзна бу.

Лаьттан массо а Ӏесачарна Цо оцу кеда чуьра Ӏанадо,
ткъа цара бухахь йолчу букъаршца цхьаьна дӀамер ду и чагӀар+.

10Аса-м Дала мел дийриг даим дуьйцур ду.

Якъубан Далла Аса хастамаш бийр бу.

11Ӏесачеран ницкъ Цо дӀабоккхур бу,
амма Цуьнан лаамехь болчеран ницкъ чӀагӀбийр бу+.

75

Дела – толамхо ву

75^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: мерз-пондаршца лакха езаш ю. Асайпан назма.

2ЯхӀудан халкъана юкъахь Дела вевзаш ву,

Цуьнан цӀе исраилхошна юкъахь лоруш ю.

3Цуьнан четар Шалейм-гӀалахь ду,

Иза Ӏаш волу меттиг Цийон-лам тӀехь ю+.

4Цигахь кегдина Цо стелахаьштиг санна долу пхерчий а,
турсаш а, тарраш а, иштта берриг а тӀеман гӀирс а бохийна+.

5Серлонехь а лепаш, Хьайн паччахьалла гойтуш ву,
тӀехь ижу Ахь яьккхинчу лаьмнашкара Хьо вуссуш ву.

6Майра мостагӀий хӀонс яьккхина богӀу,

Ӏожаллин наб кхетта уьш Ӏохкуш бу.

Массо а оцу тӀемалошка шайн куьйгаш
тӀом бан хьала ца айало+.

7Хьан оьгӀазе аз дӀахезча, ва Якъубан Дела,
говраш а, церан дошлой а, Ӏадийна, белла+.

8Массо а нах Хьох кхоьруш латта беза, Дела.

Хьуна хьалха мила латталур ву, Хьо оьгӀазвахча+.

9Стигалара схьа кхел кхайкхийна Ахьа.
Латта, кхераделла, дӀатийна,
10Хьо, Дела, кхел ян гӀаьттича,
дуьнен тӀехь гӀело мел хьоьгург кӀелхьарваккхархьама.

11Бакъду, адамашна йолчу Хьан оьгӀазлоно

Хьуна хастамаш бойтур бу.

Хьайн дералла, духар санна, Ахь тӀеюхур ю.

12Шайн Везачу Далла хьалха чӀагӀонаш а е, уьш кхочуш а е.

Гонах мел долчу къаьмнаша совгӀаташ дохьийла шаьш кхера Дезачунна+.

13Цо элийн синош дохадо,
лаьттара паччахьаш кхерабо.

76

Бохам тӀебеача догъэцар

76^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: Ядутуне. Асайпан назма+.

2Сан аз Деле кхойкхуш ду, Цуьнга орца а дохуш.

Сан аз Деле кхойкхуш ду, Цунна со дӀахазийтархьама.

3Бала тӀебеанчу дийнахь со Хьалдолу Эла лохуш ву.

Буьйсанна сайн ши куьг саццаза дӀасадохуьйту ас,
амма сан са шена синтем барх къаьхка+.

4Дела дага а оьхуш, ас узарш до.

Ойланаш а еш, сан са доьхна ду.

5Ахьа соьга ши бӀаьрг дӀа ца къовлуьйту,
гӀайгӀанехь хиларна, вист а ца хилало со.

6ДӀадаханчу денойх лаьцна ас ойла йо,
тохарлера шераш суна дагаоьху+.

7Буьйсанна сайн иллеш дагаоьху суна,
ойла а еш, сан сино хоьтту:

8«Массо а ханна дӀатеттина те со Хьалдолчу Эло,
кхин цкъа а резахир вуй те Иза?

9Цуьнан хедар боцу безам гуттаренна а дӀабаьлла те,

Цуьнан ваӀда массо а тӀаьхьенашна дӀадаьлла те?

10Шен дикалла гайтар Дала дицдина те?

ОьгӀазаллица Шен къинхетам дӀачӀаьгӀна те?»

11Ткъа ас элира: «ХӀара бу сан бала:

Веза Воккха Дела тхан дуьхьа кхин цалелар».

12Сайна дагадоуьйтур ду ас Везачу Элан гӀуллакхаш,
дагадоуьйтур ду ас Ахьа дӀаяханчу заманахь дина тамашийна хӀуманаш+.

13Со кхета хьожур ву дерриг а Хьан гӀуллакхех,
ойла йийр ю ас Хьан сийлахьчу гӀуллакхех лаьцна.

14Дела! Беза бу Хьан некъ.

Мила ву иштта сийлахь Дела, тхан Дела санна!+

15Хьо тамашийна гӀуллакхаш деш волу Дела ву,

Хьайн ницкъ къаьмнашна юкъахь гойтуш а ву.

16Хьайн ницкъаца Ахьа Хьайн халкъ кӀелхьардаьккхина,

Якъубан а, Юсупан а тӀаьхье.

17Хишна Хьо гина, ва Дела,
Хьо ган а гина, уьш кхераделла,
кӀорга хӀорд а лестина+.
18Мархаша хи охьаоьхуьйтура,
стигал а яра къекъаш,
Хьан пхерчий а дара кхуьссуш+.
19Хьан къовкъаран аз мохехь дара схьахезаш.
Дуьне ткъесо серладохура,
латта, меттахдуьйлуш, дегош дара+.
20Хьан некъ хӀорда юккъехь бу,
доккхачу хишна юккъехула дӀабоьду Хьан некъ,
амма Хьан лараш ца гинера+.
21Жа санна, дӀадуьгура Ахьа Хьайн халкъ
Мусан а, АхӀаронан а куьйгаца+.

77

Дела а, Цуьнан халкъ а

77^1[*] Асайпан хьехаме назма.

ЛадогӀа ас хьоьхучуьнга, ва сан халкъ,
сан багарчу дешнийн тидам бе.

2+Сан багахула ас хьекъале хӀуманаш дуьйцур ду,
ширачу заманашкара хӀетал-металш а далор ду+.

3Тхуна иза хаза а хезнера, довза а девзинера,
вайн дайша иза тхуна дийца а дийцинера+.

4Тхайн берех иза къайла а доккхур дац.

Хинйолчу тӀаьхьене оха дӀадуьйцур ду

Везачу Элан сийлахь гӀуллакхех лаьцна,

Цуьнан ницкъах а, Цо динчу тамашийначу хӀуманех а лаьцна+.

5Цо Якъубан тӀаьхьенна бакъонаш дӀахӀиттийра,

Исраилан халкъана товрат-хьехам дӀабелира.

Тхан дайшна тӀедиллира Цо
шайн берашна цаьрга иза дӀадовзийтар+.

6Цу тайпана тӀейогӀучу тӀаьхьенна иза хуур дара,
дуьнен чу бовлучу наха
шайн берашна иза дӀадуьйцур а дара+.

7ТӀаккха адамашна юкъахь Делах тешар дахлур дара,

Цуьнан гӀуллакхаш диц а лур дацара,
дерриг а халкъо Цуьнан весеташ лардийр дара.
8Уьш шайн дайх тера хир бацара,
аьрха а, муьтӀахь боцуш а,
шайн дегнашца Делах ца тешаш а,
шайн синца Цунна тешаме боцуш а+.

9Эпраймхойн карахь секхаӀедаш хиллехь а,
тӀом бечу дийнахь уьш дӀа ма бевдира.
10Делаца бина барт лар ца бора цара,
Цуьнан товрат-хьехамца баха а ца лиира царна.
11Царна дицделлера Цуьнан гӀуллакхаш,

Цо гайтина долу тамашийна хӀуманаш а дицделлера царна+.

12+Мисар-махкахь, ЦоӀан олучу кӀоштахь,
церан дайн бӀаьргашна хьалха гайтира Цо тамашийна хӀуманаш+.

13+Эрзийн хӀорд дӀаса а беккъа,
цу юккъехула чекхбехира Цо уьш,
ткъа хиш, пенаш санна, лаьтташ дара+.

14+Дийнахь – мархица дӀабуьгура уьш Везачу Эло,
ткъа буьйса дӀаяллалц – цӀеран серлонца некъ гойтура царна+.

15Яьссачу аренгахь Цо, тархаш екъа а екъна,
кӀоргачу хӀорда санна шортта хи царна лора+.

16+Тархах Ӏовраш Цо охьайолаялийтира,
татолаш санна, хиш а дӀасадаьржира.

17Амма уьш Цунна дуьхьал къинош леточуьра ца совцура,
яьссачу аренгахь Веза Воккхачунна дуьхьал а гӀуьттуш.

18+Шайна Иза вевззашехь, Дела зуьйш бара уьш,
шайна безаш болу кхача а боьхуш+.

19Далла дуьхьал къамелаш а деш, цара бохура:

«Яьссачу аренгахь кхача кечлур буй те Деле?

20Цо тархах тоьхча, хи охьадоладелира,

Ӏовраш санна, шортта хи охьадеара.

Амма тхуна кхача балалур буй те Цуьнга?

Шен къомана жижиг далалур дуй те Цуьнга?»

21Везачу Элана иза дӀахезча,
оьгӀазаллин цӀе латийра Цо Якъубана дуьхьал,
дераллин цӀе Исраилан халкъана тӀехьажийра Цо,+

22Делах долу тешар церан ца хиларна а,
Цуьнан кӀелхьардахарх уьш тешна ца хиларна а.
23ТӀаккха, мархашна омра а дина,
Цо стигалан неӀарш дӀайиллира,+

24+Цо кхачанан буьртигаш царна тӀе диссийтира,
догӀа санна, стигалара кӀа царна дӀаделира+.

25Маликийн бепиг дууш дара адамаш,

Цо иза царна уьш буззалц делира.

26Стигалахь Цо малхбалехьара мох карзахбаьккхира,
иштта къилбехьара мох а Шен ницкъаца карзахбаьккхира.

27Цо, чан санна, жижиган догӀа даийтира царна тӀе,
хӀорда йистера гӀум санна, дукха олхазарш а гӀовттийра+.

28Церан четаршна гонах охьа а оьгуьйтуш,

Цо олхазарш церан меттаматтана тӀе дахкийтира.

29Цара шаьш дуззалц биира и кхача,
хӀунда аьлча лиънарг дара Цо царна делларг+.
30Амма шаьш лиънарг уьш дӀайиъна а бовлале,
и кхача церан багахь болчу хенахь,
31царна Дела оьгӀазвахара,
Цо церан тоьлла берш а байира,
исраилхойн кегийрхой а хӀаллакбира+.

32И дерриг а хилла доллушехь, цара кхидӀа а къинош летадора,
уьш Цуьнан тамашийна гӀуллакхех а ца тийшира+.

33Церан дахаран чаккхе Цо эрна хилийтира,
церан оьмаран шераш Цо кхерамехь чекхдехира+.
34Цо царах цхьаберш мосазза хӀаллакбо,
царах болчу кхечара Иза лоьхура.
Уьш Далла тӀе а боьрзура,
даггара Цуьнга а хьоьжура.
35Царна дагадеара, Дела – шайн тарх хилар а,
Веза Воккха Дела шаьш ПаргӀатдохург хилар а+.
36Шайн баганашца уьш Цунна хьесталора,
шайн харцматтаца Цунна хьалха бакъ доцург дуьйцура цара+.

37+Церан дегнаш Цунна тӀедирзина дацара,

Цо бинчу бартана уьш тешаме бацара+.

38Амма Къинхетаме волчу Цо,
церан къиношна геч а дора,
уьш хӀаллак а ца бора.

Дукхазза а Шен оьгӀазвахар царна тӀера дӀа а доккхура Цо,

Шен дераллина некъ а ца лора+.

39Цунна дагахь лаьттара, уьш адамаш хилар,
юха ца доьрзуш долу садеӀар бен цахилар+.

40Яьссачу аренгахь хийлазза Иза оьгӀазъоьхуьйтура цара,
акхачу аренгахь хийла дог дохадора цара Цуьнан!+

41Цара юх-юха а Дела зуьйра,

Исраилан Везаниг оьгӀаз а вохуьйтуш.

42Царна Цуьнан ницкъ болуш хилар дага ца догӀура,

Цо шаьш мостагӀех кӀелхьардахаран де а дицделлера царна.

43Царна дицделлера Мисар-махкахь Цо шайна Ӏаламаташ дар,
иштта ЦоӀан-кӀоштахь царна тамашийна гӀуллакхаш гайтар+.

44+Мисархойн хиш Цо цӀийх хьаладуьзира,
цаьрга хи ца малийтархьама+.

45+Царна тӀе жӀаьлийн мозий хийцира Цо, уьш дӀакхаллийтархьама,
иштта пхьидарчий а тӀехийцира, уьш хӀаллакбайтархьама+.

46+Церан ялта цо цаьпцалгашна дӀаделира,
иштта церан кхаш цӀазана дӀаделира+.
47+Церан кемсашна тӀе къора туьйхира Цо,
церан инжиран дитташ а шаца хӀаллакдира+.
48Церан дохнна Цо къора туьйхира,
церан бажа стелахаьштигна дӀабелира+.
49Шен оьгӀазаллин цӀе хьажийра Цо царна тӀе,
хӀаллакдаран геланчийн жӀуга санна,
дералла а, эргӀаддалар а, халонаш а йоуьйтуш+.

50Цо Шен оьгӀазаллина некъ баьккхира,
цхьа а стаг Ӏожаллех кӀелхьар а ца ваьккхира,
церан дахар Ӏожаллин уьнна дӀаделира.

51+Мисар-махкахь Цо массо а хьалха вина доьзалхо валийтира,
церан ницкъо дуьххьара кхуьуьйтург Хьамин четаршна чохь хӀаллакбира+.

52+Шен халкъ Цо, жа санна, арадаьккхира,

Цо уьш, уьстагӀий санна, яьссачу аренгахула дуьгура+.

53+Цо уьш маьршабахарна, уьш къар ца белира,
ткъа церан мостагӀий хӀордо къайлабехира+.

54+Халкъ схьадалийра Цо Шен дезачу лаьтта тӀе,
аьтту куьйгаца Ша баьккхинчу лаьмнийн махка тӀе+.

55+Хийра халкъаш царна хьалхара дӀалаьхкира Цо,
церан латта Шен халкъана дӀа а кхочуьйтуш.

Исраилан халкъ шайн хӀусамаш чохь даха хаийра Цо+.

56+Амма уьш Дела зуьйш дӀабуьйлабелира,

Везачу Воккхачунна дуьхьалгӀевттира,

Цуьнан бакъонаш лар а ца йора цара+.

57Шайн дай санна, уьш а Делах дӀабирзира,
иштта тешаме боцуш а лелара.

Уьш харц секхаӀад санна хилира+.

58Шайн сагӀа доккхучу гунашца Иза оьгӀазъоьхуьйтура,
шайн цӀушца Цуьнан эмгаралла меттахйохура+.

59Уьш Шена дӀахезча, Дела оьгӀазвоьдура,

Цо Исраилан халкъ кхоччуш дӀатоттура.

60+Цо йитира Шилунера Шен хӀусам,

Ша адамашна юкъахь Ӏийна долу четар+.

61+Шеца бинчу бертан тӀорказ Цо йийсаре дӀаделира,

Шен сийлаллин билгало мостагӀийн кара дӀаелира.

62Цо туьран кара дӀаделира шен къам,
Шен долахь болчарна Иза оьгӀазвахара+.
63ЦӀеро церан къона божарий дӀакхоллура,
зудаберашна маре дигаран эшарш а ца лоькхура.
64Церан динан дай туьро хӀаллакбора,
ткъа бисина болу зударий уьш бахьана долуш белха а ца боьлхура+.

65Амма Хьалдолу Эла меттавеара, набарх ваьлча санна,

Иза меттавеара, маларо карзахваьккхина турпалхо санна+.

66Цо Шен мостагӀий юхаберзийтира,
царна тӀе даима эхь а даийтира.

67Юсупан тӀаьхье дӀатеттира Цо,

Эпрайман тайпа а ца хаьржира.

68ЯхӀудан тайпа къобалдира Цо,

Шена безабелла болу Цийон-лам а хаьржира+.

69Лекхачу стигалахь йолу Шен шахьар санна,

Цо Шен еза меттиг йира цигахь.

Латта санна, Цо иза массо а ханна чӀагӀйира.

70+Цо Шен ялхо волу Дауд хаьржира,
иза дежийлашкара схьа а ваьккхира+.

71Цо иза уьстагӀий Ӏалашдечуьра схьаваьккхира,
цуьнга, Ӏуьне санна, Шен Якъубан халкъ дажадайта,

Шен долахь долу Исраилан халкъ цуьнга Ӏалашдайта+.

72Дауда уьш цӀеначу дагца Ӏалашбора,

Цо и къам говзачу куьйгашца дуьгура+.

78

Исраилан халкъ кӀелхьардаккхарх лаьцна дина доӀа

78^1+[*] Асайпан назма.

Ва Дела! Кхечу къаьмнаша дӀалаьцна Хьан долахь долу латта,
цара бехдина Хьан деза цӀа,
Ярушалаймах саьлнаш йина дӀахӀиттийна цара+.
2Хьан леш болчеран декъий
стигаларчу олхазаршка даийта дӀаделла,
ткъа Хьуна тешаме болчеран догӀмаш
цара лаьттарчу акхарошна дӀаделла+

3Цара, хи санна, цӀий Ӏанийна Ярушалаймана гонах,
уьш дӀабохка стаг а вацара+.

4Уллора къаьмнаш тхох кхаьрда,
гонах мел верг тхох воьлуш а,
тхо сийсаздеш а ву+.

5Веза Эла, мел дахлур ду те Хьан оьгӀазвахар,

Хьан эмгаралла, цӀе санна, йогуш мел лаьттар ю те+?

6Хьо къобал ца вечу халкъашна тӀе
хьажаехьа Хьайн оьгӀазалла,
Хьуна Ӏамал ца ечу пачхьалкхашна тӀе
хьажаехьа Хьайн дералла+.

7ХӀунда аьлча цара Якъубан халкъ дӀакхаьллина,
иза Ӏаш болу мохк а бохийна+.

8Тхан дайн къинош бахьана долуш тхо жоьпе ма озадехьа,

Хьайн къинхетам сиха гайтахьа тхуна,
хӀунда аьлча тхан гӀора дӀадаьлла+.

9ГӀо дехьа тхуна, тхан КӀелхьарваккхархо волу Дела,

Хьайн цӀеран сийлаллин дуьхьа.

КӀелхьардахахьа тхо, тхан къиношна геч а дехьа

Хьайн езачу цӀеран дуьхьа+.

10Кхечу къаьмнех болчу наха хӀунда хоьтту:

«Мичахь ву церан Дела?»

Тхан бӀаьргашна хьалха кхечу къаьмнашна хаийтахьа,

Хьан ялхойн цӀий Ӏанорна Айхьа бекхам бийриг хилар+.

11Йийсархойн узарш Хьуна дӀахезийла,
Хьайн нуьцкъалаллица кӀелхьарбахахьа
хӀаллакьхила леринарш+.
12ВорхӀазза дӀадекхахьа тхан лулахошна
царна Хьалдолу Эла волу Хьо ларар дола хетар+.

13Ткъа тхо, Хьан халкъ, Хьан дежийлашкара уьстагӀий,
массо а ханна Хьуна хастамаш беш хир ду,
оха тӀаьхьенера тӀаьхьене а Хьан сийлалла дӀакхайкхор ю+.

79

Халкъ юхаметтахӀоттор дехаран доӀа

79^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: «Бертан лили» олучу мукъамехь ала езаш ю. Асайпан назма+.

2+Исраилан халкъан Ӏу, ладогӀахьа!

Юсупан тӀаьхье, жа санна, дӀадуьгуш верг,
каруб-маликашна тӀехула йолчу Ӏаршана тӀехь хиъна Ӏаш верг,

Хьуо гайтахьа+

3Эпраймана а, Бен-Яманна а, Маннашана а[*] хьалха.

Схьагайтахьа Хьайн ницкъ,
тхо кӀелхьардаха волахьа+.

4Дела! ЮхаметтахӀиттадехьа тхо.

Хьайн юьхь тӀера серло тхуна лепийтахьа,
тӀаккха тхо кӀелхьардаьхна хир дара+.

5Ва массо а ницкъийн Веза Дела!

Хьан халкъо деш долчу доӀанашна
оьгӀаз а вахана, мел Ӏийр ву те Хьо+?

6Ахьа Хьайн халкъана бӀаьрхих дуьзна бепиг даийна,
дуккха а бӀаьрхиш а малийна Ахьа цунна+.

7Уллора къаьмнаш тхоьца эгӀийра Ахь,
тхан мостагӀий тхох кхаьрдаш бу.

8Массо а ницкъийн Дела! ЮхаметтахӀиттадехьа тхо.

Хьайн юьхь тӀера серло тхуна лепийтахьа,
тӀаккха тхо кӀелхьардаьхна хир дара+.

9Ахьа Мисар-махкара кемсийн таьлланг схьаеара,
халкъаш дӀа а лаьхкина, и таьлланг дӀаюьйгӀира Ахьа+.

10Цуьнан дуьхьа меттиг дӀацӀанйина Ахьа,
ткъа цо шен орамаш охьадахийтира,
иштта латта хьаладуьзира.
11Лаьмнаш цуьнан ӀиндагӀо дӀахьулдира,
цуьнан гаьннаша сийлахь баганан-дитташ кхелира.

12Цу таьлланго шен гаьннаш Дуьненаюккъерачу хӀордана тӀе кхаччалц дӀадахийтина,
иштта шен синтарш а Эпрат-хина тӀе кхаччалц дӀадахийтина+.

13ХӀунда яьккхина Ахьа цу кемсийн бешана гонахара керт дӀа?

ХӀинца цигахула тӀех мел волучо а цуьнан стоьмаш схьадоху+.

14Неларчаша а йохайо иза,
аренгарчу акхароша а иза йоу.

15Массо а ницкъийн Дела! Схьаверзахьа!

Стигалара схьахьажахьа, тидам бехьа!

ХӀокху кемсийн бешан гӀайгӀа бехьа!+

16Хьайн аьтто куьйго дӀадийначун гӀайгӀа бехьа,

Ахьа Хьайн дуьхьа чӀагӀдина долу синтаран а гӀайгӀа бехьа.

17МостагӀаша иза, каг а дина, цӀарца дагийна.

ОьгӀазечу юьхьца цаьрга хьажахьа, уьш хӀаллакбехьа+.

18Хьайн куьг, Дела, Хьайна аьтту агӀор волчу стагана тӀе диллахьа,

Айхьа ницкъ болуш хилийтинчу адаман кӀантана тӀе диллахьа Хьайн куьг.

19ТӀаккха тхо Хьох дӀадоьрзур дац.

Тхо дендехьа, тӀаккха Хьоьга кхойкхуш хир ду тхо.

20Массо а ницкъийн Веза Дела! ЮхаметтахӀиттадехьа тхо.

Хьайн юьхь тӀера серло тхуна лепийтахьа,
тӀаккха тхо кӀелхьардаьхна хир дара+.

80

Дезачу денна лерина йолу йиш

80^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: Гати-гӀалара схьаяьллачу эшаран мукъамехь ала еза. Асайпан назма+.

2Самукъадаларна йиш лакха вайн ницкъ болчу Далла.

Синкъераме мохь бетта Якъубан Деле.

3Йиш лакха, жиргӀа етта,
хаза дечиг-пондар а,
мерз-пондар а лакха.

4+Коьман маӀа лакха бутт цӀинлучу хенахь а,
бутт бузар вайн дезде долчу хенахь а+.

5Иштта ду Исраилан халкъана делла парз,
иза ду Якъубан Дала тӀедиллинарг.

6Иза Дала Юсупан тӀаьхьенна тӀедиллина,

Мисар-махкана дуьхьал Иза араволучу хенахь.

Сайна бевзаш боцу мотт суна хеза:+
7«Ас шун белшашна тӀера мохь дӀабаьккхина,
шун куьйгаш карарчу тускарех мукъа а даьхна+.

8+Баланехь долу шу Соьга кхайкхича, Аса шу кӀелхьардехира.

Ткъесан мархина юккъера схьа Ас шуна жоп делира.

Мерибан хиш долчохь Ас шу зийра+.

9ЛадогӀа, Сан халкъ, Ас шуьга дӀахьедо.

Исраил, ахьа мукъана а Соьга ладогӀахьара!+

10+Шайна юкъахь хийра дела ма хилийта,
кхечу къаьмнех волчу далла Ӏибадат а ма де+.

11Со Веза Эла ву, шун Дела,
шу Мисарара арадаьхнарг.

ДӀаелла хьайн бага, Ас иза хьалаюзур ю.

12Амма Сан халкъо Сан озе ла ца дугӀура,

Исраилан халкъ Суна къера хила лууш а дацара.

13Цундела Ас цуьнга цуьнан даго боххург дойтура,
шена луъург а дойтуш, лелийтира+.
14Сан халкъо мукъана Соьга ладогӀахьара,
Исраилан халкъ Сан некъашца лелахьара!+

15ТӀаккха церан мостагӀашна тӀехь Ас сихха толам боккхур бара,
царна дуьхьалбевллачарна тӀе Сайн куьг хьажор дара.

16Веза Эла ца везаш берш кхерарца Цунна хьалха суждана гӀур бара,
ткъа царна тӀехь долу таӀзар массо а ханна лаьттар дара.

17Ас шуна уггар дика кӀа даор дара,
тархах даьккхина моз а лур дара шуна»+.

81

Уггар лекха куьйгалхо волу Дела

81^1[*] Асайпан назма.

Дела коьртехь дӀахӀутту стигалан гуламехь.

Гуламан декъашхошна юкъахь Цо Шен кхел кхайкхайо+.

2«Мел лелар ду те шу, харцкхелаш еш?

Мел лелар ду те шу, Ӏесачарна озабезам а беш+?

3ГӀийлачеран а, байн а бакъонаш ларъе,
къенаш а, мисканаш а бехказабаха+.

4ГӀийланаш а, мисканаш а кӀелхьарбаха.

Уьш Ӏесачу нехан карара схьабаха+.

5Шуна хӀумма а ца хаьа, шу ца кхета,
шу боданехь санна лелаш ду,
шун когаш бухара латта леста+.

6+Ас элира: „Шу деланаш ду,
Веза Воккхачун кӀентий а ду шу дерриш а“+.
7Амма шу лийр ду, адамаш санна,
шу хӀаллакьхир ду, муьлхха а куьйгалхо санна»+.

8ХьалагӀатта, Дела, кхел е дерриг а лаьтта тӀехь,
хӀунда аьлча дерриге а къаьмнаш Хьан долахь ду.

82

МостагӀий эшорах лаьцна доӀа

82^1[*] Асайпан назма.

2Дела! Вист ца хуьлуш ма висахьа,
къора а, хӀумма а ца деш ма хилахьа, Дела+.

3Хьажахьа, Хьан мостагӀий бу карзахбевлла,

Хьо ца везачу цара шайн кортош хьалаайина.

4Хьан халкъана дуьхьал цара мекара ойланаш йо.

Хьуна дукхабезаш болчарна дуьхьал а къайлаха барт бо+.

5Цара олу: «Даха а гӀой, церан къам хӀаллакде вай,
кхин цкъа а Исраилан халкъан цӀе дага ца яийтархьама»+.

6Берриш а вовшех дагабовлу,
цара Хьуна дуьхьал барт бо:
7эдомхой а, исмаьӀалхой а,
муабахой а, хӀагирхой а,+
8гебалхой а, Ӏамминхой а, Ӏамалекхахой а,

Цора-гӀаларчу бахархошца цхьаьна пӀелаштамхой а+.

9Ашур-мохк а царна тӀаьхьахӀоьттина,

ЛутӀин тӀаьхьенна гӀортор хилла, дӀахӀоьттина иза+.

10+Дехьа царна Айхьа маданхошна диннарг,

Айхьа Къишун-хина уллохь Сисрина а, Ябинна а диннарг+.

11Уьш Ӏейндарахь байинера,
ткъа церан декъех лаьттан кхелли хиллера+.

12+Царна а, церан куьйгалхошна а Айхьа Ӏорабна а, Зиабна а диннарг дехьа,
церан массо а элана а Айхьа Зебахьна а, ЦалманаӀна а диннарг дехьа,+

13«Делан долахь долу латта
вайн дола доккхур ду вай», – аьлла болчу.

14Сан Дела! Йилбазмохана дуьхьал нисъелла чан санна хуьлийла уьш,
мохана дуьхьал нисделла ча санна а хуьлийла уьш+.

15ЦӀаро ягош йолу хьун,
алуно морцуш долу лаьмнаш санна,+
16Хьайн дарцаца лахкахьа уьш,
Хьайн йилбазмохаца кхерабехьа уьш+.
17Уьш юьхьӀаьржачу хӀиттабехьа, Веза Эла,
Хьайга кхайкхийтархьама.

18ЮьхьӀаьржачу а хӀиттина, боьхна лелийла уьш гуттар а,
эхь а доьссина, хӀаллакьхуьлийла уьш.

19Шен цӀе Веза Эла йолуш волу Хьо бен Воцург,
дерриге а лаьтта тӀехь Веза Воккханиг хилар дӀахоийла царна+.

83

Везачу Элан цӀийнан керташкахь хила лаар

83^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: Гати-гӀалара схьаяьллачу эшаран мукъамехь ала еза. Кхорахьан тӀаьхьенан назма+.

2Ва массо а ницкъийн Веза Эла!

Ма тайна ду-кх Хьо Ӏаш долу цӀенош!

3Сан са цига кхача лууш ду.

Везачу Элан цӀийнан керташкахь хила
сан са хьаьгна а ду.

Самукъа а даьлла, сан дог а, сан дегӀ а
дийна волчу Деле кхойкхуш ду+.

4Хьозанна а шена даха меттиг карайо,
чӀегӀардигна а шен кӀорнеш чуяхка бен карабо

Хьан сагӀа доккхучу кхерчана уллохь,
массо а ницкъийн Веза Эла, сан Паччахь а, Дела а!+

5Декъала бу Хьан цӀа чохь бехаш берш:

уьш гуттаренна а Хьо хестош бу+.

6Декъала ву шен ницкъ Хьох боьзна верг а,

Хьан цӀийне болчу новкъахула ваха дагахь верг а+.

7Белхаран аренгахула дӀабоьлхуш,
цигахь цара хьостанийн меттиг йо,
гуьйренан догӀано иза Ӏаьмнашца юзайо.
8Церан ницкъ тӀех совболу,
уьш Цийонна тӀехь Далла хьалха дӀахӀуьтту.

9Массо а ницкъийн Веза Дела, дӀахазахьа сан доӀа!

ДӀахазахьа ас бохург, Якъубан Дела.

10Тхо лардечу паччахье хьажахьа, Дела!

Декъалвехьа Айхьа къобалвинарг+.

11Хьан кертахь даьккхина долу цхьа де
вукху меттехь даьккхина эзар дийнал а тоьлу,

Делан цӀийнан кевнехь латтар гӀоле ду

Ӏесачеран четарш чохь Ӏачул.

12Веза Дела вайна малх а, турс а ву.

Цо вайна диканиг до, вайн сий а до.

ЦӀеначу новкъахула лелаш волчунна
муьлхха а диканиг дарехь Ша саца ца во Цо+.

13Ва массо а ницкъийн Веза Эла!

Декъала ву Хьох тешна Ӏаш верг!+

84

Къомана диканиг дар доьхуш долу доӀа

84^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: Кхорахьан тӀаьхьенан назма.

2Веза Эла! Хьайн махкана диканиг дина Ахьа,
Якъубан тӀаьхье юхаметтахӀоттийна Ахьа.
3Хьайн халкъан зуламна геч а дина Ахьа,
церан къинош къайла а даьхна Ахьа,+
4Хьайн оьгӀазвахар а Ахьа дӀадаьккхина,
Хьайн къизачу дераллех а Хьо дӀавирзина+.

5Дела, тхан КӀелхьардохург, тхо юхаметтахӀиттадехьа,
тхуна тӀехь йолу Хьайн дералла дӀаяккхахьа.

6Массо а ханна ю те Хьан оьгӀазалла,
тӀаьхьенашкара тӀаьхьенашка а хир ю те Хьан оьгӀазалла+?

7Тхо юха дендийр дац те Ахьа,

Хьайн халкъ юха а Хьо бахьана долуш доккхадейта?

8Гайтахьа тхуна, Веза Эла, Хьайн хедар боцу безам,

Хьайн кӀелхьардаккхар а лохьа тхуна.

9ЛадугӀур ду аса Везачу Дала бохучуьнга.

Цо машар бийр бу Шен халкъаца, Шена тешаме болчаьрца,
юха а тила ма лойла уьш.

10Цунна хьалха ларамах буьзна берш

Цо кӀелхьарбахар герга ду,

Цуьнан сийлалла вайн лаьттахь хилийтархьама.

11Безам а, тешаме хилар а вовшахкхетар ду,
нийсоно а, маршоно а вовшашна барташ дохур ду.

12Тешаме хилар лаьттара хьаладер ду,
нийсо стигалара схьа охьахьоьжур ю.

13Везачу Эло беркат лур ду,
ткъа лаьтто шен стом кхиор бу+.

14Нийсо Цунна хьалхаяьлла лелар ю,
цо Везачу Элана некъ кечбийр бу+.

85

ГӀо доьхуш долу доӀа

85^1[*] Даудан доӀа.

Веза Эла, ладогӀахьа сан доӀане,
тахана гӀийла а, миска а ву со+.

2Кхоадехьа сан са, Хьуна тешаме ма ву со.

Хьайх дегайовхо йолу Хьайн лай кӀелхьарваккхахьа, сан Дела.

3Къинхетам бехьа сох, Веза Эла,
дийнахь сарралц Хьоьга кхойкху ас.

4Хазахетар лохьа Хьайн лена,

Хьоьга кховдадо ас сайн са, Веза Эла+.

5Хьо дика а ву, гечдан кийча а ву, Хьалдолу Эла,

Хьайга кхойкхучаьрца массаьрца а бу Хьан хедар боцу безам+.

6Веза Эла, сан доӀа а хазий,
сан дехаршка ладогӀахьа.

7Доьхначу дийнахь кхойкху ас Хьоьга,

Ахь суна жоп лур долу дела+.

8Деланашна юкъахь Хьо саннарг вац, Хьалдолу Эла,

Хьайнаш санна гӀуллакхаш а дац+.

9+Ахь кхоьллина халкъаш, схьа а даьхкина,

Хьуна хьалха̄ охьатаьӀар ду, Хьалдолу Эла,
цара хастор ю Хьан цӀе+.

10Дела, Хьо воккха ву,

Ахь до инзаре хӀуманаш.

Хьо цхьаъ бен Дела вац+.

11Хьайн новкъа ваккхахьа со, Веза Эла,

Хьуна тешаме волуш лелар вара со.

Сан дог кхоччуш Хьайх кхерийтахьа+.

12Даггара Хьо хестор ву ас, сан Веза Дела,

Хьан цӀеран сий дийр ду ас даим а,

13хӀунда аьлча соьга болу Хьан хедар боцу безам боккха бу,
эхартах сан са кӀелхьардаьккхи Ахь+.

14Дела! Кура нах бевлла суна дуьхьал,
зуламхойн гӀера ю сан са лоьхуш.

Хьоьга ларам бац церан+.

15Амма, Хьалдолу Эла, Хьо дика а, къинхетаме а,
атта оьгӀаз ца воьдуш а,
тешаме а, боккха безам болуш а ву+.

16Соьга хьажий, сох къинхетам бехьа.

Хьайн лена Хьайн ницкъ лохьа,

Хьайн гӀарбашан кӀант кӀелхьарваккхахьа+.

17Хьайн диканах йолу билгало гайтахьа суна,
со ца везачарна, иза ган а гина, эхь хетар ду, Веза Эла,
хӀунда аьлча Ахь гӀо дина суна, Ахь тевина со+.

86

Ярушалайм хастор

86^1[*] Кхорахьан тӀаьхьенан назма.

2Везачу Элан цӀийнан бух дезачу лаьмнашкахь бу.

Якъубан тӀаьхьенан массо а Ӏаш йолчу меттигал а

Цийонан кевнаш Везачу Элана дукха деза+.
3Ва Делан гӀала, хьох лаьцна
сийлахь хӀуманаш олуш ду:+

4«Со вевзачу къаьмнашна юкъахь Ас хьахор ду

Мисаран[*] къам а, Бавелан къам а.

ПӀелаштамхойх а, цорахойх а, хушахойх а лаьцна
эр ду, уьш Сан гӀалахь бина бу аьлла».

5Ткъа Цийонах лаьцна бохур ду:

«ХӀара а, важа а цигахь вина,

Веза Воккхачу Дала Ша иза чӀагӀйийр ю»+.

6Къаьмнаш тӀеяздинчу тептар тӀехь

Везачу Эло дӀаяздийр ду:

«ХӀара цигахь вина», – аьлла.

7Эшарш а лоькхуш, хелхарш дечара эр ду:

«Цийонера ду сан мел долу беркат»+.

87

ГӀо доьхуш бина тийжам

87^1[*] Кхорахьан тӀаьхьенан назма. Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: Ӏезарахьахо волчу ХӀайманан хьехаме йолу хӀара назма «Махьалат Лаунат» олучу мукъамехь лакха езаш ю+.

2Веза Эла, сан кӀелхьарваларан Дела!

Хьоьга кхойкху со дийнахь а,

Хьуна хьалха ву со буса а+.

3Хьан юьхь-дуьхьал дӀакхочийла хӀара сан доӀа.

ЛадогӀахьа хӀокху сан орца даккхаре.

4ХӀунда аьлча сан дог баланех хьаладуьзна,
ткъа дахар эхартана уллохь ду+.

5Со кошана уллохь болчу нахаца дӀанисвелла.

Со гӀора доцу стаг хилла дӀахӀоьттина+.

6Со беллачу нахана юкъахь волуш санна ву,
со вийна Ӏуьллу стаг санна ву,

Хьуна дага а ца вогӀуш,

Ахь гӀо дечуьра дӀа а ваьлла+.

7Ахь со эхартан саьнгар чу виллина,
бодане, бух боцучу Ӏин чу тесна+.

8Язъелла суна тӀехь Хьан дералла,

Хьайн ерриге а тулгӀенашца хьаьшна Ахьа со+.

9Ахь сан доттагӀашка а со витийтина,
царна хьалха маьттаза вина дӀахӀоттийна Ахьа со.

Со чохь Ӏаш ву, аравала йиш а яц сан+.

10Сан бӀаьргаш дукха велхарна лозуш бу.

ХӀора дийнахь со Хьоьга кхойкхуш ву,
сан куьйгаш Хьоьга дӀакховддийначохь лаьтташ ду.

11Беллачарна лерина ду ткъа Хьан тамашийна гӀуллакхаш?

Я белларш, хьала а гӀевттина, Хьуна хастамаш беш хир бу+?

12Хьан хедар боцучу безамах лаьцна коша чохь дуьйцуш хир ду ткъа?

Я Хьан тешаме хиларх лаьцна талхаран меттехь дуьйцуш хир ду ткъа?

13Ахь дина тамашийначу гӀуллакхех лаьцна боданечу меттехь хуур ду ткъа?

Бицбеллачеран дуьненахь Хьан нийсонах лаьцна хуур ду ткъа+?

14Амма со, Веза Эла, Хьоьга кхойкхуш ву,
сахуьлучу хенахь ас сайн доӀа Хьуна хьаладоуьйту+.

15Веза Эла, со хӀунда дӀатоьтту Ахь?

Сох хӀунда йоху Ахьа Хьайн юьхь къайла?

16Ас жимачу хенахь дуьйна гӀело а хьоьгу, Ӏожаллина уллохь а ву со.

Хьан къематаш а хьоьгуш, со дог доьхна ма ву.

17Хьан дералла суна тӀехула йоьдуш ю.

Хьан бохамаша со хӀаллаквеш ву+.

18Дийнахь сарралц цара, тӀехдогӀучу хино санна, суна го бо,
цара со массо а маьӀӀера дӀа а хьулво+.

19Ахьа суна уллора сан гергарнаш а, доттагӀий а дӀабаьхна.

Сан накъост санна болу бода бен, стаг а ца висна+.

88

Къам холчу хӀоьттинчу ханна лерина йолу назма

88^1+[*] Ӏезарахьахо волчу Этанан хьехаме назма+.

2Хьан хедар боцучу безамах лаьцна, Веза Эла,
ас даим а назманаш бохур ю,
Хьан тешаме хиларх лаьцна
массо а тӀаьхьенашкахь Аса сайн багахула дӀахоуьйтур ду+.

3Ас боху: «Хьан хедар боцу безам абаденналц дӀахӀоттийна,

Хьайн тешаме хилар Ахь стигалшкахь дӀахӀоттийра».

4Ахь элира: «Ас барт бина Айса хаьржинчу паччахьца,

Ас чӀагӀо йина Сайн ялхо волчу Даудана:

5+„Абаденналц Аса хьан тӀаьхьенах стаг паччахь вина дӀахӀоттор а ву,
массо а тӀаьхьенашкахь хьан паччахьан гӀант Аса лоттуьйтур а ду“»+.

6Веза Эла, Хьан тамашийначу хӀуманашна стигалша хастам бо,

Хьан тешаме хилар а Хьан дезачу маликийн гуламехь хастадо+.

7ХӀунда аьлча мила ву стигалшкахь Везачу Элаца нисвала?

Мила ву стигалан бахархошна юкъахь Везачу Элаца нисвала+?

8Делан дезачу маликийн гуламан декъашхой Цунах кхоьру,
массо а Цунна гонах болчарал Иза ларамах бузуьйтуш ву.

9Ва массо а ницкъийн Веза Дела!

Мила ву Хьо санна ницкъ болуш, Веза Эла?

Хьан тешаме хилар Хьуна гонах ду+.

10Ахьа олалла до карзахбаьллачу хӀордана тӀехь:

цуьнан тулгӀенаш хьалаюьйллушехь, Ахь уьш совцайо+.

11ХӀордан саьрмик РахӀаб, эшийнарг санна, хьаьшна Ахьа,

Хьайн ондачу куьйгаца Хьайн мостагӀий а дӀасабаржийна Ахьа+.

12Стигалш а, латта а Хьан ду.

Дерриг а дуьне а, цунна чохь мел дерг а Ахьа дӀахӀоттийна ду+.

13Къилбаседехьа а, къилбехьа а ерг Ахьа кхоьллина.

Табур-лам а, Хьермон-лам а Хьуна баккхийбеш бу+.

14Ницкъ болуш бу Хьан пхьарс,
Хьан куьг ма онда ду,
Хьан аьтту куьг толаме ду!

15Нийсо а, бакъдерг а ду Хьан паччахьан гӀантана бух хилла дӀахӀоьттинарг.

Безам а, тешаме хилар а ду Хьуна хьалхадаьлла лелаш+.

16Декъала ду Хьуна хастамаш бан хиъна долу къам.

Хьан юьхьан серлонехь лелаш ма бу уьш, ва Веза Эла+.

17Хьох уьш дерриг а дийнахь сакъералуш хуьлу,

Хьо нийса хиларна уьш баккхийбеш а хуьлу.

18ХӀунда аьлча Хьо церан ницкъ а, сийлалла а ву,

Хьо дика хиларна, Ахь тхуна толамаш а ло.

19Везачу Элера ду тхан турс,

Исраилан халкъан Везачуьнгара ву тхан паччахь+.

20Цкъа мацах, сурт хӀотточу хенахь,

Хьайна тешамечу нахе Ахь элира:

«Доьналла долчунна Ас гӀо дира,
нахана юкъара верг Аса хьалаайира+.

21+Сан ялхо волу Дауд кара а вина, Ас цунах паччахь вира,
цунна тӀе Сайн деза даьтта а дуттуш, Аса иза къобалвира.

22Сан куьйго цунна ницкъ а лур бу,
Сан пхьаьрсо иза чӀагӀ а вийр ву.
23МостагӀа цул тоьлур вац,
вочу наха цунна гӀело а йийр яц.
24Ас цунна хьалха мостагӀий эшор бу,
иза цавезарш хӀаллак а бийр бу+.
25Сан тешам а, Сан безам а цуьнца хир бу,
Со цуьнца хиларна, цо толамаш бохур бу.
26Ас цуьнан куьг хӀордана тӀе дуьллур ду,
хишна тӀехула цуьнан аьтту куьг а дӀадохуьйтур ду[*]+.

27Цо Соьга эр ду: „Хьо – сан да а, сан Дела а ву,
со кӀелхьарвоккхур волу тарх а ю“+.

28+Ас цунах Сайн дуьххьарлера доьзалхо вийр ву,
иза дуьнен чохь болчу массо а паччахьел лекха а хир ву+.

29Цуьнца болу Сан безам абаденналц хир бу,

Ас цуьнца бина барт массо а ханна чӀагӀбийр бу+.

30Цуьнан тӀаьхье Ас гуттаренна а латтор ю,
стигал мел лаьтта, лаьттар ду цуьнан паччахьан гӀант а+.

31Нагахь цуьнан тӀаьхьено товрат-хьехам битахь,
я уьш Аса тӀедехкинаршца ца лелахь,
32нагахь Сан парзаш цара дохадахь,
я Сан весеташ цара лар ца дахь,

33цара лелийначу зуламна Ас гӀожаца таӀзар дийр ду,
цара летийначу къиношна еттарца Ас таӀзар дийр ду+.

34Ткъа Сайн цаьрга болу безам Ас царах боккхур бац,

Сайн царна леринчу тешаме хиларх Со дӀавоьрзур вац+.

35Цаьрца Айса бина барт Аса бохор бац,

Сайн багахула дӀааьлларг хуьйцур а дац.

36Гуттаренна а цкъа Сайн возаллех Ас чӀагӀо йина:

Дауде Аса цкъа а харцдерг дуьйцур дац+.

37Цуьнан тӀаьхье массо а хенахь хир ю,
ткъа цуьнан тӀаьхьенан паччахьалла лаьттар ду,
стигалахь малх мел лепа.

38Иза хир ю абаденналц дӀахӀоттийна болу а,
стигалшкахь тешаме теш болу а бутт санна»+.

39Амма Хьан паччахь Ахь цавашарца дӀатеттина,

Айхьа къобалвинчунна Хьо оьгӀазвахана+.

40Хьайн ялхочуьнца бинчу бартах Хьо дӀавирзина,
цуьнан таж а лаьттах тоьхна Ахьа+.

41Цуьнан гӀалин массо а пенаш дохийна Ахьа,
цуьнан чӀагӀонаш, саьлнаш йина, дӀахӀиттийна Ахьа+.

42Массо а тӀехволучо цунна къола до,
шен лулахошна хьалха беламе хилла дӀахӀоьттина иза.

43Цуьнан мостагӀашка Ахьа цунна тӀехь толам баккхийтина,

Ахь цуьнан мостагӀийн сакъерадалийтина.

44Цуьнан туьран иралла Ахьа артйина,
цунна тӀамехь гӀо а ца дина.

45Паччахьан сийлалла а цуьнгара схьаяьккхи Ахьа,
цуьнан паччахьан гӀант а лаьтта охьадожий Ахьа.

46Цуьнан жималлин шераш дацди Ахьа,
цунна тӀе юьхьӀаьржо а йоссийти Ахь+.

КӀелхьарваккхаран доӀа

47Дукха лаьттар вуй те Хьо, Веза Эла, къайлаваьлла?

Дукха лаьттар юй те Хьан оьгӀазвахаран алу+?

48Дагадаийтахьа, мел доца ду сан дахаран денош.

Эрналлин дуьхьа кхоьллина те Ахьа адамаш+?

49Вуй те хӀокху дахарехь валар ганза волу стаг,
я эхартан карара шен са кӀелхьардаьккхинарг+?

50Мичахь ду те, Хьалдолу Эла, Хьан безам гойтуш долу хьалхалера гӀуллакхаш?

Мичахь ду те тхоьца тешаме хиларца Ахь Даудана чӀагӀо йина гӀуллакхаш?

51Дагадаийтахьа, Хьалдолу Эла, Хьан ялхо волчунна мостагӀаша бина дегабаам а,
сайн дагахь дерриге а къаьмнаш сох кхардар со хьоьгуш хилар а.

52Хьан мостагӀий, Веза Эла, сох кхаьрдаш ма бу,

Ахьа къобалвинарг мел вахахь а, уьш цунах кхаьрдаш ма бу.

53Декъала хуьлда Веза Эла абаденналц!

Амин, амин+.

89

ДоьалгӀа тептар

(Забур 89–105)

Делах а, адамах а лаьцна

89^1[*] Делан стеган Мусан доӀа+.

2Хьалдолу Эла! ТӀаьхьенашкара тӀаьхьенашка
тхо Ӏаш йолу меттиг ю Хьо+.
3Лаьмнаш дуьнен чу довлале,
дуьненан латта Ахьа кхоллале,
азалера абаде кхаччалц
Хьо ву Дела+.
4Стагах юха а чан а йой,
Ахь олу: «Юхадерза, адамаш!»+
5+Хьуна эзар шо селханлера де санна ду,
буьйсанна ларйина хан санна ду+.
6Ахь, дӀадаьлла гӀан санна, дӀахьо адамаш.
Уьш Ӏуьйранна хьалаяьлла буц санна ду.
Буц Ӏуьйранна, хаз а лой, сенло,
ткъа сарахь, маргӀал а юлий, якъало+.
7Хьан оьгӀазалло хӀаллакдо тхо,
Хьан дераллах тхо кхоьру.
8Тхан къинош Хьайна хьалха дехкина Ахь,
оха къайлаха динарг Хьайн нуьре даьккхина Ахь+.

9Хьан оьгӀазалла тӀехь а йолуш, чекхдевлла тхан денош.

Ӏаь санна, довш ду тхан шераш.
10Тхан шерийн денош кхузткъе итт шо ду,
мелла а ондачийн – дезткъа шо,
ткъа царах уггар а тоьлла хан къинхьегам а, гӀайгӀанаш а йолуш ю.

Шераш сиха дӀа а довлий, тхо дӀадоьлху+.

11Хьанна хаьа, Хьан оьгӀазалла мел нуьцкъала ю,

Хьоьга кхоччуш болу ларам хиллал, Хьан дералла Хьанна евза?

12Тхайн дахаран денош лара Ӏамадехьа тхо,
тхан дегнашна хьекъал довзийтархьама+.

13ТӀеверзахьа, Веза Эла! Кхин мел лаьттар ю те Хьан оьгӀазалла?

Къинхетам бехьа Хьайн лейх.

14ХӀора Ӏуьйранна Хьайн хедар боцучу безамах дузахьа тхо,
тӀаккха кху лаьтта тӀехь йоккхучу хенахь самукъадаьлла а, даккхийдеш а хир дара тхо.

15Айхьа тхуна таӀзар динчу денойл а,
тхуна халонаш гинчу шерел а дуьхьал
самукъадаларан хан лохьа тхуна.
16Хьан лешна Хьан дика болх гойла,
церан берашна Хьан сийлалла лепийла.

17Тхан Хьалдолчу Делан дика болх хуьлда тхуна.

ГӀуллакхаш тӀехь тхан аьтто белахь,
тхан гӀуллакхаш а аьтто болуш хилийталахь+.

90

Вай лардеш волу Дела

90^1[*] Веза Воккхачун тхов кӀелахь вехаш верг

Нуьцкъалчун ӀиндагӀехь Ӏаш ву+.
2Цо олу Везачу Эле: «Хьо сан гӀап а, ха а ду,
сан дегайовхо Хьайца йолу Дела а ву!»+
3Цо кӀелхьарвоккху хьо мостагӀчун гурах а,
лечу цамгарх а+.

4Шен тӀемашца дӀахьулвина, Цо Ӏалашвийр ву хьо.

Цуьнан тешаме хилар ду хьан турс а, дуьхьало а+.

5Буьйсанна хуьлучу Ӏадорах а,
дийнахь кхоьссинчу пхарах а кхоьрур вац хьо,+
6боданехь лелачу уьнах а,
делкъехь кхетачу цамгарх а кхоьрур вац.
7Хьуна гонах эзар а,
аьтту агӀор итт эзар а вожа мега,
амма хьуна Ӏожалла тӀейогӀур яц.
8Хьайн бӀаьргашца гур ду хьуна
зуламечу нахана таӀзар хуьлуш+.

9Везачу Элах хьайн гӀап йина ахь.

Веза Воккханиг хьайн Ларвийриг хаьржина ахь+.

10Хьуна вон болх а хир бац,
цамгар хьан цӀенна улло а йогӀур яц+.

11+Везачу Эло Шен маликашна тӀедуьллур ду
массо а хьан некъашкахь хьо ларвар.

12+Цара куьйгаш тӀехь дӀахьур ву хьо,
хьан ког тӀулгах а ца тасаболуьйтуш+.

13+Лом а, лаьхьа а хьошур ду ахь,
лоьман кӀорни а, текхарг а эшор ду+.

14Везачу Эло олу: «Со везарна кӀелхьарвоккхур ву Ас иза,

Ӏалашвийр ву Со ларарна+.

15Сайга кхайкхахь, жоп лур ду цунна.

ГӀайгӀанехь Со цуьнца ву.

Ас иза паргӀат а воккхур ву,
цуьнан сий а дийр ду+.

16Цуьнан дахар деха а хуьлуьйтур ду,
цунна кӀелхьарвалар а лур ду»+.

91

Хасторан йиш

91^1[*] Далла леринчу шоьтан дийнахь локху назма.

2Ма дика ду-кх, Веза Эла, Хьуна хастамаш бар,
Хьуна лерина эшарш лакхар, Веза Воккханиг,+
3Ӏуьйранна Хьан къинхетамах лаьцна дийца,
ткъа буьйсанна – Хьан билггал бакъдолчух лаьцна дийца,

4итт мерз болчу дечиг-пондар тӀехь а,
хаза аз долчу дечиг-пондар тӀехь а.

5Хьан гӀуллакхаша, Веза Эла, соьга сакъоьруьйту,

Хьан куьйго динчунна со хастамийн йиш локхуш ву.

6Даккхий ду Хьан гӀуллакхаш, Веза Эла,
кӀорга ю Хьан ойланаш!+
7Хьекъал доцучун кхета ницкъ бац,
сонтачун кхетам а ца кхочу,
8Ӏесанаш, буц санна, гучубийлахь а,
харцонаш лелочеран аьтто балахь а,
уьш гуттаренна а дӀабаьхна хиларх.
9Ткъа Хьо, Веза Эла,
абаденналц массарна а тӀехь
олалла дийриг ма ву!+

10Хьан мостагӀий, Веза Эла, хӀаллакьхир ма бу,
вонаш лелораш дӀасалаьхкина хир ма бу.

11Ткъа со Ахьа, бугӀа санна, ницкъ болуш вина,
суна керла зайтдаьтта а хьаькхна+.

12Сайн мостагӀашна тӀехь толам баккхар гина сан бӀаьргашна.

Сан лергашна хезна суна дуьхьалбевллачара хьекхна маьхьарий+.

13Делан лаамехь берш, хурма-дитт санна, заза даьккхина хуьлу,

Ливанун-махкара баган-дитт санна, уьш хьала а кхуьу+.

14Везачу Элан цӀенна уллохь доьгӀна дитт санна,
вайн Делан керташкахь заза доккху цара+.

15Уьш хан яьллачу хенахь а стом бахьаш хуьлу,
ховха а, сийна гӀа долуш а хуьлу.

16Иштта дӀагойтуш ду Веза Эла бакъ хилар а,
сан тарх волчу Цуьнца харцдерг цахилар а+.

92

Везачу Элан паччахьалла дӀакхайкхор

92^1[*] Везачу Эло паччахьалла до.

Цунна тӀехь сийлаллин духар ду.

Веза Эла духар дуьйхина ву,

Цо ницкъан доьхка дихкина.

Дуьне онда лаьтташ а ду,
иза меттахдер а дац+.

2Хьан Ӏарш ширачу заманал хьалха а йолуш ю.

Хьо азалера дуьйна а волуш ву+.

3Хин Ӏовраша, Веза Эла, хьалаойу,
хин Ӏовраша шайн аз хьалаойу,
хин Ӏовраша чӀогӀа гӀовгӀа йо+.
4Амма дукхачу Ӏоврийн гӀовгӀанал чӀогӀа бу,
хӀордийн тулгӀенийн гӀовгӀанал чӀогӀа бу
лакхаллехь волчу Везачу Элан ницкъ+.

5Ахьа хӀиттийна бакъонаш тешаме ю.

Хьан цӀа дерриг а деношкахь,

Веза Эла, деза хиларца хаздина ду.

93

Веза Эла массо а нехан кхелахо хилар

93^1[*] Веза Эла, Хьо – бекхам беш волу Эла ву,
лепаш дӀахӀоттахьа, бекхам беш волу Дела!+

2ГӀаттахьа, дуьненан Кхелахо,
курачарна бекхам бехьа+.

3Мел дахлур ду те Ӏесачеран сакъерадалар?

Мел дахлур ду те уьш баккхийбер+?

4Цара шайн кура хабарш дуьйцу.

Массо а зуламхой дозаллех буьзна бу.

5Хьан халкъана, Веза Эла, гӀело йо цара,

Хьан долахь берш цара бацабо+.

6Цара бисина Ӏаш болу зударий боха а бо,
тӀебаьхкина нах а, бай а хӀаллак а до+.

7Цара боху: «Везачу Элана хӀара ца го,

Якъубан Дала хӀокхуьнан тидам ца бо»+.

8Хьекъале дуьйлийша, нахана юкъара кхетам боцурш!

Маца кхетар ду теша шу, хьекъал доцурш?

9Шуна лергаш Деллачунна дӀахезар дац ткъа?

Шуна бӀаьргаш Деллачунна дӀагур дац ткъа+?

10Халкъашна таӀзар Дечо шу нисдийр дац ткъа?

Адамаш Ӏамош Волчун хьекъал ца кхочу ткъа+?

11+Везачу Элана адаман ойланаш евза,

Цунна хууш ду и ойланаш эрна юйла.

12Декъала ву, Веза Эла, Ахьа хьехар деш верг,
Хьан товрат-хьехамаш Хьоьгара Ӏамош верг+.
13Бохаман деношкахь Ахьа цунна синтем ло,
Ӏесачарна каш аьхкина даллалц.
14Везачу Эло Шен халкъ дӀатоттур дац,
Цо Шен долахь берш цкъа а буьтур бац+.
15Кхел ечу меттигашка нийсо юхайоьрзур ю,
ткъа догцӀена мел берш цунна тӀаьхьахӀуьттур бу.

16Мила ваьлла сан дуьхьа зуламечу нахана дуьхьал?

Мила хилла соьца харцонаш лелош болчарна дуьхьал?

17Везачу Эло суна гӀо ца динехь,
кестта сан са эхартан тийналлехь хир дара+.

18«Сан ког шерша», – аьлла, суна хетачу хенахь,

Хьан безамах, Веза Эла, суна гӀортор хилира.

19Кийрахь со гӀайгӀане волчу хенахь,

Ахьа бинчу синхьаамо сан дог синтеме далийра.

20Хьоьца цхьаьнакхетар ма бац телхина кхелахой,
нахана бохам баккха Ӏедал дерзораш.

21Уьш цхьаьна а кхетий, нийса лелачарна дуьхьалбовлу,
цара бехк боцучунна вайаран кхел кхайкхайо+.

22Амма Веза Эла сан гӀап хилла дӀахӀоьттина,
сан Дела суна къайлаваккхаран тарх хилла+.

23Цара лелийначу зуламех Цо бекхам бийр бу,
цара динчу вонна Цо уьш хӀаллак а бийр бу.

Вайн Везачу Дала уьш хӀаллакбийр ма бу!

94

Хастаман назма

94^1[*] Схьадуьйла, Везачу Элана хастам бер вай,
вайн кӀелхьардовларан Тархе даккхийдерца кхойкхур вай+.

2Хастамаш барца Цунна хьалха хӀуьттур вай,
даккхийдерца эшаршкахь Цуьнга кхойкхур вай.
3Веза Эла сийлахь Дела ву,

Массо а деланашна тӀехь сийлахь Паччахь ву Иза+.

4Лаьттан кӀоргалла а Цуьнан карахь ю,
лаьмнийн баххьаш а Цуьнан ду.
5ХӀорд а Цуьнан бу, Цо иза кхоьллина дела,
ткъа декъа латта Цуьнан куьйгаша дина ду+.
6Дуьйло, Далла хьалха охьатаьӀар вай,
вай кхоьллинчу Везачу Элана хьалха горахӀуьттур вай+.

7+ХӀунда аьлча Иза вайн Дела ву,
Цо Ӏалашдеш долу халкъ ду вай,
Цуьнан куьйга кӀел долу жа ду.

Тахана, нагахь шуна Цуьнан аз хазахь,+

8+«Дуьхьал ма дийлалаш, Мерибахь а, Массехь а санна а,
зеран дийнахь яьссачу арахь санна а.

9Шун дайша Со зийра цигахь,

Ас дина мел дерг шайна гиннашехь.

10Шовзткъа шарахь цу тӀаьхьенна оьгӀазъоьхуш Ӏийра Со.

Ас элира: „Шайн дегнашкахь тиладелла халкъ ду иза,

Сан новкъа ца баха уьш“.

11+Цундела Сайн оьгӀазаллица Ас чӀагӀо йира,
синтем лур бу аьллачу метте кхочур бац уьш аьлла»+.

95

Веза Эла уггар лекха паччахь хилар

(1 Шерашкахь 16:23-33)

95^1[*]• Керла йиш лакха Везачу Элана,
дерриг а дуьнено лакха Цунна+.

2Эшарш лакха Везачу Элана, хастам бе Цуьнан цӀарна!

Де дийне мел дели, Цуьнан кӀелхьардахар кхайкхаде+.

3Къаьмнашна юкъахь Цуьнан сийлалла дӀакхайкхае,
массо а халкъашка Цуьнан тамашийна гӀуллакхаш дӀадийца+.

4Сийлахь ву Веза Эла, Цунна хастамаш бан хьакъ а ду.

Массо а деланел а Шега болчу ларамах бузуьйтуш ву Иза+.

5Кхечу къаьмнийн массо а деланаш – цӀуш бу,
ткъа Везачу Эло стигалш кхоьллина+.

6Цунна гонах паччахьан сий а, исбаьхьалла а ю.

Цуьнан деза цӀа ницкъах а, сийлаллех а дуьзна ду.

7+Къаьмнийн доьзалш, Везачу Элана хастамаш бейша!

Везачу Элан сийлалла а, ницкъ а кхайкхадейша!+

8Везачу Элан цӀеран сийлаллина лерина кхайкхамаш бейша!

СагӀанаш а дахьаш, Цуьнан цӀийнан керта дуьйлийша!

9Везачу Эло Шен возалла гойтучу хенахь Цунна суждане гӀойша.

Дерриг а дуьне, дегаде Цунна хьалха!+

10ДӀаала халкъашка: «Веза Эла паччахьалла деш ву!

Латта чӀогӀа лаьтташ ду, ткъа иза меттахдер а дац!

Цо бакъонца кхел йийр ю халкъашна юкъахь»+.

11Стигалш сакъералойша! Латта, даккхийде!

ХӀордо а, цунна чохь мел долчу хӀумано а гӀовгӀа е!+

12Кхаш а, царна тӀехь мел дерг а даккхийдеш хила.

Хьуьнхахь мел долу дитташ а даккхийдеш хила
13Далла хьалха, хӀунда аьлча Иза вогӀуш ву,
дуьненна нийса кхел ярхьама.
Цо дуьненна нийсонца кхел йийр ю,
халкъашна а догцӀеналлица кхел йийр ю+.

96

Веза Эла уггар лекха паччахь хилар

96^1[*] Веза Эла паччахьалла деш ву: дуьне доккхадеш хуьлийла!

ХӀордан йистехь мел дехаш долу къаьмнаш а сакъералуш хуьлийла!+

2Цунна гонах мархаш а, Ӏаьржа бода а бу.

Нийсо а, бакъдерг а Цуьнан Ӏаршан бух бу+.

3Цунна хьалха цӀе йоьдуш а ю,
ткъа Цунна гонах мел болу мостагӀий
оцу цӀаро дӀакхоллуш а бу+.

4Цуьнан стелахаьштиго дерриг а дуьне серладоккху.

Хьежа а хьоьжуш, латта дегош ду+.

5Лаьмнаш, балоз санна, дешаш ду Везачу Элана хьалха,
дерриге а дуьненан Хьалдолчу Элана хьалха+.

6Стигалша Цуьнан нийсо дӀакхайкхайо,
массо а халкъашна Цуьнан сийлалла го+.

7ЮьхьӀаьржачу хӀуьтту цӀушна Ӏибадат деш берш,
эхьах бузуьйту харцделанех дозалла деш берш.

Цунна хьалха суждане боьлху массо а деланаш+.

8Цийон, иза хаза а хезна, йоккхаеш ю,

ЯхӀуд-мехкан ярташ сакъералуш ю,

Веза Эла, Ахь нийса кхелаш йина дела+.

9Хьо, Веза Эла, дерриг а дуьнен тӀехь уггар лекханиг а ву,
массо а деланел а кхоччуш лекха а ву+.

10Веза Эла везаш дерш, ма дезийша вониг!

Цо Шен долахь болчеран синош лар а до,

Цо уьш Ӏесачеран карара схьа а боху+.

11Цуьнан лаамехь болчарна тӀехь Делан нур лепа,
догцӀена болчарна тӀе доккхадер дуссу+.
12Сакъералуш хила, Делан лаамехь дерш,
Везачу Эло шун дуьхьа мел динчунна!
Цуьнан возалла дага а лоцуш,
хила Цунна хастамаш беш!+

97

Дала дуьненна тӀехь куьйгалла до

97^1[*] Назма.

Везачу Элана керла йиш лакхийша,
Цо тамашийна гӀуллакхаш дина дела.
Цуьнан аьтту куьйго а,
Цуьнан нуьцкъалчу пхьаьрсо а
Цуьнга толам баккхийтина+.
2Везачу Эло Шен кӀелхьардаккхар довзийтина,
Шен нийсо а Цо халкъашна хьалха гайтина.
3Цо биц ца бина Шен хедар боцу безам а,
Исраилан халкъана Ша тешаме хилар а.
Лаьттан массо а маьӀӀера болчу нахана дӀагина
вайн Дала Шен халкъ кӀелхьардаккхар+.

4Самукъане кхайкха Везачу Эле, дерриг а дуьне,
адамаш, даккхий а деш, Цунна хастаман эшарш лекха!+

5Дечиг-пондар лакха Везачу Элана,
эшарийн аьзнашца а, дечиг-пондаршца а лакха Цунна.

6Турбанаш а, маӀаш а лоькхуш, самукъадолуш хила

Паччахь волчу Везачу Элана хьалха+.

7Сакъералуш хуьлийла хӀорд а, цунна чохь мел долу хӀума а,
иштта дерриг дуьне а, цунна тӀехь дехаш мел дерг а+.

8Хиша шайн тӀараш а деттийла,
лаьмнаш цхьаьний самукъане а хуьлийла,+
9Везачу Элана хьалха цара эшарш а лоькхийла,
хӀунда аьлча Иза ву лаьттана кхел ян вогӀуш.
Цо дуьненна нийсонца кхел йийр ю,
халкъашна а догцӀеналлица кхел йийр ю+.

98

Веза Эла уггар лекха паччахь хилар

98^1[*] +Везачу Эло паччахьалла до:

дегадойла халкъаш!

Иза каруб-маликашна тӀехула йолчу

Шен Ӏаршана тӀехь хиъна Ӏаш ву:

дегадойла латта!+

2Веза Эла Цийонехь сийлахь-воккха ву,

Иза дерриге а къаьмнел лекха а ву+.

3Цара хастам бойла Хьан цӀарна,
иза сийлахь а, ларам бузуьйтуш а ю,

Дела веза ма ву!

4Паччахь нуьцкъала ву,

Иза нийса кхел езаш ву.

Ахь нийсо дӀахӀоттийна.

Якъубан тӀаьхьенан халкъана

Ахь бакъдерг а, нийсо а лелийна+.

5Вазвейша вайн Веза Дела,

Цуьнан когийн кӀелонна хьалха Ӏибадат дейша,

Дела веза ма ву!

6Динан дайшна юкъахь Муса а, АхӀарон а вара,
ткъа Шамъал а вара Цуьнга кхойкхучарна юкъахь.

Цара Везачу Эле доӀанаш дора,

Цо царна дуьхьал жоп а лора+.

7+Мархин бӀогӀамна юкъара схьа вистхуьлуш вара Иза цаьрга.

Цуьнан бакъонаш а, Цо делла парзаш а цара лардора+.

8Тхан Веза Дела! Ахьа цаьрга ладугӀура.

Хьо церан къиношна гечдеш волу Дела хилира,
ткъа цара лелийначу вонашна Ахь бекхам бора+.

9Вазвейша вайн Веза Дела!

Ӏибадат дейша Цуьнан безачу лома тӀехь,
хӀунда аьлча веза ву вайн Веза Дела+.

99

Хасторан назма

99^1[*] Баркаллин назма.

Дерриг а латта, самукъане кхайкха Везачу Эле!+

2Хазахетарца Ӏамал е Везачу Элана.

Цунна хьалха даккхийдеран эшаршца гӀо!

3ДӀахаалаш, Веза Эла – Дела вуйла.

Вай кхоьллинарг Иза ву, вай Цуьнан долахь а ду.

Вай Цуьнан халкъ а ду, Цуьнан дежийлашкара уьстагӀий а ду+.

4Баркалла аларца довлалаш Цуьнан кевнна чу,
иштта Иза хаставарца Цуьнан керташка а.

Баркалла ала Цунна, декъалъе Цуьнан цӀе+.

5+ХӀунда аьлча Веза Эла дика ву,
Цуьнан хедар боцу безам абаденналц бу,
ткъа Цуьнан тешаме хилар лаьтташ ду
массо а тӀейогӀучу тӀаьхьенашна+.

100

Паччахьан ваӀда

100^1[*] Даудан назма.

Тешаме хиларх а, нийсонах а лаьцна ас назма эр ю,

Хьуна, Веза Эла, ас хастаман йиш локхур ю+.

2Аса тидам бийр бу цӀеначу новкъахь со лелаш хиларан.

Хьо маца вогӀур ву те суна тӀе?

ЦӀеначу дагца со лелар ву сайн цӀа чохь+.

3Ас сайна уллохь вон гӀуллакх дойтур дац.

Делах дӀабирзинчара лелораш суна ца деза.

И хӀуманаш суна тӀелетар дац.

4Телхина ойланаш ас дага чуьра дӀахерйийр ю.

Вон хӀуманаш суна девзар дац.

5Къайлаха шайна уллорачарна луьйш берш
ас дӀасовцор бу.

Кура бӀаьргаш а, кура дог а дерш
сайна уллохь хуьлуьйтур бац+.

6Аса къобалбийр бу махкахь Далла тешаме берш,
уьш сайца цхьаьна бахкийтархьама.

ЦӀеначу новкъахь лелаш болчаьрга –
цаьрга сайна гӀуллакх дойтур а ду.

7Ямарта волу стаг сан цӀа чохь Ӏийр вац.

Харцдерг дуьйцург сан бӀаьргашна хьалха лаьттар вац.

8ХӀора Ӏуьйранна ас совцор бу
махкахь болу массо а Ӏесанаш.

Везачу Элан гӀалара Аса дӀабохур бу
берриш а харцонаш лелош берш+.

101

Баланехь волчун доӀа

101^1[*] Баланехь волчу стеган доӀа, иза дог доьхна волчу хенахь дина цо, Везачу Элана хьалха шен бала балхочу хенахь+.

2Веза Эла! ДӀахазахьа сан доӀа,
сан орца даккхар Хьо волчу дӀакхочийла.
3Соьга вон деанчу дийнахь
Хьайн юьхь сох къайла ма яккхахьа.
Хьайн лерг соьга схьадерзадехьа,
со Хьайга кхойкхучу дийнахь
суна сихонца жоп лохьа.

4Сан денош, кӀур санна, къайладовлуш ду,
сан даьӀахкаш, кхерч санна, йогуш ю+.
5Сан дог доьхна, иза, буц санна, дакъаделла,
со сайна кхача баа а вицло+.
6Сайгахь болу бала бахьана долуш
со азвелла дӀахӀоьттина.
7Яьссачу арахь лела бухӀа санна, висина со,
саьлнаш юкъахь ехаш йолу бухӀа санна ву со+.
8Со вуьжуш а вац, суна наб а ца кхета,
тхов тӀехь Ӏаш долу ша дисна олхазар санна ву со.

9МостагӀаша дийнахь сарралц суна кхиссарш йо,
со кхаьрдачара сох нахана неӀалташ боху+.

10Бепиг санна, чим боу аса,
ас молуш мел дерг сан бӀаьрхиша дурдина+.

11И дерриг а Хьо суна оьгӀазвахар бахьана долуш ду,
хӀунда аьлча Ахьа со хьала а айина, юха охьа а кхоьссина.

12Сан денош къайладолу ӀиндагӀ санна ду,
со, буц санна, вакъавелла дӀаваьлла+.

13Ткъа Хьо, Веза Эла, абаденналц а паччахьалла деш ву,

Хьо тӀаьхьенашкара тӀаьхьенийн а дагахь ву+.

14Хьо гӀоттур ву, Ахьа Цийонах къинхетам бийр бу,
цуьнца дика хила еза зама тӀееана дела.

Билгалъяьккхина хан тӀе ма еана+.

15Хьан леш долчу тхуна
цунах дисна тӀулгаш а дукхадеза.

Цунах йисинчу саьлнийн ченах а
тхуна кхоам хета+.

16Къаьмнаш ларамах дузур ду Везачу Элана хьалха,
лаьттахь мел бехаш болчу паччахьаша Хьан сийлалла лорур ю+.

17Везачу Эло Цийон юхаметтахӀоттор ю,
ткъа Иза Шен сийлаллица массарна а дуьхьалхӀуттур ву+.

18ГӀийлачу адамийн доӀа Цунна дӀахезар ду,

Иза къора хир вац цара доьхучунна.

19Цунах лаьцна тӀейогӀучу тӀаьхьенна дӀаяздина хуьлийла,
хӀинццалц кхоьллина доцучу халкъе Цунна хастамаш байтархьама+.

20Лакхенгахь йолчу Шен езачу меттера
Веза Эла охьа а хьаьжира,
стигалшкара дуьнене Цо бӀаьрг а туьйхира,+
21набахтехь болчеран узарш хазархьама а,
хӀаллакбан кхел йинарш паргӀатбахархьама а+.

22Иштта, Цийонехь Везачу Элан цӀе а йоккхур ю,

Ярушалаймехь Цунна хастам а бийр бу,+
23къаьмнаш а, пачхьалкхаш а схьагулъелча,
Везачу Элана Ӏибадат дархьама.

24Къоналлехь Цо со гӀелвина,
сан денош а Цо дацдина.

25ТӀаккха ас элира: «Сан Дела!

Со къона волчу хенахь ма валийтахьа со.

Хьо массо а ханна хир ма ву вехаш+.

26+Ахь юьхьанца латта кхоьллина,

Хьайн куьйгашца стигалш йина+.

27Уьш дӀадевр ду, ткъа Хьо вуьсур ву.

Уьш дерриг а, бедарш санна, тишлур ду.

ТӀеюху хӀума санна, Ахь уьш хуьйцур ду,
тӀаккха уьш къайладохур ма ду+.

28Амма Хьо цкъа а хийцалур вац,

Хьан дахар чекх а дер дац+.

29Хьан леш долчу тхан бераш маьршачу меттехь дехар ду,
ткъа церан тӀаьхьенаш Хьуна хьалха Ӏаш хир ю»+.

102

Делан безам

102^1[*] Даудан назма.

Декъалвойла сан сино Веза Эла!

Суна чохь мел долчу хӀумано а декъалйойла Цуьнан еза цӀе!+

2Сан сино Веза Эла декъалвойла!

Сан даго Цо мел дина дика диц а ма дойла!

3Ас мел хьерчийначу къиношна а геч ма до Цо.

Сан мел йолчу цамгарех а то ма во Цо+.

4Со валарх а ларво Цо.

Шен хедар боцучу безамца а, къинхетамца а го бо Цо+.

5Сан дахар диканах дузу Цо.

Къоначу аьрзунан санна, сан къоналла а карлайоккху Цо+.

6Везачу Эло бакъонца дерг а кхуллу,
ницкъ хиллачунна а нийсо хилийта хьожуш ву Иза.

7Шен некъаш гайтира Цо Муса-пайхамарна.

Шен гӀуллакхаш гайтира Цо Исраилан халкъана.

8+Къинхетаме а, дика а ву Веза Эла.

Иза оьгӀаз а атта ца воьду, ткъа Цуьнан безам а боккха бу+.

9Гуттаренна а ца хуьлу Везачу Эло бехк биллар.

Гуттаренна а дац Цуьнан оьгӀазвахар+.

10Вай еш йолчу харцонашка хьаьжжина, ца до Цо вайна дан доггӀург.

Вай хьерчош долчу къиношка хьаьжжина, ца до Цо Ша дийриг а+.

11ХӀунда аьлча, стигал лаьттана гена йолччул,
боккха бу Везачу Элан Шех кхоьручаьрга болу безам+.

12Малхбалехьара малхбузенга кхаччалц йолу еха юкъ санна,
дӀакъастадо Цо вай хьерчийна долу къинош вайх+.

13Дай шайн берашца къинхетаме хиларе терра,

Везачу Эло а къинхетам бо Шех кхоьручарах+.

14Везачу Элана хаьа, Ша вай стенах кхоьллина ду,
хаьа Цунна, Ша вай поппарх дина дуйла+.

15Адамийн денош а, тӀеяьлла йолу буц санна, доца ду.

Аренгахь кхуьу зезаг санна, кхуьу адамаш а+.

16Ткъа чӀогӀа мох тӀехьаькхча, и зезаг хӀаллакьхуьлу,
и хилла меттиг а евзар яц цхьанна а+.

17-18Азалера абаденналц бу Везачу Элан хедар боцу безам

Цунах кхоьручаьрга,
ткъа Цуьнца бина барт ларбеш йолчу а,
Цо делла парзаш кхочушдеш йолчу а
массо а тӀаьхьенашна Цуьнан дика лаьтта++.

19Стигалшкахь дӀахӀоттийна Везачу Эло Шен олаллин гӀант.

Олалла до Цо доллучу хӀуманна а тӀехь+.

20Онда ницкъ болуш долчу а, Цуьнан дош кхочушдеш долчу а массо а маликаша
декъалвойла Веза Эла, Цуьнан дашна муьтӀахь а хуьлуш+.

21Цуьнан лаамаш кхочушбеш болу ялхой болчу
стигалийн массо а ницкъаша декъалвойла Веза Эла.

22Декъалвойла Веза Эла

Цуьнан доллучу гӀуллакхаша, Цо олалла деш йолчу массо а меттигашкахь!

Декъалвойла Веза Эла сан сино!

103

Дуьне Кхоллархочунна хастам бар

103^1[*] Хастам бе, сан са, Везачу Элана!

Сан Веза Дела, Хьо инзаре воккха ву,
паччахьан сий а, исбаьхьалла а Хьан духар санна ду+.

2Ахь оба санна, тӀеюхуш ерг серло ю,
четар санна дӀасаяржийна Ахьа стигал а+.

3Ахьа стигаларчу хишна тӀехула

Хьайна Ӏа меттиг йо.

Мархех Ахь Хьайна гӀудалкх йо,

Хьо мохан тӀемашна тӀехь а хехкало+.

4+Ахьа мехех Хьайн геланчаш бо,
цӀеран алунех Хьайн ялхой бо+.

5Ахьа латта чӀоггӀачу бух тӀе хӀоттийна,
иза абаденналц меттах а дер дац+.

6Латта, юргӀано санна, Ахьа кӀоргачу хица дӀахьулдина,
гобаьккхинчу хино лаьмнаш а къайладаьхна.

7Амма хиш, Ахьа бохург а дина, юхадевлла,
къекъачу Хьан озах къаьхкина уьш девдда дахана+.

8Лаьмнаш хьаладовлучу хенахь,
тогӀеш охьайовлучу хенахь,
уьш Ахьа царна билгалъяьккхинчу меттиге дӀадахана.

9Ахьа царна тӀехдевр доцу доза дӀахӀоттийна,
латта дӀахьулдан уьш юха ца дахийтархьама+.

10Ахьа тогӀешна чухула хин хьостанаш дӀадохуьйту,
и хиш лаьмнашна юккъехула дӀа а оьху.

11Цара ерриг а акхарошна хи ло.

Акха варраша шайн хьогалла дӀайоккху.

12Царна гонах стигаларчу олхазарша а шайн баннаш до,
гаьннашна юкъара шайн аьзнаш схьа а хозуьйтуш.

13Хьайн лакхенгара лаьмнаш Ахь хих Ӏабадо,
Хьан куьйгаша кхоьллинчух Ахь латта Ӏабадо.
14Бежанашка яийта Ахьа буц хьалайолуьйту,
адамаша лелош долу ораматаш а хьаладовлуьйту.
Иштта, цара лаьттара кхача кхиабо,+
15адаман дог самукъадаккха чагӀар а до,
цуьнан сибат къаго зайтдаьтта а до,
дог чӀагӀдеш долу бепиг а до+.

16Ӏаббалц тӀуналла ло Везачу Элан дитташна,

Цо Ша дӀадоьгӀна долу Ливанунан баган-дитташна.

17Царна тӀехь шайн баннаш до олхазарша,
ткъа аисто шен бен лекхачу диттана тӀехь бина.

18Лекха лаьмнаш масаршна хӀусам хилла дӀахӀиттина,
ткъа тархех лаьмнийн дехкашна дӀаловчкъийла хилла+.

19Хенан хийцам гайтархьама, Ахьа бутт кхоьллина,
ткъа ша маца дӀабуза беза хууш болу малх а Ахьа кхоьллина+.

20Ахьа бода дӀабаржабо, тӀаккха буьйса тӀекхочу.

И хан тӀекхаьчча, евлла лелаш хуьлу массо а хьуьнан акхарой+.

21Лоьмаша, гӀигӀ деш, ижу йоьху,

Дала ло кхача шайна лоьхуш+.

22Малх схьакхетарца уьш дӀа а теба,
шайн Ӏуьргашкахь охьа а дуьйшу+.

23Ткъа адам шайн болх бан хьалагӀотту,
цо сарралц къа а хьоьгу.

24Ма дукха ду-кх, Веза Эла, Ахьа кхоьллинарг!

Массо а хӀума хьекъалаллица кхоьллина Ахьа.

Дерриг а дуьне Ахь кхоьллинчух хьаладуьзна ду+.

25Хьажахьа хӀорде, боккха а, шуьйра а болчу,
чохь дагар ца даллал дукха яккхий а, кегий а
садолу хӀуманех сийсаш болчу.
26+Цунна тӀехула хӀордкеманаш лела,
цу чохь Левиятан ловзабуьйлу,
Ахьа кхоьллина хӀордан саьрмик.

27Цара массара а Ахьа шен-шен хенахь
шайна кхача баларе сатуьйсу+.

28Ахьа царна кхача белча, цара иза дӀаоьцу,

Ахьа Хьайн куьг делча, уьш дикачух Ӏеба+.

29Хьайн юьхь Ахьа къайлаяьккхича, уьш доьхна хьийза,
шайн са Ахьа дӀадаьккхича, уьш ле, чан хуьлий, дӀа а довлу+.

30Ахьа царна Хьайн са делча, уьш кхуллу,
цу тайпана Ахьа лаьттан сибат цӀиндо+.

31Массо а ханна хуьлийла Везачу Элан сийлалла,
воккхавеш хуьлийла Веза Эла Ша кхоьллинчух!+
32Иза дӀахьожжушехь, дуьне дегадо,
Иза дӀахьакхалушшехь, лаьмнех кӀур болу+.

33Везачу Элана назма олуш хир ву со, со мел веха,
иштта сан Далла хастамаш беш а хир ву со, айса хан мел йоккху+.

34Реза хуьлийла Иза ас дӀаолучу назманна,
со самукъадолуш хир ву Везачу Элах.

35Дуьнен чуьра дӀабовлийла массо а къинош летийнарш,

Ӏеса адамаш а ма хуьлийла кхин.

Хастам бе, сан са, Везачу Элана!

Везачу Элана бу хастам!

104

Дела а, Цуьнан къам а

(1 Шерашкахь 16:8-22)

104^1[*]• Баркалла ала Везачу Элана!

Цуьнан цӀарна хастамаш бе!

Довзийта халкъашна Цуьнан гӀуллакхаш+.

2Иллеш ала Цунна, пондарш лакха Цунна.

Дерриг а Цуьнан тамашийначу гӀуллакхех лаций дӀадийца+.

3Дозалла де Цуьнан езачу цӀарах!

Веза Эла лоьхучийн дегнаш самукъадолуш хуьлийла!

4Веза Эла а, Цуьнан ницкъ а лаха,
гуттар Цунна уллохь хила гӀерта+.

5Дагахь латтаде Цо дина тамашийна гӀуллакхаш а,

Цо гайтина билгалонаш а, Цо йина кхелаш а,+
6ва Шен ялхо волчу ИбрахӀиман хӀу дерш,
Ша хаьржина волчу Якъубан тӀаьхьенах дерш.

7Веза Эла волу Иза вайн Дела ву.

Цуьнан кхелаш массо а лаьттахула ю+.

8Цо даим дагахь латтор бу Шен барт,
эзаран барамехь йолчу тӀаьхьенашна Ша делла дош,+

9+ИбрахӀимца Цо бина болу барт,

Исхьакхана чӀагӀо йина долу ваӀда+.

10+Цо Якъубана иза чӀагӀдира парз санна,

Исраилана[*] – гуттаренна а болу барт санна.

11Цо аьллера: «Хьуна лур ду Аса канаӀанхойн латта,
и дакъа хьуна шерет санна кхочур ду»+.

12Церан терахь цу хенахь дуккха а ца хилла,
кӀезиг а болуш, уьш махкахь тӀебаьхкина Ӏаш хилла+.

13Уьш дӀаоьхура цхьа къам долчуьра важа къам долчу,
цхьана пачхьалкхера кхечу халкъан пачхьалкх йолчу.

14+Дала цхьанна а пурба ца лора уьш бацабайта,
церан дуьхьа Цо паччахьашка дӀахьедар дора:+
15«Ас къобалбинчарах дӀа ма хьакхалолаш,
Сан пайхамаршна зулам а ма делаш»+.

16+Дала мацалла хӀоттийра лаьтта тӀехь,
церан дисна напха а хӀаллакдира Цо+.
17+Цо царна хьалхаваьлла стаг вахийтира –
лай вина воьхкина волу Юсуп+.
18+Цуьнан когашна буржалш тоьхнера,
цуьнан вортана тӀехь аьчка гӀомат яра,
19ша аьлла долу хиндерг хилла а далале.
Везачу Элан дашо иза зуьйш хиллера+.
20+Мисар-мехкан паччахьо мукъаваьккхира Юсуп,
набахтера араваьккхира иза къаьмнийн олахочо+.

21+Цо шен цӀа чохь хьаькам вина дӀахӀоттийра иза,
шен мел долчу хьолана дола дан а,+
22иштта цуьнга элашна тӀехь олалла дайта а,
къаношна хьекъалалла далийта а.

23+ТӀаккха Исраил[*] Мисар-махка чу велира,
Якъуб Хьамин тӀаьхьенийн лаьтта тӀехь,
хийра стаг санна, ваха дӀавахара+.
24+ЧӀогӀа дебийра Везачу Эло Шен къам,
церан мостагӀел а ницкъ болуш бира Цо уьш+.

25Цо мостагӀийн дегнаш хийцира, Шен къам ца дезийта а,

Шен ялхошна дуьхьал мекарлонца лела а+.

26+Цо Мисар-махка Шен ялхо волу Муса а,
Ша хаьржина волу АхӀарон а вахийтира+.
27Мисархошна хьалха цара кхочушйира
Дала царна аьлла йолу билгалонаш,
Хьамин тӀаьхьенийн лаьтта тӀехь
цара тамашийна гӀуллакхаш гайтира+.

28+Дала бода бахийтира цига, боданах дуьзира латта,

Цуьнан дешнашна дуьхьал уьш бевлла дела[*]+.

29+Церан хийх цӀий хилийтира Цо,
церан чӀерий хӀаллак а хуьлуьйтуш+.

30+Церан латта пхьидарчех хьаладуьзира,
церан паччахьан цӀенош чохь а яра уьш+.

31+Иза вистхуьллушехь, жӀаьлийн мозий гучудевлира,
массо а махкахула чуьркаш а яьржира+.

32+Церан догӀанех Цо къора хилийтира,
массо а лаьттахула ткъес тохийтира+.

33Кемсийн таьллангаш а, инжиран дитташ а дохийра,
шаьш долчохь мел долу дитт а хӀаллакдира.

34+Иза вистхуьллушехь, цӀоз даьржира,
барам боцуш дукха уьш хилира+.

35Церан лаьтта тӀера ерриг буц а,
кхаш тӀехь кхиъна мел долу ялта а дӀадиира цара.

36+Цул тӀаьхьа Цо массо а хьалха вина доьзалхо хӀаллаквира,
церан ницкъо дуьххьара кхуьуьйтурш байина дӀабехира+.

37+ТӀаккха Шен халкъ Мисар-махкара арадаьккхира Цо,
деших а, детих а йина хӀуманаш цара дӀаяьхьира,

Цуьнан долахь долчу тайпанех цхьанна а стеган ког а ца тасабелира+.

38Церан арадовларх даккхийдеш дара Мисар-махкара халкъ,
исраилхойх болу кхерам царна тесна болу дела+.

39+Цо марха яржийра, Шен халкъ дӀахьулдархьама,
буса Цо цӀе хилийтира, царна серло ялархьама+.

40+Цара яа хӀума йийхира – Цо лекъаш делира царна,
стигаларчу ялтица уьш Ӏаббалц буза а бира+.

41+Цо тарх йоьккъушехь, хи схьахецаделира,
татолаш а хилла, иза яьссачу аренгахула дӀадахара+.

42Дала иза дира, хӀунда аьлча Цунна дагахь яра Ша йина еза чӀагӀо,

Шен ялхо волчу ИбрахӀимна Ша делла долу дош+.

43Цо Шен къам доккхадерца арадаьккхира,
цара самукъане маьхьарий а детташ,
Мисар-махкара Ша хаьржинарш Цо арабехира+.

44+Цо кхечу къаьмнийн латтанаш царна дӀаделира,
кхечу наха къахьегнарг царна дӀакхачийтира,+
45Шен парзаш цаьрга кхочушдайтархьама а,
Шен товрат-хьехамаш цаьрга ларбайтархьама а.

Хастам бу Везачу Элана!

105

Веза Эла Шен халкъаца дика хилар

105^1+[*] Хастам бу Везачу Элана!

Баркалла ала Везачу Элана, Иза дика хиларна,

Цуьнан хедар боцу безам абаденналц бу+.

2Везачу Эло мел дина сийлахь гӀуллакхаш хьаьнга кхайкхалур ду?

Цунна боггӀу хастамаш кхоччуш хьаьнга балур бу?

3Декъала ву бакъдерг лардеш верг,
массо а хенахь нийсо лелош верг+.

4Веза Эла, Айхьа Хьайн къомана диканиг дича, суна а дехьа иза,

Айхьа уьш кӀелхьарбохучу хенахь, суна а орцахвалахьа.

5Ахьа хаьржинчеран хуьлу беркат суна гайтархьама а,

Хьан къомаца цхьаьна соьга сакъерийтархьама а,

Хьан долахь болчаьрца соьга а Хьох дозалла дайтархьама а.

6Тхайн дайша санна оха къинош летийна.

Оха вонаш а дина, Ӏеса а лелла тхо+.

7+Тхан дай Мисар-махкахь болчу хенахь,

Хьан тамашийначу хӀуманех уьш ца кхийтира,

Хьан безам шайна мосазза гойту дага а ца догӀуш,
уьш Эрзийн хӀорд болчохь Хьуна дуьхьалбевлира+.

8Амма Цо уьш Шен цӀе бахьана долуш кӀелхьарбехира,
царна Шен нуьцкъалалла дӀагайтархьама+.

9+Цо Эрзийн хӀордана омра дича, иза бакъабелира.

Хих, гӀум санна, екъа хиллачу меттехула Цо уьш дӀабигира+.

10Цо уьш цабезачийн куьйга кӀелара схьабехира,
мостагӀех уьш кӀелхьар а бехира+.

11Хино къайлабехира церан мостагӀий,
царах цхьа а кӀелхьар а ца велира+.

12+ТӀаккха Цо йинчу чӀагӀонех уьш тийшира,

Цунна хастамийн эшарш а лоькхура+.

13Амма кестта Цуьнан гӀуллакхаш царна дицделира,

Цуьнан хьехамашка а уьш ца хьоьжура+.

14+Яьссачу аренгахь уьш лаамех буьзира,
эрначу оцу аренгахь цара Дела зийра+.

15Цара дехнарг Цо царна дӀаделира,
амма шатайпа долу хала ун царах кхетийтира+.

16+Меттаматтара нах Мусах хьега буьйлабелира,

Далла гӀуллакх дан къобалвинчу АхӀаронах а хьийгира+.

17ТӀаккха лаьтто, дӀаса а декъаделла, Датан дӀакхаьллира,

Абирамна тӀаьхьахӀоьттина тоба лаьтто дӀайоьллира+.

18Царна тӀаьхьахӀиттинчарах цӀе елира,

Ӏеса мел берш алуно дӀакхаьллира+.

19+Хьариб-ломана уллохь халкъо деших старгӀа йира,
лалийначу деших винчу оцу цӀунна Ӏибадат а дира+.

20Цара шайн сийлалла йолу Дела хийцира
буц Ӏуьйшуш лаьттачу стеран суьртах+.

21Цара шаьш кӀелхьардаьхна волу Дела вицвинера,

Мисар-махкахь тамашийна хӀуманаш дина волу,+

22Хьамин тӀаьхьенийн лаьтта тӀехь Ӏаламаташ дина волу а,

Эрзийн хӀорд болчохь ларамах бузуьйту хӀуманаш дина волу а.

23Везачу Эло уьш хӀаллакбийр бу аьллачу хенахь,

Цо хаьржина волу Муса Цунна хьалха дӀахӀоьттира,

Везачу Элан дералла нах хӀаллакбечуьра дӀа а ерзийра+.

24+ТӀаьхьо церан дог делира исбаьхьачу лаьттах,

Дала йинчу чӀагӀонах уьш ца тийшира+.

25Шайн четарш чохь хамталлаш дан буьйлабелира уьш,

Везачу Эло бохучуьнга ла а ца дугӀуш.

26ТӀаккха Цо айдинчу куьйгаца царна чӀагӀо йира,
уьш яьссачу аренгахь балийта а,

27+церан тӀаьхьенаш кхечу къаьмнашкахула дӀасаяржо[*] а,
уьш хийрачу мехкашкахула дӀасакхисса а+.

28+ТӀаккха цара ПаӀорехь волчу БаӀал-цӀунна Ӏибадат дарехь дакъалоцура,
шайна чохь дахар доцучу харцделанашна даьхначу сагӀанех хӀума йоура+.

29Шаьш лелориг бахьана долуш Дела оьгӀазъоьхуьйтура цара,
тӀаккха царна тӀе ун доьссира.

30Амма Пайнехьас, дӀа а хӀоьттина, юкъарло йира,
тӀаккха и ун дӀасадаьржачуьра сецира+.

31Цо иза бакъахьара гӀуллакх санна лерина,
массо а ханна, тӀаьхьенашкара тӀаьхьенашка+.

32+Мерибан хиш долчохь адамаша Веза Эла оьгӀазвахийтира,
ткъа уьш бахьана долуш, Мусана бохам баьккхира+.

33Цара Мусан синна халахетийтира,
ткъа цо, ойла а ца еш, бага туьйхира+.

34+Везачу Эло цаьрга халкъаш хӀаллакде аьллера,
ткъа цара и тӀедиллинарг кхочуш ца дира+.

35Мелхо а, уьш кхечу къаьмнех болчу нахах дӀакхийтира,
царна юкъахь лелаш долу гӀиллакхаш а шайна Ӏамийра+.

36Церан цӀушна Ӏибадат а дора цара,
тӀаьххьара а царах гур а хилира царна+.

37+Цара шайн кӀентий а, йоӀарий а
жинашна сагӀина дӀалора+.

38+Цара бехк боцу цӀий Ӏанадора,
шайн кӀентийн а, йоӀарийн а цӀий,
уьш канаӀанхойн цӀушна сагӀина дӀа а луш.

Церан цӀий бахьана долуш латта бехдира цара+.

39Цара шаьш бехдира шайн гӀуллакхаш бахьана долуш,

Далла тешаме ца хилира шайн сийсаза лелар бахьана долуш.

40+Цундела оьгӀазвахара Веза Эла Шен къомана,
дегаза хийтира Цунна Шен долахь берш.

41ТӀаккха Цо уьш хийрачу махкарчу нехан кара дӀабелира,
тӀаккха царна тӀехь куьйгалла деш церан мостагӀий дӀахӀиттира+.

42МостагӀаша гӀело йора царна,
церан куьйга кӀелахь уьш къера хилла дӀахӀиттира+.

43Везачу Эло дукхазза а кӀелхьарбохура уьш,
амма царна Цунна дуьхьалбовла лаьара,
уьш шайн къинойн уьшал чу кхин а кӀорга чубахара+.

44Ткъа Цо тидам бира уьш гӀайгӀанехь хиларан,
церан орца даккхар Шена дӀахезча+.

45Церан дуьхьа Ша бина барт Цунна дагахь бара,

Шен безам боккха хиларе терра, Цо Ша йина ойла хийцира+.

46ТӀаккха уьш йийсарехь латтош мел болчаьрга

Цо царах къинхетам бойтура+.

47+КӀелхьардахахьа тхо, тхан Веза Дела,
схьагулдехьа тхо кхечу къаьмнашна юкъара,
тхоьга Хьайн цӀе хастаяйта а,
Хьуна хастам барх тхоьга дозалла дайта а.

48Хастам бу Исраилан халкъан Везачу Далла
азалехь дуьйна абаденналц!

Массо а халкъо олийла: «Амин!»

Хастам бу Везачу Элана!+

106

ПхоьалгӀа тептар

(Забур 107–150)

Веза Эла дика хилар

106^1+[*] Хастам бе Везачу Элана Иза дика хиларна,

Цуьнан хедар боцу безам абаденналц бу!+
2Иштта олийла Везачу Эло паргӀатбаьхначара,
мостагӀийн карара Цо схьа мел баьхначара,+
3хийрачу мехкашкара Цо схьагулбиначара –
малхбалехьара а, малхбузехьара а,
къилбаседехьара а, къилбехьара[*] а.

4Цхьаберш яьссачу аренашкахула бевлла лелаш бара,
шена чохь адамаш долчу гӀала боьду некъ а ца карош.

5Цара мацалла а, хьогалла а ловра,
церан синош царна чуьра дӀадовлуш дара.

6Холчохь а болуш, цара Везачу Эле орца даьккхира,
тӀаккха Цо уьш церан баланах кӀелхьарбехира.

7Цо уьш нийсачу новкъахула дӀабигира,
шена чохь адамаш дехаш йолчу гӀала а бохуьйтуш.

8Цара хастамаш бойла Везачу Элана, Цуьнан хедар боцу безам а,

Цо адамашна до тамашийна гӀуллакхаш а бахьана долуш.

9Цо хьогуш верг Ӏаба а во,
меца верг диканца вуза а во+.

10Цхьаберш Ӏаьржачу боданехь бехаш Ӏаш бара,
аьчка буржалш а тоьхна, гӀайгӀанехь а болуш,+

11хӀунда аьлча Цо аьллачунна цара дуьхьало йинера,

Веза Воккхачу Дала бинчу хьехамах уьш ца баьшнера+.

12Церан дегнаш Цо халачу белхашца охьатаӀийра,
уьш гал а бевллера, царна орцахвала цхьа а стаг а вацара+.

13Холчохь а болуш, цара Везачу Эле орца даьккхира,
тӀаккха Цо уьш церан баланах кӀелхьарбехира.

14Цо уьш Ӏаьржачу боданера арабехира,
церан буржалш доха а дина.

15Цара хастамаш бойла Везачу Элана, Цуьнан хедар боцу безам а,

Цо адамашна до тамашийна гӀуллакхаш а бахьана долуш.

16ЦӀестан кевнаш Цо доха а до,
аьчка гӀораш хьеша а хьоьшу+.

17Цхьаберш Ӏовдалш бара, гӀело а хьоьгуш,
шайн зуламе некъаш а, шаьш летийна къинош а бахьана долуш.

18Церан синош массо а кхачанах дӀадирзинера,
уьш Ӏожаллин кевне а кхаьчнера+.

19Холчохь а болуш, цара Везачу Эле орца даьккхира,
тӀаккха Цо уьш шайн баланах кӀелхьарбехира.

20Цо Шен дашца дарба а дира царна,
хӀаллакьхиларх кӀелхьар а бехира уьш+.

21Цара хастамаш бойла Везачу Элана, Цуьнан хедар боцу безам а,

Цо адамашна до тамашийна гӀуллакхаш а бахьана долуш.

22Цара Везачу Элана баркаллин сагӀанаш а дохийла,
ирсечу эшаршца Цуьнан гӀуллакхех лаьцна дӀа а дуьйцийла+.

23Цхьаберш хӀордкеманашна тӀехь новкъа бовлура,
уьш даккхий хиш тӀера совдегарш бара.

24Царна гира Везачу Эло до гӀуллакхаш:

кӀоргачу хӀордашна тӀехь долу Цуьнан тамашийна хӀуманаш.

25Иза вистхуьллушехь, дарц тӀехьоду,
яккхий тулгӀенаш ловза а юьйлуьйтуш+.

26Хинкеманаш стигала хьала а дахара,
юха а кӀоргачу хи чу охьа а ийгира.

Кеман чохь болчеран дегнаш шелделира.

27Уьш, бехна нах санна, охьа а бетталуш, когаш а тийсалуш,
лелара, церан хилла долу хьекъалалла а дӀадолура+.

28Холчохь а болуш, цара Везачу Эле орца даьккхира,
тӀаккха Цо уьш церан баланах кӀелхьарбехира.

29Цо дарц тап-аьлла дӀасацийра,
тулгӀенийн гӀовгӀа а дӀаелира+.

30ХӀорд дӀатийна хиларх уьш сакъералуш бара,
ткъа Цо уьш шаьш хьаьгначу метте дӀакхачийра.

31Цара хастамаш бойла Везачу Элана, Цуьнан хедар боцу безам а,

Цо адамашна до тамашийна гӀуллакхаш а бахьана долуш.

32Халкъан гуламна юкъахь цара Иза вазвойла,
къанойн кхеташонехь Цунна хастамаш а бойла.

33Цо хиш хиллачохь яьсса аре дӀахӀоттайо,
хин татолаш хилла меттиг, якъайой, дӀа а йоккху+.

34Токхечу лаьттах Цо дуьра аре йо,
цу тӀехь дехаш долчу адамийн волла+.
35Яьсса аре Цо, Ӏам бой, дӀахӀоттайо,
ткъа йокъа хӀоьттинчу меттехь татолаш дохку+.
36Цо цига баха меца нах а балабо,
ткъа цара цигахь шайна даха ховша гӀала а йо.
37Кхаш тӀехь ялта цара дӀа а доь,
кемсийн таьллангаш цара дӀа а югӀу,
цигара шортта ялта схьа а гулдо.
38Дукха бераш хилийта, Цо уьш декъал а бо,
церан даьхнеш Цо лагӀ а ца долуьйту+.

39ГӀело хьегар а, бохам тӀебар а, баланаш лар а
бахьана долуш уьш кӀезиг хилла дӀахӀитта мега.

40ТӀаккха Везачу Эло церан элашна тӀе эхь тотту,
уьш некъ боцучу яьссачу аренашкахула лоьлуьйту+.

41Амма къен стаг Цо гӀелонах схьа а воккху,
цуьнан тӀаьхьенаш, жа санна, деба а йо+.
42Дика нах, и хӀума а гуш, баккхийбеш бу,
ткъа вочеран цу хӀуманна дуьхьал ала хӀума а дац+.

43Хьекъалалла долуш болчарна и хӀуманаш дӀагойла,

Везачу Элан хедар боцучу безамах лаьцна цара ойланаш йойла+.

107

МостагӀашна дуьхьал гӀо доьхуш долу доӀа

(Забур 56:8-12; 59:7-14)

107^1[*]• Даудан назма.

2Сан дог Хьох тешна ду, Дела,
ас Хьуна иллеш эр ду,
дерриг а сайн синца Хьуна хастам бийр бу+.

3Самабала, мерз-пондар!

ГӀатта, Ӏад хьокху пондар!

Малх самабоккхур бу ас!+

4Халкъашна юкъахь, Веза Эла, Хьо ас хастор ву,

Хьох лаьцна нахана хьалха иллеш эр ду.

5Стигала кхаччалц бу Хьан безам,
мархаш тӀе кхаччалц ду Хьан тешаме хилар+.

6Стигалел лакха хьалаволийла Хьо, Дела,
дерриг а лаьтта тӀехь Хьан сийлалла лаьттийла!

7Хьайн аьтту куьйгаца тхо кӀелхьар а дахахьа,
оха дина доӀа дӀа а хазахьа,
Хьайна безнарш паргӀатбовлийтархьама.

8Дала Шен езачу меттехь аьлла: «Толамах воккха а веш,

Аса Шехем-гӀала а йоькъур ю, Сакхат-тогӀи а дӀасайоькъур ю+.

9ГалӀад-мохк а Сан бу, Маннаш-мохк а Сан бу,

Эпрайм-мохк Сан коьртан чӀагӀо ю,

ЯхӀуд-мохк – Сан паччахьаллин гӀаж ю.

10Муаби-мохк – Сан юьхь-куьгдуьлург ю.

Эдом-махкана тӀе Сайн мача кхуссур ю Ас,
иза Сайн хилар дӀагайтархьама.

ПӀелаштамхошна тӀехь толам баккхарна мохь беттар бу Аса».

11ЧӀагӀйинчу гӀали чу хьан воккхур ву со?

Эдом-махкана тӀе хьан вуьгур ву со?

12Тхо дӀатеснарг Хьо-м вац те, ва Дела?

Тхан эскаршца аравер вац те Хьо, ва Дела?

13ГӀо дехьа тхуна мостагӀех тхаьш лардайта,
хӀунда аьлча пайден дац адамашкара хуьлуш долу гӀо+.

14Делаца цхьаьна оха толам боккхур бу,
тхан мостагӀий Цо дӀахьошур бу.

108

Вон тӀедеанчун латкъам

108^1[*] Эшарш локхучу тобанан хьаькаме: Даудан назма.

Ас хастамаш беш волу Дела,
вист ца хуьлуш ма Ӏахьара Хьо,+
2хӀунда аьлча харцболу, ямарта нах
соьга мотт бетташ, бистхуьлу,
цара сох лаьцна бакъ доцурш а дуьйцу+.
3Цабезаман дешнашца цара го бина суна,
цхьа а бахьана а доцуш, суна дуьхьалбевлла уьш+.

4Сан шайга болчу безамна дуьхьал
цара со харцахьа бехкево,
ткъа аса царна тӀера доӀанаш до.

5Берриг а сан безамна дуьхьал цара вон доккху,
сан шайца долчу доттагӀаллина дуьхьал цабезам а боккху+.

6МостагӀчунна дуьхьалвала Ӏесаниг къобалвехьа,
цуьнан аьтту агӀор бехкевийриг дӀахӀоттавехьа+.

7Кхел хадаечу хенахь цунна кхел йойла,
цуьнан доӀанаш а къилахь хетийла+.

8+Цуьнан дисина денош кӀезиг хуьлийла,
болх бечохь цуьнан меттиг кхечо дӀалоцийла+.

9Цуьнан бераш байлахь дуьсийла,
цуьнан зуда а йисина лоьлийла+.

10Цуьнан берех кхерсташ лела сагӀадоьхурш хуьлийла,
шайн йохийначу хӀусамашна арахь а болуш,
уьш кхача лоьхуш лоьлийла+.
11Цуьнан долахь мел долу хӀума
иза декхарийлахь волчо дӀалоцийла,
цуьнан бахам хийрачеран кара а гӀойла.
12Цхьа а цуьнца дика ма хуьлийла,
цуьнан байлахь дисинчу берех
цхьаммо а къинхетам ма бойла.
13Цуьнан тӀаьхье а хӀаллакьхуьлийла,
шолгӀачу тӀаьхьенахь хӀу хедийла цуьнан+.

14Цуьнан ден къинош Везачу Элана дагахь лоттийла,
цуьнан ненан къа цкъа а дӀа ма доккхийла+.

15Церан къинош массо а хенахь Везачу Элана хьалха лаьттийла,
царах-шайх болу дагалецамаш Цо дуьнен чуьра дӀабохийла+.

16Оцу стеган дагахь кхечуьнца дика хилар цкъа а ца хилла,
мелхо а, пекъаршна а, къечарна а, дог доьхначарна а
иза тӀаьхьаваьлла, уьш хӀаллакбархьама.

17Цунна неӀалташ кхайкхо лаьара, цундела уьш цунна юхадоьрзийла,
цунна нах декъалбар ца дезара, цундела иза а декъал ма войла.

18Цо и неӀалташ, бедар санна, кест-кестта тӀедухура,
хӀинца, хи санна, цуьнан кийра уьш кхочийла,
даьтта санна, цуьнан даьӀахкашка кхочийла+.

19Цу неӀалташа, обано санна, верриг а дӀахьулвойла,
уьш даим цо шена дӀадоьхку доьхка санна а хуьлийла.

20И дерриг а Везачу Элан бекхам хилла дӀахӀуттийла
со бехкевечарна а, сох лаьцна вониг дуьйцучарна а!

21Амма Хьо, сан Хьалдолу Эла,
Хьайн цӀеран дуьхьа соьца лелахьа,
Хьайн хедар боцу безам дика хиларна,
со кӀелхьарваккхахьа+.
22Со гӀело хьоьгург а, пекъар а ма ву,
сан кийрара дог а доьхна ду+.
23Къайладолуш долу ӀиндагӀ санна,
худавелла дӀаволуш ву со.
ЦӀоз санна, дӀачехош ву со+.
24Марха кхабарна сан голашкахь са а дац,
сан дегӀ гӀел а делла, со аз а велла.
25+Сох нах кхаьрдарг хилла,
сох шайн бӀаьрг кхетташехь,
цара кортош а лестадо.

26ГӀо дехьа суна, сан Веза Дела,
Хьайн хедар боцучу безаме хьаьжжина,
кӀелхьарваккхахьа со.

27Сан мостагӀашна иза Хьан куьйго динийла дӀахоийла,
со кӀелхьарваьккхинарг Веза Эла волу Хьо хиллийла.

28Цара неӀалташ кхайкхадахь а, Ахьа со декъалвийр ву,
уьш дуьхьалбовлахь а, шаьш юьхьӀаьржачу хӀуьттур бу,
ткъа Хьан лай волу со воккхавеш хир ву.

29Со бехке бийраш юьхьӀаьржонца кхолийла,
бедарш санна, цара эхь тӀедухийла+.

30Ас мохь туххуш Везачу Элана хастамаш а бийр бу,
дуккха а болчарна юкъахь Цунах лаьцна дуьйцур а ду.

31ХӀунда аьлча Иза гӀийлачарна аьтту агӀор тӀехӀутту,
царна кхел йиначеран карара уьш кӀелхьарбахархьама+.

109

Дала къобалвина паччахь

109^1+[*] Даудан назма.

Везачу Эло элира хьалдолчу эле:

«Суна аьтту агӀор охьахаа,

Аса Хьан мостагӀий хьан когашка охьабахккалц»+.

2Паччахьан ницкъ болу гӀаж дӀакховдор ю хьуна Везачу Эло Цийон-ломара.

Олалла де ахьа хьайн мостагӀашна юкъахь+.

3Хьан ницкъ гучубаьллачу дийнахь
хьан халкъ ларамца хьуна тӀаьхьахӀуттур ду.

Хьуна тешаме болу къонахий базаллехь гучубоху.

Сатосуш дуьллу тхи санна, богӀу уьш хьуна тӀе.

4+Везачу Эло чӀагӀо йина,
ткъа цунна тӀера юха ца волу Иза:

«Гуттаренна а динан да ву Хьо

Малки-ЦӀадакъин даржехь»+.

5Хьуна аьтту агӀор ву Веза Эла.

Ша оьгӀазваханчу дийнахь паччахьаш хӀаллакбийр бу Цо+.

6Цу дийнахь халкъашна тӀехь кхел а йийр ю Цо.

Ткъа латта декъех дузур ду Цо.

Лаьттара массо баьччанаш а хӀаллакбийр бу Цо+.

7Некъана йистехула догӀучу татол чуьра паччахьо хи мер ду.

ТӀаккха цо, ницкъ тӀе а беана, корта хьалаойур бу.

110

Везачу Элан гӀуллакхийн абат

110^1[*] Везачу Элана бу хастам!

А са[*] вазвийр ву Веза Эла сайн доллучу даггара,
баккъал догцӀена болчеран гуламна юкъахь+.

2В езачу Эло мел дийриг ма сийлахь ду!

ГӀуллакхаш Цуьнан царах воккхавеш мел волчо толлуш ду+.

3Д еза а, исбаьхьа а Цуьнан гӀуллакхаш ду,
ерриг а Цуьнан нийсо гуттаренна а лаьтташ ю+.

4З аманашкара Шен Ӏаламаташ дагалацийтира Цо.

И Веза Эла дика а, къинхетаме а ма ву+.

5К хобуш ву Иза Цунна хьалха ларамах буьзнарш.

Лоруш ву Иза нахаца Ша бина барт абаденналц+.

6М асех кхидолчу къаьмнийн латтанаш царна дӀа а делла,
ницкъ Шен мел бу дӀагайтина Цо Шен къомана.

7О нда а, нийса а ду Цуьнан куьйгаша мел дийриг.

Пайда эцарца теша мегар ду массо а Цуьнан тӀедехкинчарах.

8Р ажехь чӀагӀдина ду и тӀедехкинарш массо а ханна,
и сацамаш тешамца а, догцӀеналлица а тӀебехкина дела.

9Т утмакхаш болчуьра паргӀатдаккхина Цо Шен халкъ,
хӀоттийна Цо абаденналц Ша бина барт.

Цуьнан цӀе еза а, ларамах бузуьйтуш а ю!+

10+Ш аьш хьекъалалле кхачийтархьама, нах уггар хьалха Везачу Эле ларамах буьзна хила беза.

Эрна доцу дуьхьекхиар Цо тӀедехкинарш лардеш болчу массеран а хир ду.

Ӏаббалц Цунна беш болу хастамаш абаденналц лаьттар бу+.

111

Веза Эла лоручун абат

111^1[*] Везачу Элана бу хастам!

А лсам[*] декъала ву Везачу Элана хьалха ларамах вуьзна верг,
баккъалла а Цуьнан парзаш кхочушдарх дезар оьцуш верг+.

2В уно ницкъ болуш хир ду цуьнан бераш шайн махкахь.

Гуттар декъалйина хир ю дог цӀена йолу цуьнан тӀаьхье+.

3Д у цуьнан хӀусамехь хьал, иштта шорто а хир ю,
ерриг а ханна цуьнан нийсо дагалоцуш а хир ю+.

4З Ӏенарша боданехь а серло ло догцӀена болчарна а,
иштта дика а, къинхетаме а, нийса а болчарна а+.

5К омаьршаллица ахча юхалург луш волчунна дика хир ду,
ларамца хьанал гӀуллакхаш лелош верг ирсе хир ву+.

6М еттахваккхалур вац иштта волу стаг цкъа а.

Нийса лелаш верг даим а дагахь лаьттар ву+.

7О рца доккхуш болчу вочу кхаьънех иза кхоьрур вац.

Пайда эцарца Везачу Элах а тешаш, цуьнан дог чӀагӀлур ду+.

8Р еза хиларца а, кхерам боцуш а, цуьнан дог чӀогӀа лаьттар ду,
са шен кӀелхьар а даьккхина, эшийначу мостагӀашка хьоьжур ву+.

9+Т оам боллуш дӀало цо мискачу нахана,
ур-атталла абаденналц а лаьтта цуьнан нийсо.

ХӀуттур бу цуьнан ницкъ сийлаллица+.

10Ц у суьрте хьоьжуш волу Ӏесаниг оьгӀазгӀур ву,
шен цергаш а хьекхош, иза къайлавер ма ву.

Ӏесачеран лаамаш хӀаллакьхир бу+.

112

Веза Эла дика хиларна болу хастам

112^1[*] Везачу Элана бу хастам!

Везачу Элан ва ялхой, Цунна хастам бе!

Везачу Элан цӀе аша хаста а е!

2Хастам хуьлийла Везачу Элан цӀарна
таханлерчу дийнахь дуьйна массо а ханна+.

3Малхбалера дуьйна малхбузе кхаччалц

Везачу Элан цӀе хастаме хуьлийла+.

4Веза Эла массо а къаьмнел лекха лаьтташ ву,

Цуьнан сийлалла стигалел лекха хьалаяьлла ю+.

5Мила ву вайн Везачу Делах тера верг,
лакхаллашкахь Ӏаршана тӀехь Ӏаш волчу а,+
6стигалшка а, лаьтте а хьажархьама,
лохха охьатаьӀаш волчу а+?
7Къен верг Цо хьала а воккху хотта юкъара,
мисканиг Цо хьала а ойу ченна юкъара+.
8Цо уьш элашна юкъа охьаховшабо,
шайн халкъах болчу элашна ховшабо.

9Бер ца хуьлуш йолчу зудчуьнан тидам бо Цо цуьнан хӀусамехь,
шен берех йоккхаеш йолу зуда Цо цунах йо.

Везачу Элана бу хастам!+

113

Мисар-махкара арадаларх йолу йиш

113^1+[*] Исраилхой Мисар-махкара арабевлча,

Якъубан тӀаьхье хийрачу къомана юкъара схьаяьлча,+

2ЯхӀудан халкъ Везачу Элан деза къам хилла дӀахӀоьттира,

Исраилан халкъ Везачу Элан долахь дерг хилла дӀахӀоьттира.

3+Иза гина болу Эрзийн хӀорд юхабедира,

Йордан-хи а юханехьа доладелира+.

4УьстагӀий санна, кхиссалуш дара лаьмнаш,
гунаш а дара, Ӏахарий санна, ирхлелхаш+.

5ХӀун хилла хьуна, хӀорд, хьо дӀа хӀунда бедда?

Хьуна а хӀун хилла, Йордан, хьо юханехьа стенна доладелла?

6Шу хӀунда кхиссаделла, лаьмнаш, уьстагӀий санна,
ткъа шу а, гунаш, стенна кхиссаделла, Ӏахарий санна?

7Дегаде, латта, Везачу Элана хьалха,

Якъубан Далла хьалха дегаде+.

8+Цо тархах, Ӏам бой, дӀахӀоттабо,
иштта тӀулгаш юкъара хи а охьадоладолуьйту+.

Цхьаъ бен Дела цахиларх лаьцна

9[*] Тхуна а ца луш, Веза Эла, тхуна а ца луш,
амма Хьайн цӀарна бен сийлалла ма лойла,
Хьайн хедар боцу безам хилар а,
Хьо тхуна тешаме хилар а бахьанехь.
10Кхечу къаьмнех болчара стенна боху:
«Мичахь ву церан Дела?»+
11Тхан Дела стигалахь ву,
Цо Шена луъург а до+.

12+Ткъа церан деланаш детих а, деших а бина бу,
уьш адамийн куьйгашца бина болу цӀуш бу+.

13Церан батош ю, амма цара къамел ца до,
церан бӀаьргаш бу, амма царна хӀумма а ца го+.

14Церан лергаш а ду, амма царна ца хеза.

Церан марош а ду, амма царна хьожа ца йогӀу.

15Куьйгаш а ду церан, амма уьш хьакха ца ло.

Когаш а бу церан, амма уьш лелаш бац.

Церан легашкара аз а ца долу+.

16Царах терра хир бу уьш беш берш а,
царах тешна Ӏаш верг муьлхха а+.

17Ва Исраилан халкъ,

Везачу Элах тешна Ӏаш хила!

Иза шун гӀо а, шун турс а ма ду.

18Ва АхӀаронан тӀаьхье,

Везачу Элах тешна Ӏаш хила!

Иза шун гӀо а, шун турс а ма ду+.

19Цунна хьалха ларамах дуьзна дерш,

Везачу Элах тешна Ӏаш хила!

Иза шун гӀо а, шун турс а ма ду.

20Везачу Элана вай дагахь лаьтташ ду,

Цо вай декъалдийр ма ду:

Исраилан халкъ Цо декъалдийр ду,

АхӀаронан тӀаьхье Цо декъалйийр ю.

21+Цунна хьалха ларамах буьзнарш Цо декъалбийр бу.

Лараме боцурш а, цӀеяханарш а цхьатерра декъалбийр бу.

22Везачу Эло шу дебадойла,
шу а, шун тӀаьхье Цо дебайойла!+
23Декъалдойла шу Везачу Эло,
стигал а, латта а кхоьллинчо.

24Стигал Везачу Элан долахь ю,
ткъа латта Цо адамашна дӀаделла.
25Беллачара Везачу Элана хастамаш бийр бац,

Ӏожаллин тийналле боьссинчех цхьаммо а Цунна хастам бийр бац+.

26Везачу Элана хастамаш вай-м бийр бу,
хӀинца дуьйна абаденналц.

Везачу Элана бу хастам!+

114

КӀелхьарваккхарна баркалла алар

114^1[*] Суна везаш ву Веза Эла,
Цунна сан аз дӀахазарна а,
сан орца даккхар дӀахазарна а+.
2Шен лергаш Цо соьгахьа схьадерзийна дела,
со дийна мел волчу хенахь, Цуьнга кхойкхуш хир ву.

3Ӏожаллин машшех со тасавелла,
эхартан къемат суна уллодаьлла,
сингаттамо а, сахьийзаро а со охьатаӀийна+.

4ТӀаккха со Везачу Элан цӀе йоккхуш кхайкхира:

«Веза Эла! КӀелхьардаккхахьа сан са!» – аьлла.

5Веза Эла дика а, нийса а ву,
вайн Дела къинхетаме ву+.

6ГӀо оьшуш берш Везачу Эло ларбо.

Со холчу хӀоьттича, Цо со кӀелхьарваьккхира.

7Ва сан са, паргӀат хилахьа,

Везачу Эло хьуна дика дина дела+.

8Веза Эла, Ахьа сан са Ӏожаллех кӀелхьардаьккхина,
сан бӀаьргаш – бӀаьрхих,
сан когаш – ког тасабаларх+.

9Дийна болчеран хӀокху дуьнен чохь

Везачу Элана хьалха лелар ву со+.

115

Везачу Эло дина диканаш бахьана долуш Цунна делла дош

115^1+[*]Со тешара, Аса аьллехь а[*]:

«Со чӀогӀа дог доьхна ву»+.

2ТӀех сиха ас элира:

«Муьлхха а стаг харцлуьйш ву»+.

3ХӀун юхалур ю ас Везачу Элана
Цо суна мел динчу диканна дуьхьал+?
4Со кӀелхьарваьлла хилар дага а лоцуш,
Ас чагӀаран кад хьалаойур бу,
доӀанца со Везачу Эле кхойкхур а ву.
5Ас кхочушдийр ду сайн нигаташ Везачу Элана
дерриг а Цуьнан халкъана хьалха+.

6Мехала ду Везачу Элан бӀаьргашна хьалха
Цуьнан долахь болчех цхьаъ валар!+
7Ва Веза Эла! Со Хьан лай ву,
со Хьан гӀарбаш йолчун кӀант ву.
Ахьа паргӀатваьккхина со сайн буржалех+.
8Ас баркаллин сагӀа Хьуна доккхур ду,
иштта доӀанца Везачу Эле кхойкхур ву+.

9Ас кхочушдийр ду сайн нигаташ Везачу Элана а,
дерриг а Цуьнан халкъана а хьалха,
10Везачу Элан цӀийнан керташкахь,
хьуна юккъехь, ва Ярушалайм-гӀала!

Везачу Элана бу хастам!

116

Везачу Элана хастам бар

116^1+[*] Хаставе Веза Эла массо а халкъаша,
хастам бе Цунна массо а къаьмнаша!+
2Вайга болу Цуьнан безам боккха ма бу,
ткъа Веза Эла вайна даим а тешаме ву.

Везачу Элана бу хастам![*]+

117

Толам баккхарна дина баркаллин доӀа

117^1+[*] Хастамаш бе Везачу Элана, Иза дика хиларна а,

Цуьнан хедар боцу безам абаденналц хиларна а+.

2Исраилан халкъо хӀинца олийла:

«Цуьнан хедар боцу безам абаденналц бу».

3АхӀаронан тӀаьхьено хӀинца олийла:

«Цуьнан хедар боцу безам абаденналц бу».

4Цунна хьалха ларамах буьзначара хӀинца олийла:

«Цуьнан хедар боцу безам абаденналц бу».

5Саготта волу со Везачу Эле кхайкхира,

Цо, дӀа а хезна, синпаргӀатоне со ваьккхира+.

6+Веза Эла соьца ма ву,
со цхьана а хӀуманах кхоьрур вац.

ХӀун дийр дара суна стага+?

7Веза Эла соьца ву, Иза сан гӀоьнча ву:

со сан мостагӀашка толамца хьожур ву+.

8Везачу Эле ша ларвайтар гӀоле ду,
адамех тешна хуьлучул+.

9Везачу Эле ша ларвайтар гӀоле ду,
элех тешна хуьлучул.

10Дуккха а къаьмнаш суна гонах девллера,
амма Везачу Элан цӀарца ас уьш эшийра+.

11Цара суна массо а маьӀӀера го бинера,
амма Везачу Элан цӀарца ас уьш эшийра.

12Накхармозийн жӀугано санна, суна го бинера цара,
амма чах яьлла цӀе санна, уьш сихха дӀабайира.

Везачу Элан цӀарца ас уьш эшийра.

13Со чӀоггӀа дӀатеттира, охьавожийта,
амма Везачу Эло суна гӀо дира.

14+Веза Эла сан ницкъ бу,

Цуьнан дуьхьа ас йиш локху,

Цо со кӀелхьарваьккхина дела+.

15Делан нехан хӀусамашкахь хезаш ду
самукъане а, толаман а маьхьарий:
«Везачу Элан аьтту куьйго толам боккху!+
16Везачу Элан куьг лекха хьалаайина ду,
Везачу Элан аьтту куьйго толам боккху!»

17Со лийр вац, амма вехар ву,

Везачу Элан гӀуллакхех лаьцна дуьйцур ду+.

18Луьра таӀзар дина суна Везачу Эло,
амма Ӏожалле Цо со дӀа ца кховдийна.

19Схьаделлийша суна Делан лаамехь берш чубовлу кевнаш!

Делан цӀийнан керта а ваьлла, ас Везачу Элана хастамаш бийр бу!+

20ХӀара ков Везачу Элан ков ду.

Цу чу Делан лаамехь берш гӀур бу+.

21Хастам бо ас Хьуна, Веза Эла,
со дӀа а хезна, Ахь со кӀелхьарваккхарна.

22++ГӀишло ечу пхьераша дӀакхоьссина тӀулг
цӀийнан сонан йистехь, коьрта тӀулг хилла, дӀахӀоьттина+.

23Иза Везачу Эло дина ду,
вайна гергахь и чӀогӀа инзаре а ду.

24ХӀара де – Везачу Эло кхочушбина болх бу.

Цунах даккхий а деш, самукъане хила вай!

25+Ва Веза Эла, кӀелхьардахахьа тхо!

Аьтто а бехьа тхан, Веза Эла!

26+Декъал хуьлда Везачу Элан цӀарах вогӀуш верг!

Везачу Элан цӀа чуьра оха шу декъалдо+.

27Веза Эла ву Дела,

Цо Шен серло тхуна тӀе хьажийна.

Гаьннаш куьйга а лаьцна, даздан дуьйлалойша,
сагӀа доккхучу кхерчана гонах халхарш дейша[*]+.

28Хьо сан Дела ву, ткъа ас хастамаш бийр бу Хьуна.

Хьо сан Дела ву, ткъа ас вазвийр ву Хьо.

29Хастамаш бе Везачу Элана, Иза дика хиларна а,

Цуьнан хедар боцу безам абаденналц хиларна а+.

118

Делан дешан абат

Элп «а»

118^1[*]А дамаш[*] декъала хуьлу цӀеначу некъаца лелча,

Везачу Элан товрат-хьехам тӀехь а лаьтташ+.

2А дамаш декъала хуьлу Цуьнан сацамаш ларбеш хилча,
дерриг а шайн дагца Иза лохуш хилча.

3А ла хӀума долу гӀуллакхаш цара ца до,
амма Цуьнан некъашца лела уьш+.

4А хьа омранаш тхуна тӀедехкина,
тхоьга уьш кхоччуш лардайтархьама.

5А хь тӀедехкина парзаш лардарна
сан некъаш тӀехьажийна делахьара!

6А хьа мел тӀедиллиначуьнга со хьежахь,
юьхьӀаьржачу хӀуттур вац со+.

7А са догцӀеналлица хастамаш бийр бу Хьуна,

Хьан нийса тӀедехкинарш а Ӏамош.

8А са Хьан парзаш лардийр ду.

Кхоччуш дӀа ма тасахьа со!+

Элп «б»

9Б еш болу шен дахаран некъ
жимачу стага цӀена муха лелабо?

Хьан дош кхочушдарца цӀена лелабо+.

10Б оллучу ницкъаца, сайн доллучу даггара Хьо лоьху ас,

Хьан весеташ тӀера дӀа ма валийтахьа со+.

11Б акъдолу Хьан дош сайн даг чохь латтадо аса,

Хьуна дуьхьал сайна къа ца латорхьама+.

12Б акъволу Эла, декъала ву Хьо!

Хьайн парзаш суна хьехахьа+.

13Б агахула Ахь мел тӀедиллина хӀума
сайн балдашца Аса кхайкха а до+.

14Б оккхачу бахамах санна, со воккхавеш ву

Хьан бакъонийн некъаца леларх+.

15Б акъдолу Хьан омранийн ойла еш ву со,

Хьан некъашка а хьоьжуш ву со+.

16Б акъдолу Хьан дош суна диц ца ло,
мелхо а, Хьан парзех со воккха а воь.

Элп «в»

17В ехьа декъала Хьайн лай волу со,

Хьан дош а лардеш со вахийтархьама.

18В ехьа со бӀаьрса долуш, Хьан товрата тӀера
тамашийна хӀуманаш суна гайтархьама.

19В у со хьаша кху лаьттахь,
ма дахахьа сох къайла Хьайн весеташ+.

20В у сайн са тӀехдуьзна ерриг а хенахь

Хьан тӀедехкинаршна леринчу лаамех+.

21В у Хьо кура дегнаш долчарна тӀехдетташ.

Хьан весетех дӀабевллачарна тӀехь неӀалт ду+.

22В аккхахьа со сайна тӀерачу эхьах а, дегабаамах а,
ас Хьан бакъонаш кхочушйо дела.

23В овшах а кхетта, суна дуьхьал элий барт беш белахь а,

Хьан лай волчу аса Хьан парзех лаьцна ойланаш йийр ю+.

24В у со сакъералуш Хьан бакъонех,
уьш суна хьехамчаш санна ма ю.

Элп «г»

25Г Ӏел а велла, со ченахь Ӏуьллуш ву.

Денвехьа со Хьайн дашца.

26Г учудехира ас сайн некъаш,

Хьуна ас бохург дӀа а хезира.

Ӏамадехьа суна Хьайн парзаш.

27Г айтахьа суна Айхьа динчу омранийн маьӀна,
тӀаккха ойла йийр яра аса Хьан тамашийначу хьехамех лаьцна.

28Г ӀайгӀано дашош лаьтта сан са,
Хьайн дашца чӀагӀвехьа со+.
29Г енабаккхахьа суна харцонан некъ,

Хьайн диканца бовзийтахьа суна Хьайн товрат-хьехам.

30Г онах сайна дӀахӀиттийна ас Хьан тӀедехкинарш,

Хьуна тешаме хиларан некъ а хаьржина ас.

31Г Ӏадвахна со Хьан бакъонашна, Веза Эла.

Ма хӀоттавайтахьа со юьхьӀаьржачу.

32Г Ӏадвахна воду со Хьан весетийн новкъахула,

Ахьа сан даг чу сов кхетам биллина дела.

Элп «д»

33Д овзийтахьа суна, Веза Эла, Хьайн парзийн некъаш,
со массо а хенахь уьш лардеш лелар вара.

34Д овзийтахьа суна Хьайн товрат-хьехам, со цунна муьтӀахь хир вара.

Сайн доллучу даггара и хьехам ас ларбийр бара+.

35Д аккхахьа сан са Хьайн весетийн новкъа,
хӀунда аьлча царах ас марзо оьцу.

36Д ерзадехьа сан дог Хьайн бакъонашна тӀе,
сайна пайда болучунна тӀе дерзоран метта+.

37Д Ӏадерзадехьа сан бӀаьргаш
эрна хӀуманашка хьоьжучуьра.

Денвехьа со Хьайн некъа тӀехь.

38Д ӀахӀоттадехьа Хьайн лай волчу суна Айхьа дина ваӀда,

Хьуна хьалха ларамах буьзначарна лерина ваӀда.

39Д Ӏадаккхахьа суна кхераме хеташ долу со емалвар.

Делахь а Хьан тӀедехкинарш суна диканна ду.

40Д езаш ма ду суна Хьан омранаш.

Хьайн нийсонца денвехьа со.

Элп «е»

41Е рзайойла Ахьа суна тӀе Хьайн безаман марзо.

Веза Эла, кӀелхьарваккхахьа со – Ахьа чӀагӀо ма йина.

42Е малвар сайна деш волчунна ас тӀаккха жоп лур ду,
хӀунда аьлча со Хьан дашах тешна Ӏаш ву+.

43Е рриг а йиш Хьох лаьцна бакъдерг дийца дӀа ма яккхахьа,
хӀунда аьлча Ахьа ечу кхелашка со хьоьжуш ву.

44Е рриге а хенахь, абаденналц
ларбийр бу ас Хьан товрат-хьехам.

45Е ллачу паргӀатонца лелар ву со,
хӀунда аьлча ас Хьан омранаш лийхира.

46Е ллачу Хьан бакъонех лаьцна дуьйцур ду ас
паччахьашна хьалха, ийза а ца луш+.

47Е рриг а сан ойланашца суна уьш дезарна,

Хьан весетех сакъералуш ма ву со+.

48Е рриге а сайн ойла Ахь деллачу парзашна тӀеерзор ю аса,
сайна дезаделлачу Хьан весеташна куьйгаш тӀекхийдор ду аса.

Элп «з»

49З ерца Айхьа делла дош дагадаийтахьа,
хӀунда аьлча цуьнга со сатуьйсуш ву.

50З аза доккхуш санна, Хьан чӀагӀоно со денвар –
иза сан догъэцар ду, со баланехь велахь а.

51З ама мел йолу а, кура дегнаш дерш суна луьйш бу,
амма со Хьан товрат-хьехаман некъа тӀера ца волу+.

52З аманашкара дуьйна долу Хьан тӀедехкинарш, Веза Эла,
дага а доуьйтуш, царах аса сайн дагна синтем бо.

53З уз дарца дегӀе эргӀадволу со, хӀунда аьлча

Ӏесанаш Хьан товрат-хьехамна тӀера бовлу+.

54З овкх хьоьгуш ву со кху дуьнен тӀехь йолчу хенахь,

Хьан парзех лаьцна эшарш а лоькхуш+.

55З ама буьйсане йирзича,

Хьан цӀе дагайогӀура суна, Веза Эла,
ткъа Хьан товрат-хьехам аса ларбийр ма бу.

56З ама дӀа мел яларх, со иштта веха:

Хьан омранашна со муьтӀахь ма ву.

Элп «и»

57И сан дакъа Хьо ма ду, Веза Эла.

Аса чӀагӀо йина Хьан дешнаш лардан+.

58И штта, сайн даггара доӀанаш дира аса:

Хьайн ваӀданца къинхетам бехьа сох.

59И сайн лелар Хьан бакъонашна тӀе дерзадо ас,
сайн дахаран некъех лаьцна ойланаш а йина.

60И Хьан весеташ лардархьама,
тӀаьхьа ца тоттуш аса сихо йо.

61И штта ца бицбо ас Хьан товрат-хьехам,

Ӏесачеран машшаш суна гонах делахь а+.

62И нзаре нийса долу Хьан тӀедехкинарш бахьана долуш

Хьуна хастамаш бан хьалагӀотту со буьйсанна юккъехь+.

63И штта, Хьуна хьалха ларамах мел буьзначеран а,

Хьан омранаш лардеш болчеран а доттагӀа ву со.

64И дуьне Хьан безамах дуьзна ду, Веза Эла.

Ӏамадехьа суна Хьайн парзаш+.

Элп «к»

65Кх оьллина Ахь дика, Веза Эла,

Хьан лай волчунна Хьайн дашца.

66К х ин а чӀогӀа Ӏамавехьа со
дика къасто а, хьекъале хила а,
хӀунда аьлча со Хьан весетех теша.

67К ъ иза бала айса хьегале,
дикка хьалха, со тилавелла вара,
ткъа хӀинца Хьан дош лардо аса.

68К омаьрша а, диканиг дийриг а ву Хьо!

Ӏамабехьа суна Хьайн хьехамаш+.

69К ура дегнаш долчара суна дуьхьал харцдерг кхуллу,
амма Аса сайн доллучу дагца Хьан омранаш лардийр ду+.

70К урачийн дегнаш дерстина, мохь санна,
ткъа аса Хьан товрат-хьехамах зовкх хьоьгу+.

71К ъ аьхьа бала хьегар дика дара суна,
цу бахьанина суна Хьан парзаш Ӏемина дела+.

72К х оччуш дика бу суна Хьан товрат-хьехам,
деших а, детих а дина эзарнаш ахчанал+.

Элп «л»

73Л еррина кхолла а кхоьллина, дӀахӀоттийна со Хьан куьйгаша.

Кхетавехьа со – тӀаккха Ӏемар ву со Хьан весеташ лардан+.

74Л арамах Хьуна хьалха буьзнарш со гарх баккхийбийр бу,
хӀунда аьлча со Хьан дашах тешна Ӏаш ву+.

75Л еррина Ахь йина йолу кхелаш бакъ юйла хаьа суна, Веза Эла,

Хьо суна тешаме хиларна, таӀзар а дина Ахьа суна.

76Л аьа суна Хьан безамах сайна синтем хуьлийла,

Хьан лай волчу суна Ахь чӀагӀо ма йина.

77Л аьа суна Хьан къинхетамалла суна тӀехь хуьлийла,
тӀаккха дика вехар ву со, Хьан товрат-хьехамах ас зовкх хьоьгу дела.

78Л аьа суна кура дегнаш дерш
юьхьӀаьржачу хӀуьттийла, хӀунда аьлча
бехк боцуш суна гӀело йо цара.

Со-м Хьан омранийн ойла еш ву.

79Л аьа суна, Хьуна хьалха ларамах буьзнарш
сайгахьа берзар – Хьан бакъонех кхеташ берш.

80Л аьа суна сан дог цӀена хуьлийла Хьан парзашна гергахь,

Хьуна гергахь юьхьӀаьржачу ца хӀоттархьама+.

Элп «м»

81М а дешна дӀадаьлла сан са,

Ахь со кӀелхьарваккхаре сатийсарна.

Хьан даше сатуьйсу ас.

82М а дешна дӀадевлла сан бӀаьргаш, Хьан чӀагӀоне сатийсарна.

Ас боху: «Маца бийр бу Ахьа сан синна хьаам?»+

83М а хилла со тишбелла пӀаьлдиг санна,
амма Хьан парзаш суна диц ца делла.

84М ел ду те Хьан лай волу со Ӏан дезаш долу денош?

Маца йийр ю те Ахьа кхел суна гӀело ечарна+?

85М а дукха оьрнаш даьхна суна кура болчу а,

Хьан товрат-хьехаме ла ца дугӀучу а наха+.

86М а тешаме ду Хьан дерриге а парзаш.

Харцонца ма тӀаьхьабевлла суна, гӀо дехьа суна!

87М аьӀӀаргона со лаьттара дӀавойура цара,
амма ас Хьан омранаш ца дитира.

88М еттавалавай, денвехьа со Хьайн безамца,

Ахьа елла бакъонаш соьга ларъяйтархьама.

Элп «н»

89Н ийсса ду гуттаренна а Хьан дош, Веза Эла,
стигалшкахь иза чӀагӀдина лаьтташ ду+.

90Н ехан массо а тӀаьхьенашкахула Хьо тешаме ву.

Ахьа дӀахӀоттийна латта, цундела иза лаьтташ ду+.

91Н исдина лаьтташ ду дерриге а и хӀуманаш тахханалц а Хьан тӀедехкинаршца,
хӀунда аьлча дерриг а хӀума Хьуна гӀуллакх деш ду+.

92Н ицкъболчу Хьан товрат-хьехамах аса зовкх ца хьегнехьара,
баланаш хьегарна, со хӀаллакьхилла хир вара.

93Н ийсса цкъа а дицдийр дац ас Хьан омранаш,
хӀунда аьлча цаьргахула Ахь со ден ма вина.

94Н ицкъ ма-кхоччу ас Хьан омранаш лехна дела,
со кӀелхьарваккхахьа, со Хьан ву.

95Н овкъахь Ӏесачара суна кӀело йо, со вен дагахь,
ткъа аса Хьан бакъонех лаьцна ойланаш йийр ю.

96Н ийсса доза гинера суна мел айпе доцучун,
амма Хьан весеташ доза доцуш даккхий ду.

Элп «о»

97О ццул дика болу Хьан товрат-хьехам ма беза суна!

Дийнан дохаллехь цунах лаьцна ойла еш ву со.

98О цу сан мостагӀел хьекъале вина со Хьан весето,
иза массо а хенахь соьца цхьаьна долу дела+.

99О ьзда мел болчу сан хьехамчел а кхетаме хилла со,
хӀунда аьлча Хьан бакъонех лаьцна ойла еш ву со.

100О нда кхетам болчу къанойл а хӀума хууш ву со,
хӀунда аьлча ас Хьан омранаш лардо+.

101О цу муьлххачу а зуламечу некъах ларбо
аса сайн когаш, Хьан дош лардархьама+.

102О цу Ахьа тӀедиллинчух а ца къехка со,
хӀунда аьлча Ахь-айхьа со Ӏамаво.

103О ццул мерза ду-кх сан къамкъаргана Хьан дешнаш!

Сан бетана мазал а мерза ду уьш+.

104О цу Хьан омранашкахула кхетам белла суна,
цундела суна ца беза муьлхха а болу харцнекъ.

Элп «п»

105П айден Хьан дош чиркх санна ду суна,
сан тачанехь иза суна серло ю+.

106П айденна долу Хьан нийса тӀедехкинарш
лардан ас, дуй а бууш, чӀагӀо ма йинера+.

107П екъаро санна ас дуккха а гӀело хьегна.

Веза Эла, Хьайн дашца дахар лохьа суна.

108П аргӀат долчу сан синца сан багара долу сагӀа дӀаэцахьа,

Веза Эла, Хьайн тӀедехкинчарах кхета Ӏамавехьа со.

109П аргӀат долчу сан дахарна гуттар кхерам а лаьтташ,
амма Хьан товрат-хьехам ас биц ца бо.

110П аргӀат со ца хилийтархьама, Ӏесачара суна гур боьгӀна,
амма со Хьан омранашна тӀера ца ваьлла+.

111П айда эцарца сан дог самукъа а доккхуш,
массо а ханна Хьан бакъонаш сан долахь ю+.

112П усар дарца сайн дог ас тӀе-ма-дерзийнера
чаккхенга кхаччалц Хьан парзаш лардан.

Элп «р»

113Р еза вац со кхоччуш тешам боцучарна,
ткъа Хьан товрат-хьехам суна беза.

114Р езахиларца сатуьйсу ас Хьан даше.

Хьо – сан дӀалечкъийла а, сан турс а ду+.

115Р езахиларца сайн Делан весеташ лардойла аса.

ДӀадовла суна уллора, вониг лелош дерш!+

116Р ицкъа хилийтахьа сан Хьайн чӀагӀонца, тӀаккха со вехар ву.

Сан сатийсамехь со юьхьӀаьржачу ма хӀоттавехьа.

117Р еза суна Хьо хиларо со кӀелхьарвоккхур вара.

Массо а ханна Хьан парзийн Аса тидам бийр бара.

118Р еза боцуш Хьан парзашна дуьхьалбевлла
лелаш берш массо а Ахь дӀатотту,
хӀунда аьлча церан мекарлонаш эрна ю.

119Р огӀ-роггӀана лаьттара Ӏесанаш, хатт санна, Ахь дӀабоху,
цундела езаелла суна Хьан бакъонаш.

120Р аж йоцуш дегош ду сан дегӀ Хьох кхерарна.

Сан дага чу кхерам тесна Ахь йинчу кхелаша+.

Элп «с»

121С о бакъдерг а, нийсо а лелош Ӏийра,
ма вахийтахьа со сан мостагӀийн кара.

122С уна диканна, Хьан лай волчу соьгахьа гӀо а даккхий,
ларвехьа со, курачаьрга гӀелонаш ца йойтуш+.

123С ан бӀаьргаш гӀелделла ду, Ахь кӀелхьарваккхаре хьежарна.

Нийсонца Ахь йина чӀагӀо кхочушъяре хьоьжуш ма ву со+.

124С о лелавехьа, Хьайн безаме хьаьжжина,
со Хьайн парзех а кхетавехьа.

125С о Хьан лай ву, Ӏамавехьа со,
тӀаккха кхетар ву со Хьан бакъонех.

126С ийсаз а бохуш, Хьан товрат-хьехам талхорна,

Ахь кхел ян езаш йолу хан тӀекхаьчна, Веза Эла.

127С уна Хьан весаташ дешил дезаш ду,
ур-атталла цӀеначу дешил сов деза+.

128С айна Ахь тӀе мел дехкина омранаш нийса хеташ ас тӀеоьцу,
муьлхха а харцонца болу некъ суна чӀогӀа ца беза.

Элп «т»

129Т Ӏех инзаре ю Хьан бакъонаш,
цундела царна муьтӀахь ву со.

130Т Ӏех серло ло Хьан дешнийн дӀаделларо,
муьлхха а хууш воцург кхета а во цо+.

131Т Ӏех дукха Хьан весеташка сатийсарна
гӀаттийначу баганца аса синош доху+.

132Т ам а бехьа суна, къинхетам а бехьа сох,

Хьан цӀе езачарах Айхьа ма-барра.

133Т ӀечӀагӀбехьа сан когаш Хьайн дашца,
зуламечу хӀумане со кӀел ма витийтахьа.

134Т Ӏех адамаша ницкъ барх кӀелхьарваккхахьа со,

Хьан омранашна со муьтӀахь хилийтархьама.

135Т ешамца Хьан юьхь тӀера серло суна лепаехьа,

Хьан парзех со иштта кхетавехьа+.

136Т Ӏех халахетарна сан бӀаьргех хиш оьху,

Хьан товрат-хьехам наха лар ца бо дела+.

Элп «у»

137У ггаре а нийсаниг, Веза Эла, Хьо ма ву,
ткъа Хьан тӀедехкинарш бакъ ма ду.

138У ггаре нийса а, тешаме а ю

Ахьа тӀе мел ехкина бакъонаш.

139У ллогӀерта цӀе санна, оьгӀазло суна чохь йогуш ю,
хӀунда аьлча сан мостагӀаша дицдо Хьан дешнаш.

140У ггар зийна ю Ахь йина чӀагӀонаш,

Хьан лай волчу суна уьш езаелла+.

141У ггаре кӀезиг а, нахана дола хеташ а со воллушехь,
аса Хьан омранех цхьа а диц ца до.

142У ггар дукха ханна Хьан нийсо лаьтташ ю,
ткъа Хьан товрат-хьехам билггал а тешаме бу+.

143У ггар хала бала а, гӀайгӀа а тӀееана суна,
амма Хьан весеташ – суна сакъерадалар ду.

144У ггар а нийса ю Хьан бакъонаш абаденналц.

Хьехар дехьа суна, тӀаккха со вехар ву.

Элп «х»

145Х ь оьга, Веза Эла, кхойкху со сайн доллучу даггара.

Со дӀахазахьа, ас Ӏалашдийр дара Хьан парзаш.

146Х ь оьга со кхойкхуш ву. КӀелхьарваккхахьа со,
ткъа Хьан бакъонаш аса Ӏалашйийр яра.

147Х ь оьга гӀо доьхуш сахиллалц Ӏа со,

Хьан дашах дегайовхо а ю сан+.

148Х ь ан чӀагӀонех лаьцна ойланаш ярхьама,
аса буса сахиллалц бӀаьргаш дӀа ца къовлу.

149Х ь айн хедар боцучу безаме хьаьжжина, сан озе тидам бехьа,

Веза Эла, Хьайн нийсоне хьаьжжина, сан дахар Ӏалашдехьа!

150Х Ӏилла лело дагатеснарш тӀегӀоьртина суна,
уьш Хьан товрат-хьехамна генахь бу.

151Х ь о уллохь ву суна, Веза Эла,

Хьан дерриг а весеташ нийса ду+.

152Х ь ан бакъонех лаьцна дикка хан ю суна хиъна,
уьш Ахьа массо а ханна дӀахӀиттинийла а хаьа суна.

Элп «ч»

153Ч ӀогӀачу баланехь со хиларе а хьажий, кӀелхьарваккхахьа со,
хӀунда аьлча ас биц ца бо Хьан товрат-хьехам.

154Ч ӀагӀо Айхьа ма-ярра, со кӀелхьарваккхахьа.

Сан къовсам къаста а беш, со паргӀат а ваккхахьа+.

155Ч ӀогӀа генахь бу Ӏесанаш кӀелхьарбахарх,
царна Хьан парзаш кхочушдан ца лаарна.

156Ч ӀогӀа къинхетаме ву Хьо, Веза Эла.

Хьайн кхел ярца денвехьа со+.

157Ч ӀогӀа дукха бу суна тӀаьхьабевлларш а, мостагӀий а,
амма Хьан бакъонашна со генаваьлла вац+.

158Ч ӀогӀа дог делира сан Хьуна тешаме боцурш ган,
хӀунда аьлча Хьан дош ца лардо цара+.

159Ч ӀогӀа Хьан омранаш суна дезаш хиларе хьажахьа,

Веза Эла, Хьайн безамца денвехьа со.

160Ч ӀогӀа тешаме бу Хьан дешан бух,
массо а Хьан нийса тӀедехкинарш абаденналц ду+.

Элп «ш»

161Ш аьш бакъ боццушехь, суна тӀаьхьабевлла куьйгалхой,
амма сан дог, ларамах а дуьзна, Хьан дош бахьана долуш дегадо+.

162Ш ена йоккха са яьлларг санна,
воккхавеш ву со Хьан чӀагӀонах+.

163Ш еко а йоцуш, ца деза суна харцдерг,
ткъа Хьан товрат-хьехам суна беза.

164Ш аерг нийса йолу Хьан кхелаш бахьанехь,
дийнахь ворхӀазза хастам бо ас Хьуна.

165Ш ортта синпаргӀато ю Хьан товрат-хьехам безачийн,
ткъа уьш тасабалийта я галбовлийта хӀумма а дац.

166Ш еко йоцуш, Ахь кӀелхьарваккхаре дегайовхо ю сан,

Веза Эла, Хьан весеташ а кхочушдо ас+.

167Ш атайпа Хьан бакъонаш сан сино ларйо,
уьш суна Ӏаламат дукха а еза.

168Ш адерг сан некъаш Хьуна хьалха хиларна,

Хьан омранаш а, бакъонаш а ларйо ас+.

Элп «Ӏ»

169Ӏ азап чуьра ас доккху орца
дӀакхочийла Хьоьга, Веза Эла.

Хьайн дашца кхетам лохьа суна.

170Ӏ ийжаме сан доӀанаш Хьоьга дӀакхочийла.

Хьайн чӀагӀонца со кӀелхьарваккхахьа.

171Ӏ анор бу сан багано Хьуна хастамаш,

Ахь Хьайн весетех со кхетаво дела

172Ӏ абарца сан матто дӀакхайкхадойла Хьан дош,
хӀунда аьлча массо а Хьан весеташ нийса ду.

173Ӏ аламат тешаме долу Хьан куьг суна гӀоьнна хуьлийла,
хӀунда аьлча ас Хьан омранаш кхочушдан хаьржина.

174Ӏ ебийла Ахь кӀелхьарваккхарх болу сан хьагам,

Хьан товрат-хьехамах со сакъералуш ву.

175Ӏ ойла сан са Хьуна хастамаш а беш,

Ахьа тӀедехкинарш суна гӀортор санна хуьлийла.

176Ӏ ахар тила ма-баллара, тилавелла со.

Хьайн ялхо волу со лехахьа, хӀунда аьлча

Хьан весеташ суна диц ца делла+.

119

ГӀо дар доьхуш долу доӀа

119^1[*] Делан цӀийне хьалаволучу новкъахь олу назма.

Сайна бохам баьллачу дийнахь
Везачу Эле орца даьккхира аса,
ткъа Цунна со дӀа а хезира.
2Веза Эла! КӀелхьардаккхахьа сан са
харцлуьйш болчу нехан маттах,
эладита лелочеран харцонах+.

3Ва харцонца ледеш дерш!

Дала шуна хӀун дийр ду те?

Цо шуна стенца таӀзар дийр ду те?

4ТӀемалочун ирачу пхарца а,
жӀоламах богуш болчу кӀегаца а

Цо таӀзар дийр ду шуна+.

5Бала бу соьгахь машахахой санначарна уллохь вехаш хиларна,
иштта къедархой[*] санначеран четаршна юкъахь вехаш хиларна а+.

6ТӀехдукха ваьхна со
машар ца безачарна юкъахь.
7Со машаре стаг ву,
амма со вистхуьллушехь,
уьш тӀамана кийча хуьлу.

120

Веза Эла тхо лардеш верг ву

120^1[*] Делан цӀийне хьалаволучу новкъахь олу назма.

Ас сайн бӀаьргаш лаьмнаш долчу дӀахьажабо,
сайна гӀо стенгара схьакхочур ду а хоьттуш+.

2ГӀо Везачу Элера хир ду суна,
стигал а, латта а кхоьллина волчу+.

3Хьан ког тасаболуьйтур а бац Цо,
сема а хир ву хьо ларвеш Верг+.

4Сема а ву, вижина а вац

Исраилан халкъ лардеш Верг.

5Веза Эла хьо ларвеш Верг ву.

Веза Эла хьан аьтту куьг долчу
агӀонгахь долу ӀиндагӀ ду+.

6Я дийнахь кхеттачу малхо а,
я буса кхеттачу батто а
хьуна цатам бийр бац.

7Везачу Эло массо а бохамах ларвийр ву хьо,
хьан са лардийр ду Везачу Эло.
8Хьо воьдуш-вогӀуш массанхьа а
Везачу Эло ларвийр ву хьо
хӀинца дуьйна абаденналц+.

121

Ярушалайм хастаяр

121^1[*] Делан цӀийне хьалаволучу новкъахь олу Даудан назма.

Воккхавеш вара со, сайга аьлча:

«Везачу Элан цӀийнан керта гӀо вай»+.

2Хьан кевнашкахула а бевлла,
тхан когаш лаьтташ бу, Ярушалайм

3Дика цхьаьнатоьхна йина гӀала санна,
чӀагӀйина лаьтташ ю Ярушалайм.
4Везачу Элан долахь долу исраилхойн тайпанаш
хьаладогӀуш йолу меттиг а циггахь ю.
Исраилан халкъана бакъо елла ю
Везачу Элан цӀарна цигахь хастамаш бан+.
5Цигара нийса кхел ярца паччахьалла деш ду,

Даудан цӀийнан паччахьан гӀант цигахь лаьтташ ду+.

6Деле бехийша Ярушалаймана машар:

«Маьршачу меттехь хуьлийла хьо езаш берш!+

7Машар лаьттийла хьан пенашна юкъахь,
сашорте лаьттийла хьан гӀепашна чохь!»

8Сайн гергарчеран а, уллорачеран а дуьхьа
ас эр ду: «Машар хуьлийла хьуна чохь!»

9Вайн Везачу Делан цӀийнан дуьхьа
хьуна диканиг хуьлийла доьху ас+.

122

Къинхетам бар доьхуш дина доӀа

122^1[*] Делан цӀийне хьалаволучу новкъахь олу назма.

Хьоьга хьалахьажабо ас сайн ши бӀаьрг,
стигалшкара паччахьалла деш Верг!+
2Лай шен олахочуьнга ма-хьежжара,
зуда-лай шен зуда-олахочуьнга ма-хьежжара,
вайн Везачу Деле хьоьжуш ду вай,
Цо вайх къинхетам баллалц.

3Къинхетам бехьа тхох, Веза Эла, къинхетам бехьа,
хӀунда аьлча тӀехдукха кхиссарш йора тхуна наха+.

4Дуккха а хьийгира оха куранаш тхох кхардар а,
куралла ечара тхо аьшнаш дар а+.

123

Дела Шен халкъехьа ГӀодоккхург ву

123^1[*] Делан цӀийне хьалаволучу новкъахь олу Даудан назма.

Олийла Исраилан халкъо: «Нагахь Веза Эла вайца ца хиллехь,+

2мостагӀий тӀелеттачу хенахь, Иза вайца ца хиллехь,
хӀун хилла хир дара те вайх?

3Шаьш дарбеллачу хенахь
мостагӀаша вай дийна доллушехь дӀакхоллур дара-кх+.

4Дистина тӀедогӀучу хино санна,
бухадохуьйтур дара-кх цара вай+.

5Карзахдаьлла долчу хино санна,
бухадохуьйтур дара-кх цара вай».

6Декъала ву вай мостагӀашка
хӀаллак ца дайтина волу Веза Эла!

7РечӀанах кӀелхьардовлу олхазарш санна,
кӀелхьардевлла вайн синош.

И речӀа хада а еш,
вай дӀасадевдда+.

8Везачу Элера ду вайна гӀо –

Иза стигалш а, латта а Кхоьллинарг ма ву+.

124

Делан халкъ маьршонехь хилар

124^1[*] Делан цӀийне хьалаволучу новкъахь олу назма.

Везачу Элах тешаш верг Цийон-лам санна ву.

Иза меттах а бер бац, массо а ханна лаьттар а бу+.

2Лаьмнаша Ярушалаймана го баре терра,
Веза Эла Шен халкъана гонах ву,
хӀинца дуьйна массо тӀейогӀучу ханна.

3Ӏесачу наха суьпачу нехан лаьтта тӀехь
куьйгалла дар даим дуьсур дац,
суьпачу нахе шайн куьйгаш
зулам дарна тӀе ца кховдадайтархьама.
4Диканиг дехьа, Веза Эла, дикачарна –
цӀена дегнаш долуш болчарна.
5Амма харц новкъа бевллачарна –
Везачу Эло таӀзар дойла
харцонаш лелочаьрца цхьаьна.

Исраилна тӀехь машар хуьлийла!+

125

КӀелхьардовларх лаьцна доӀа

125^1[*] Делан цӀийне хьалаволучу новкъахь олу назма.

Везачу Эло Цийон юхаметтахӀоттийча,
тхо гӀенах лелаш санна дара+.

2Цу заманахь тхо синкъераме доьлуш дара,
тхан аьзнаш даккхийдерах дуьзна а дара.

Цу хенахь кхечу къаьмнашна юкъахь олуш дара:

«Оцу халкъан дуьхьа Везачу Эло сийлахь гӀуллакхаш дина!»+

3Сийлахь хӀуманаш Везачу Эло тхан дуьхьа дина,
цундела тхо сакъералуш дара+.

4КхидӀа а юхаметтахӀиттадехьа тхо, Веза Эла,
якъаеллачу аренгахь Ӏовраш хецар санна.

5БӀаьрхишца латта дӀадийначо
самукъадаларца ялта хьокхур ду.

6Белхарца хӀу эцна кха тӀе воьдуш верг
самукъадаларца шен цӀевнаш дахьаш юхавоьрзур ву+.

126

Декъала ду Делан дика

126^1[*] Делан цӀийне хьалаволучу новкъахь олу Сулим-паччахьан назма.

Нагахь цӀа Везачу Эло Ша дойтуш дацахь,
иза дечара эрна къахьоьгу,
нагахь Везачу Эло гӀала ларъеш яцахь,
гӀаролан сема хилар эрна ду+.
2Эрна ду шун хьалххе хьалагӀовттар а,
хан яллалц Ӏар а,
хьацарца даьккхина бепиг даар а.

И дерриг а Везачу Эло Шена везачунна ло, иза вижина Ӏуьллушехь[*]+.

3Бераш Везачу Элан тӀаьхье ю,
уьш Цо делла совгӀат ду+.

4ТӀемалочун карахь долу пхерчий санна бу
ден къоначу хенахь бина болу кӀентий.

5Ирс долуш ву цаьрца шен Ӏад-ботт хьалаюьзнарг!

Иза юьхьӀаьржачу хӀуттур вац кевнехь ша мостагӀашца къамел дечу хенахь.

127

Везачу Элах кхоьручарна хуьлу ял

127^1[*] Делан цӀийне хьалаволучу новкъахь олу назма.

Ирс долуш ву, Делах а кхоьруш,

Цуьнан некъашца лелаш волу стаг!+

2Шен куьйган къинхьегамца даьккхинчух вахалур ву иза,
ирс долуш а, беркате а хир ву иза+.

3ТӀаккха цуьнан цӀа чуьра цуьнан зуда а хир ю,
стом луш йолу кемсийн таьлланг санна.

Оцу стага дӀадоьгӀначу зайт-диттан гаьннаш санна,
цуьнан бераш а хир ду цуьнан шуьнна гонах+.

4Иштта декъал хир ву

Везачу Элах кхоьруш волу стаг!

5Цийон-лам тӀера[*] Везачу Эло декъалвойла иза.

Ярушалайм-гӀалин заза даккхар гойла цунна
массо а цуьнан дахаран деношкахь+.

6Шен берийн бераш а гойла цунна.

Машар лаьттийла Исраил-махкахь!+

128

Исраилхойн мостагӀашна дуьхьал долу доӀа

128^1[*] Делан цӀийне хьалаволучу новкъахь олу назма.

«Жима волуш дуьйна дукха хьийзийна со, –
дӀаолийла Исраилан халкъо. –+

2Жима волуш дуьйна дукха хьийзийна со,
амма суна тӀехь толам ца баьккхина.

3Сан букъа тӀехь охана дина,
ахархоша деха хершнаш даьхна+.

4Амма Веза Эла нийсо лелориг ву:

Ӏесачеран лоллера Цо со паргӀатваьккхира».

5Эхь а хетта, юхабовлийла
Цийон-лам тӀехь лаьтташ долу
Делан цӀа ца дезаш болу берриш а!+
6Схьаяккхале якъалуш йолу
тхов тӀера буц санна хуьлда уьш+.
7Цу бецах маьрсахочо буй бузур бац,
ткъа цӀов боьхкуш волчо – шен кана.
8Уллохула тӀехбовлучара эр дац:
«Везачу Элан декъалдар шуна тӀехь хуьлийла!
Везачу Элан цӀарца оха декъалдо шу!»+

129

ГӀо дар доьху доӀа

129^1[*] Делан цӀийне хьалаволучу новкъахь олу назма.

КӀоргенера кхойкху ас Хьоьга, Веза Эла+.

2Веза Эла! ДӀахазахьа сан аз.

Суна къинхетам баран дехаре
ладугӀуш хуьлийла Хьан лергаш+.

3Нагахь Ахь, Веза Эла,
къинош дӀаяздеш хилча,
ва Хьалдолу Эла,
мила латталур ву те?

4Амма нахана гечдийриг Хьо волу дела,

Хьуна хьалха тхо ларамах дуьзна лаьтта+.

5Везачу Эле хьоьжуш ву со
сан са Цуьнга хьоьжуш ду.

Цуьнан дашах тешна ву со.

6Сан са Везачу Эле хьоьжу,
ха деш берш Ӏуьйрене хьоьжучул сов,
уьш Ӏуьйре тӀекхачаре хьоьжучул сов.

7Ва Исраилан халкъ, Везачу Элах дегайовхо йолуш хуьлийла хьо,
хӀунда аьлча Везачу Элехь хедар боцу безам бу,

Иза массо а хенахь нах паргӀатбаха лууш ву+.

8+Массо а ша летийначу къинойх

Исраилан халкъ Цо паргӀатдоккхур ма ду+.

130

Тешаран доӀа

130^1[*] Делан цӀийне хьалаволучу новкъахь олу Даудан назма.

Веза Эла! Куралла яц сан даг чохь,
дегаллица сан бӀаьргаш ца хьоьжу.

Ас гӀайгӀа ца бо сийлахьчу хӀуманийн а,
со кхетачу тӀех халачу хӀуманийн а+.

2Мелхо а, сайн са ас тийна а, синтеме а дина,
ненан некхах дӀадаьккхина бер санна.

Суна чохь долу са хӀинца синтеме ду,
ненан некхах дӀадаьккхина бер санна.

3Ва Исраилан халкъ, Везачу Элах дегайовхо йолуш хуьлийла хьо
хӀинца дуьйна тӀейогӀу йолчу массо а хенахь+.

131

Делан цӀийнан сийдар

131^1[*] Делан цӀийне хьалаволучу новкъахь олу назма.

Дагаваийтахьа, Веза Эла,
Дауд а, цуьнан холчу хӀиттар а,+
2цо Везачу Элана чӀагӀо яр а,
Якъубан Нуьцкъалчунна ваӀда дар а:
3«Сайн цӀийнан тхевнна кӀел гӀур вац со,
со Ӏуьллучу метта хьалавер вац со,+
4сайн бӀаьргашка наб йойтур яц ас,
сайн бӀаьргийн негӀарш а тӀеттӀа дохуьйтур дац,

5Везачу Элана меттиг суна караяллалц,

Якъубан Нуьцкъалчунна хӀусам хиллалц».

6+Эпратехь тхо хиллачу хенахь
Делан тӀорказ мичахь ду тхуна хезна,
ЯӀаран аренашкахь тхуна карийна иза.
7Цуьнан хӀусаме а дахана,
Цуьнан когийн кӀелонна
хьалха суждане гӀур ду вай+.

8Веза Эла, Хьо Ӏаш волчу метте дӀахӀоттахьа,

Хьо а, Хьан олаллин тӀорказ а+.

9Хьан динан дай нийсо тӀеюьйхина хуьлийла.

Хьан долахь берш хазахетарца баккхийбойла+.

10Хьайн ялхо волчу Даудан дуьхьа Хьайн юьхь
Айхьа къобалвинчунна тӀера дӀа ма ерзаехьа+.
11+Везачу Эло чӀагӀо йина Даудана,
Ша юхавер воцу ваӀда дина Цо:
«Хьан тӀаьхьенах волчу стагана лур ю Аса
ахь динчу тайпана паччахьалла дар+.
12Нагахь хьан кӀенташа Сан барт а,
Ас царна ло бакъонаш а ларъяхь,
церан кӀенташа а гуттар а
ахь динчу тайпана паччахьалла дийр ду»+.

13ХӀунда аьлча Везачу Эло Цийон хаьржина,
цунах Шен хӀусам ян лиъна Цунна+.
14«Иза гуттаренна а Со Ӏийр волу меттиг ю,
кхузара Аса паччахьалла дийр ду,
хӀунда аьлча и меттиг Суна езна.
15Цуьнан сурсаташ Ас чӀогӀа декъалдийр ду,
цуьнан мисканаш кхачанах бузор бу+.

16Цуьнан динан дайшна кӀелхьардовлар тӀедухур ду Ас.

Цигара болу Далла тешаменаш хазахетарца баккхийбийр бу.

17+Цигахь Даудан цӀа Аса сийлахь хуьлуьйтур ду,

Айса къобалвинчунна стогар дӀахӀоттор бу+.

18Цуьнан мостагӀий Аса юьхьӀаьржачу хӀиттор бу,
ткъа цуьнан коьрта тӀехь цуьнан таж лепар ду».

132

Барт болу дахар

132^1[*] Делан цӀийне хьалаволучу новкъахь олу Даудан назма.

Мел дика а, тамехь а ду
динан вежаршна бертахь цхьаьна баха!+

2Коьрта тӀе а доьттина, АхӀаронан можа тӀехула,
цуьнан бедарийн йистошка охьаоьху деза даьтта санна ду иза+.

3Цийон-лаьмнаш тӀе дуьллу Хьермон-ломан тхи санна ду иза.

Цигахь делла халкъана Везачу Эло

Шен декъалдар: хедар доцу дахар+.

133

Везачу Элана хастам баре кхайкхар

133^1[*] Делан цӀийне хьалаволучу новкъахь олу Даудан назма.

Дуьло, Везачу Элана хастамаш бейша, Везачу Элан массо а ялхой,
буьйсанна Везачу Элан цӀийнан кертахь Цунна гӀуллакхаш деш болу+.

2Делан цӀийне куьйгаш а кховдадай,

Везачу Элана хастамаш бейша+.

3Стигалш а, латта а кхоьллинчу Везачу Эло

Цийон-лам тӀера хьо декъалвойла!+

134

Хастаман назма

134^1[*] Везачу Элана бу хастам!

Хастаейша Везачу Элан цӀе,
хастаейша иза, Везачу Элан ялхой,
2Везачу Элан цӀенна уллохь гӀуллакх деш болу,
вайн Делан цӀийнан керташкахь лаьтташ болу+.

3Хаставейша Веза Эла, хӀунда аьлча Веза Эла дика ву.

Цуьнан цӀарна эшарш лакхийша, хӀунда аьлча иза дагна тамехь ду.

4Везачу Эло Шена Якъубан тӀаьхье хаьржина,

Исраилан халкъ Цо Шен дола даьккхина+.

5Суна хиъна Веза Эла сийлахь вуйла,
вайн Веза Эла массо а деланел лакхара вуйла+.
6Везачу Эло Шена луъург до
стигалшкахь а, лаьтта тӀехь а,
хӀордашкахь а, массо а хин кӀоргенашкахь а+.
7Цо дуьненан йистошкара мархаш гӀиттайо,
догӀа догӀуш стелахаьштигаш тухуьйту,
Шен хӀума дӀаюьллучу меттера мох арабоккху+.

8Мисар-махкара хьалха дуьнен чу девлларш хӀаллакдина Цо –
хьалха дуьнен чу бевлла кӀентий а, хьалха хилла дийнаташ а+.

9Хьо болчохь, Мисар-мохк, Цо
тамашийна билгалонаш а гайтина,
инзаре хӀуманаш пирӀунна а,
массо а цунна уллорачарна а тӀехецна+.
10Цо дуккха а къаьмнаш эшийна,
андий паччахьаш хӀаллакбина:+
11эмархойн паччахь Сихьон а,
Башанан паччахь ӀовгӀа а,
канаӀанхойн массо а паччахьаш а+.
12Церан латта Шен халкъана, исраилхошна,
тӀаьхьалонна дӀаделла Цо+.

13Веза Эла, Хьан цӀе гуттаренна ю.

Веза Эла, Хьо тӀаьхьенашкара тӀаьхьенийн а дагахь ву+.

14ХӀунда аьлча Везачу Эло Шен халкъ бехказадоккхур ду,

Шена гӀуллакх дечарах Цо къинхетам бийр бу+.

15+Кхечу къаьмнийн деланаш детих а, деших а бина бу,
уьш адамийн куьйгашца бина болу цӀуш бу+.

16Церан батош ю, амма цара къамел ца до,
церан бӀаьргаш бу, амма царна хӀумма а ца го+.

17Церан лергаш ду, амма царна ца хеза,
хӀо дац церан батошкахь+.

18Царах терра хир бу уьш беш берш а,
царах тешна Ӏаш верг муьлхха а+.

19Исраилан халкъ! Хаставе Веза Эла.

АхӀаронан тӀаьхье! Хаставе Веза Эла.

20Левин тӀаьхье! Хаставе Веза Эла.

Везачу Элана хьалха ларамах дуьзнарш!

Хаставе Веза Эла+.

21Цийон-лома тӀера хаставе Веза Эла,

Ярушалаймехь Ӏаш волу Веза Эла!

Везачу Элана бу хастам!+

135

Баркаллин назма

135^1+[*] Баркалла ала Везачу Элана, Иза дика хиларна.

Цуьнан хедар боцу безам абаденналц бу+.

2Баркалла ала деланийн Далла –

Цуьнан хедар боцу безам абаденналц бу+.

3Баркалла ала олалла дечеран Везачу Элана –

Цуьнан хедар боцу безам абаденналц бу.

4Баркалла ала Ша инзаре Ӏаламаташ Дечунна –

Цуьнан хедар боцу безам абаденналц бу+.

5+Баркалла ала хьекъалца стигалш Кхоьллинчунна –

Цуьнан хедар боцу безам абаденналц бу+.

6+Баркалла ала Хишна тӀехь латта ЧӀагӀдинчунна –

Цуьнан хедар боцу безам абаденналц бу+.

7+Баркалла ала ши коьрта серло Кхоьллинчунна:

(Цуьнан хедар боцу безам абаденналц бу.)+

8царах малх дийнан Ӏуналла а деш,

(Цуьнан хедар боцу безам абаденналц бу.)

9бутт а, седарчий а буьйсанан Ӏуналла а деш –

Цуьнан хедар боцу безам абаденналц бу.

10+Баркалла ала мисархойн хьалха дуьнен чу девлларш ХӀаллакдинчунна –

Цуьнан хедар боцу безам абаденналц бу+.

11+Баркалла ала Исраилан халкъ Мисар-махкара Арадаьккхинчунна

(Цуьнан хедар боцу безам абаденналц бу)+

12нуьцкъалчу куьйгаца а, тӀекховдийначу пхьаьрсаца а –

Цуьнан хедар боцу безам абаденналц бу.

13+Баркалла ала Эрзийн хӀорд Бекъначунна –

Цуьнан хедар боцу безам абаденналц бу+.

14Баркалла ала Исраилан халкъ цу юккъехула Чекхдаьккхинчунна –

Цуьнан хедар боцу безам абаденналц бу.

15Баркалла ала пирӀун а, цуьнан эскар а Эрзийн хӀордана чу Кхоьссинчунна –

Цуьнан хедар боцу безам абаденналц бу+.

16Баркалла ала Шен халкъ яьссачу арахула Чекхдаьккхинчунна –

Цуьнан хедар боцу безам абаденналц бу+.

17Баркалла ала сийлахь паччахьаш Эшийначунна –

Цуьнан хедар боцу безам абаденналц бу+.

18Баркалла ала онда паччахьаш Байинчунна:

– Цуьнан хедар боцу безам абаденналц бу.

19+Эмархойн паччахь Сихьон а, –

Цуьнан хедар боцу безам абаденналц бу+.

20+Башанан паччахь ӀовгӀа а –

Цуьнан хедар боцу безам абаденналц бу+.

21Баркалла ала церан латтанаш Схьаделлачунна –

Цуьнан хедар боцу безам абаденналц бу.

22Баркалла ала Шен ялхочунна, Исраилан халкъана, уьш Схьакхачийначунна –

Цуьнан хедар боцу безам абаденналц бу.

23Баркалла ала вай эшийна хиллачу хенахь вай Дагадаьхкинчунна –

Цуьнан хедар боцу безам абаденналц бу.

24Баркалла ала вай вешан мостагӀех КӀелхьардаьхначунна –

Цуьнан хедар боцу безам абаденналц бу+.

25Баркалла ала муьлххачу а садолчу хӀуманна кхача Лучунна –

Цуьнан хедар боцу безам абаденналц бу+.

26Баркалла ала стигалийн Далла –

Цуьнан хедар боцу безам абаденналц бу!

136

Йийсарехь болчу исраилхойн белхар

136^1[*] Бавелан хишна юххе тхо ховшура,
цигахь тхо делха а доьлхура,
Цийонна хилларг дага а лоьцуш+.
2Тхайн дечиг-пондарш
дак-дитта тӀе хьалаоьхкина оха.

3Тхо йийсаре дигинчара тхоьга эшарш лакха бохура,
тхуна ницкъ бечара шайн самукъадаккха бохура:

«Лакхал тхуна Цийонера эшарех цхьаъ!»

4Хийрачу махкахь а долуш,
оха муха локхур ю
Везачу Элан эшар?
5Нагахь суна хьо йицлахь, Ярушалайм,
сан аьтту куьйгана муха лакха еза дицлойла+.
6Сан мотт багарчу стигалх дӀалетийла,
нагахь суна хьо дагахь ца хилахь,
нагахь ас Ярушалайм сайн самукъадаларан коьрте ца хӀоттаяхь+.

7Ва Веза Эла, дагадаийтахьа эдомхоша

Ярушалайм эшийначу дийнахь динарг.

Дагадаийтахьа цара иштта кхойкхуш хилар:

«Йохае и гӀала! Йохае иза буха тӀе кхаччалц!»+

8+Бавелан йоӀ, хӀаллакьян ва леринарг!
Ирсе ву ахьа тхуна динчунна
хьуна бекхам эцнарг!+
9Ирсе ву хьан бераш, схьа а эцна,
тӀулгех детташ, хӀаллакдинарг!+

137

Далла хастам беш дина доӀа

137^1[*] Даудан назма.

Веза Эла! Доллучу даггара хастам бо ас Хьуна!

Стигалийн гуламна хьалха хастаме назманаш олу ас Хьуна!+

2Хьан деза цӀа долчухьа охьатаьӀа со!
Хьан хедар боцучу безаман дуьхьа а,
Хьо тешаме хиларан дуьхьа а
хастам бо ас Хьуна,
хӀунда аьлча адамаша Хьан йоккхучу муьлххачу цӀарал а,
лакхадаьккхина Ахь Хьайн дешан сий+.

3Аса Хьайга кхойкхучу дийнахь жоп делира Ахь,
ницкъ а белла, сан са чӀагӀдира Ахь.

4Хьан багара долу дешнаш дӀахезча, Веза Эла,

Хьуна хастамаш бийр бу лаьттарчу массо а паччахьаша.

5Хьан некъашна, Веза Эла, иллеш эр ду цара,
хӀунда аьлча доккха ду Хьан сийлалла.

6Хьо лакхахь велахь а, Веза Эла,
лахахь верг а го Хьуна.

Кура верг а геннара вевза Хьуна.

7Нагахь со баланехь хилахь а, Ахь денвийр ву со.

Сан мостагӀийн дераллина Хьайн куьг а тӀехьур ду Ахь.

Хьан аьтту куьйго кӀелхьар а воккхур ву со+.

8Лохьа суна, Веза Эла, Айхьа лур ду аьлларг,

Хьан безаман доза ма дац.

Хьайн куьйго кхоьллинарг ма дитахьа, Веза Эла!+

138

Делан дуьззина долу хаарш а, Цо бо тергам а

138^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: Даудан назма.

Веза Эла! Ахь со зе а зийна,

Хьуна сох лаьцна дерг дерриг а хаьа+.

2Со маца охьахоу а, со маца хьалагӀотту а хаьа Хьуна.

Сан ойланаш а евза Хьуна геннара а+.

3Со новкъахула вогӀуш велахь а, я вижина Ӏуьллуш велахь а, уллохь хуьлу Хьо суна.

Со лела массо некъаш а девзаш ду Хьуна+.

4Меттан буьххьехь долу сан дош а, ас багах а даккхале,
ма-дарра девза Хьуна, Веза Эла.

5Хьалхахь а, тӀехьахь а, суна массо а агӀор а ву Хьо,

Хьайн куьг а латтадо Ахь суна тӀехь даим.

6Ма инзаре тамашийна ду Хьуна сох хууш мел дерг.

И дерриге а довза сан ницкъ ца кхаччал лекха ду-кх иза+.

7Хьан Синах а къаьстина, стенга вер вара со?

Хьан юьхь-дуьхьлара а стенга водур вара со+?

8Со стигала хьалаваьлча – цигахь а Хьо ма ву.

Эхарте со кхаьчча – цигахь а Хьо ма ву+.

9Нагахь Ӏуьйренан зӀаьнарийн тӀемаш тӀехь со хьалаваьлча а,
я, хӀордан дехьа йисте а ваьлла, малхбузехь со хилча а,

10цигахь а Хьайн куьйгаца лелаво Ахь со,
Хьайн аьтту куьг а кхийдадо Ахь соьга.
11Нагахь: «Бодано хьулвойла со»,
я: «Суна гонах йолчу серлонах бода хуьлийла», – ас аьлча а,

12Ӏаьржачу бодано дӀахьулвийр вац со Хьох.

Хьуна-м Ӏаьржа бода а сирла серло санна бу+.

13ХӀунда аьлча, Веза Эла, суна чохь мел долу хӀума а Ахь кхоьллина ма ду.

Ахь со, вовшах а тесна, сан ненан кийрахь кхоьллина ма ву+.

14Ас хастам бо Хьуна, инзаре тамашийна Ахь со кхолларна.

Хьан гӀуллакхаш тамашийна ду.

Сан синна иза чӀогӀа дика хаьа.

15Хьох къайла ца делира сан даьӀахкийн хӀоттар,
со къайлаха, лаьттан кийрахь волуш санна, кхоллалуш+.

16Хьан бӀаьргашна гуш ма вара со дуьнен чу а валале.

Хьан тептар тӀехь дӀаяздина ду

Ахь суна билгалдаьхна долу дерриг а сан дахаран денош,
уьш цхьа а дола а далале+.
17Мел еза ю суна, Дела, ерриг а Хьан ойланаш,
мел дукха а ю-кха уьш!+

18Уьш дерриг дагардан со воьлча, уьш гӀамарел а совдевр ду.

Ткъа набарх самаваьлча, со Хьоьца караво суна.

19Ва Дела, харцонаш лелош берш Ахь хӀаллакбахьара!

ЦӀий Ӏанор дезаш дерш, суна уллора шу дӀадовла!+

20Сийсаза хабарш дуьйцу цара Хьуна дуьхьал.

Хьан мостагӀаша Хьуна дуьхьал эрна хӀуманаш дуьйцу.

21Веза Эла, Хьоьца мостагӀалла дерш ца безаш хир вац ткъа со?

Хьуна дуьхьал болчех дог дер дац ткъа сан+?

22Боккха цабезам бу сан цаьрга.

Уьш мостагӀий а бу сан.

23Таллахьа Ахь со, Дела, сан дог а довзахьа.

Зехьа Ахь со, Дела, сан ойланаш а йовзахьа+.

24Со харц некъа тӀе ваьллий толлуш, соьга Хьо схьахьажахьа.

Хедар боцучу дахаран некъа тӀе Ахьа со ваккхахьа.

139

Ӏесачу нахах лардарх долу дехар

139^1[*] Эшарш локхучу тобанан куьйгалхочуьнга: Даудан назма.

2Веза Эла, кӀелхьарваккхахьа со вочу нахах,
ницкъ бечу адамех ларвехьа со+.

3Шайн дегнашкахь уьш вон ойланаш еш бу,
дерриг а дийнахь уьш девнаш дохуш бу.

4+Лаьхьанан мотт санна, ирбо цара шайн мотт.

Лаьхьарчийн дӀовш ду церан багахь+.

5Ларвехьа со, Веза Эла, Ӏесачу нехан куьйгах.

Сан когаш тасабалийта гӀерташ болчу
ницкъ бечарах Ӏалашвехьа со+.

6Курачара суна гураш а, речӀанаш а хӀиттийна,
новкъа тӀе бой а тесна цара,
со лаца хӀуманаш охьаехкина+.

7Ас олу Везачу Эле: «Хьо сан Дела ву!

Веза Эла, дӀахазахьа сан доӀанаш!»

8Ва сан Хьалдолу Эла, сан кӀелхьарваларан ницкъ,
тӀом бечу дийнахь сан корта Ахь Ӏалаш ма бина!

9Веза Эла, Ӏесачунна луург ма хилийтахьа,
цуьнан вон ойланаш кхочуш ма хилийтахьа,
уьш кура ца бовлийтархьама.

10Суна гонах болчеран коьрта тӀе дужийла
церан багара долуш долу вониг.
11Догуш долу кӀегий оьгийла царна тӀе,
цӀерга кхуьссийла уьш,
кӀоргачу Ӏин чу оьгийла уьш,
кхин хьала а ца бовлуш+.

12Вон мотт берш махкахь чӀагӀбина ма хуьлийла.

Ницкъ берш, бохам а бина, хӀаллакбина хуьлийла.

13Суна хаьа, Везачу Эло гӀело хьоьгучеран
къовсам а къастор бу, пекъарна нийсо а хуьлуьйтур юйла+.

14Хьан лаамехь болчара Хьан цӀе хастор ю,
цӀена берш Хьуна хьалха бехаш хир бу.

140

Суьйренан доӀа

140^1[*] Даудан назма.

Веза Эла! Хьоьга кхойкху ас, сихлохьа суна тӀекхача,
ас Хьайга кхойкхучу хенахь, сан озе ладогӀахьа.

2+Хаза хьожа йогӀу хӀума санна, сан доӀа Хьуна хьалха хуьлийла,
куьйгаш аса айар Хьуна доккху суьйренан сагӀа санна хуьлийла+.

3Веза Эла, сан бете ха хӀоттадехьа,
сан балдийн неӀарехь гӀарол дехьа+.

4Вониг даран ойланаш ма яхкийтахьа сан даг чу,
харцонаш лелочу адамашца цхьаьна
зуламе гӀуллакхаш дарх генаваккхахьа со.

Церан тойнашкахь ма хилийтахьа со.

5Дикачу стага суна таӀзар дойла – иза безам хиларца ду.

Цо со нисвойла – сан коьртана долу даьтта иза ду.

Сан корта цунах дӀа ма къаьхкийла!

Ткъа сан доӀанаш гуттар а Ӏесачеран зуламна дуьхьал ду+.

6Церан тхьамданаш тархашна тӀера чукхуьссучу хенахь,
нахана хуур ду сан дешнаш бакъ дуйла+.

7Цхьаммо латта охуш а, доькъуш а санна,
вайн даьӀахкаш а дӀасакхиссина ю,
эхартан баганна уллохь а Ӏохкуш+.

8Амма, сан Хьалдолу Эла, Хьуна тӀе хьажийна бу сан бӀаьргаш.

Хьоьгахула со ларвеш ву, дӀа ма тасалахь сан са!+

9Суна йоьгӀначу речӀанех а,
харцонаш лелочеран гурех а ларвехьа со+.

10Ӏеса нах шайн речӀанаша лоьцийла,
ткъа со маьрша дехьаволийла+.

141

ГӀо дехарх долу доӀа

141^1[*] Даудан хьехаме назма. Хьехахь волуш цо дина доӀа.

Аз хозуьйтуш, Везачу Эле кхойкху со,
аз хозуьйтуш, Цуьнга доӀа до ас+.
2Сайн латкъам ас Цуьнга балхабо,
Сайн гӀайгӀа ас Цунна йовзуьйту+.
3Сан са кхачочу хенахь
Хьуна сан некъ бевза.
Со лелачу новкъахь
мостагӀаша къайлаха суна гур боьгӀнера+.
4Со аьтту агӀор хьожу,
амма массара а со цаларар го суна.
Сан тӀетевжийла дӀаяьлла,
сан синан гӀайгӀа беш цхьа а вац.
5Со Хьоьга кхайкхира, Веза Эла,
ас элира: «Сан чӀагӀонан меттиг а,
дийначийн лаьтта тӀера сан дакъа а Хьо ду»+.
6ДӀахазахьа сан тийжам,
гӀора кхачийна-кх сан.
Сайн мостагӀех кӀелхьарваккхахьа со,
сол нуьцкъала бу-кх уьш+.
7Боданера сан са арадаккхахьа,
Хьайн цӀе соьга язъяйта.
Суна гонах Делан лаамехь берш гуллур бу,
Ахь Хьайн дика болх суна бина дела+.

142

ГӀо доьхуш долу доӀа

142^1[*] Даудан назма.

Веза Эла! ДӀахазахьа сан доӀа!

Хьо тешаме хиларна ладогӀахьа сан дехаре!

Ахь нийсо лелорна жоп лохьа суна!

2+Хьайн лай волу со кхеле ма вигалахь, хӀунда аьлча
дуьнен чохь вехарг цхьа а Хьуна хьалха бакъ вац+.

3МостагӀа ву суна тӀаьхьаваьлла,
цо лаьттаца дӀашарвина со.

Боданехь Ӏойту цо со,
дуккха а хьалха белларш санна+.

4Суна чохь долу са эшна ду,
сан дог шелделла ду.

5Суна дагадогӀу дӀаихна денош,
Хьан массо а гӀуллакхех ойла йо ас,
Хьан куьйгаша динарг дагалоцу ас+.
6Хьоьга сайн куьйгаш кховдадо ас,
хьагделла латта санна, Хьоьга сатесна ду сан са+.

7Жоп лохьа суна хӀинцца, Веза Эла!

Сан са кхачош ду.

Хьайн юьхь сох къайла ма яккхахьа,
коша чу боьлхучарах со тар ца валийта+.

8Ӏуьйранна Хьайн безамах дерг хазийтахьа суна,
хӀунда аьлча Хьох тешна Ӏаш ву со.

Со дӀаваха веза некъ гайтахьа суна,
хӀунда аьлча сан са Хьоьга сатуьйсуш ду+.

9Веза Эла, сан мостагӀех кӀелхьарваккхахьа со!

Хьоьга лар ма войту аса со.

10Хьо сан Дела хиларна, Хьайн лаам кхочушбан Ӏамавехьа со.

Хьан дикачу Сино шерачу лаьтта тӀехула вуьгийла со+.

11Хьайн цӀеран дуьхьа, Веза Эла, сан дахар кхоадехьа.

Айхьа нийсо лелорна, баланах хьалхардаккхахьа сан са+.

12Хьайн соьга болчу хедар боцучу безамца
сан мостагӀий хӀаллакбехьа,
сан синна ницкъ бийраш дакъазабахахьа,
хӀунда аьлча со – Хьан ялхо ву+.

143

Паччахьан доӀа

143^1[*] Даудан назма.

Декъала ву Веза Эла, Иза сан тарх ю.

Цо тӀамана кечвина со,
сан куьйгаш лата Ӏамийна+.

2Суна тешаме Верг, сан ГӀап,
сан къайлаволу Меттиг, со КӀелхьарвоккхург,
сан турс – сан Цунах дегайовхо ю.

Цо сан куьйга кӀел даладо сан халкъ+.

3+Веза Эла! Мила ву стаг, Ахь цуьнан гӀайгӀа бан,
адамийн кӀант тергал хӀунда во Ахьа+?

4Адам хьоькхучу махах тера ду,
цуьнан дахар а дацлуш долу ӀиндагӀ ду+.

5Веза Эла! Хьайн стигалш дӀаса а таттий, чувоссахьа.

Лаьмнех хьакхалохьа, тӀаккха цара кӀур тосур бу+.

6Стелахаьштиг тохий, мостагӀий дӀасакхиссахьа,

Хьайн пхерчий а тохий, лахкахьа уьш+.

7Лакхара Хьайн куьг а кховдадай,
буьрсачу хих а, хийрачу махкара болчу нехан карара а кӀелхьарваккхахьа со+.

8Церан баганаша даьссаниг дуьйцу,
стаг Ӏехош ду церан куьйгаш+.
9Дела! Итт мерз болчу пондар тӀехь
керла йиш локхур ю ас Хьуна,+
10паччахьашна толам лучу Хьуна,

Хьайн лай Дауд дерачу туьрах кӀелхьарвоккхучу Хьуна+.

11Хийрачу махкара болчу нехан карара кӀелхьарваккхахьа со.

Церан баганаша даьссаниг дуьйцу,
стаг Ӏехош ду церан куьйгаш.
12Ондачу диттех тера хуьлда вайн кӀентий,
паччахьан цӀа чохь кечдинчу бӀогӀамех тера хуьлда вайн мехкарий+.

13Ялта Ӏалашдеш йолу чоьнаш мел долчу беркатах юьзна хуьлда вайн,
дежийлашкахь эзарнаш уьстагӀий дебийла вайн.

14Хьийкъина хуьлда вайн стерчий.

Тхуна тӀелатар ма хуьлда,
цхьа а йийсаре а ма вуьгийла.

Вайн урамашкахь белхар ма хуьлда+.

15Ирс долуш ду и дерриг а долу халкъ.

Ирс долуш ду Веза Эла Дела волу халкъ+.

144

Хастаман абат

144^1[*] Даудан хастаман назма.

А с[*] хастор ву Хьо, сан Паччахь волу Дела.

Хьан цӀе декъалйийр ю ас массо а хенахь.

2Б илггал, хӀора дийнахь Хьо декъал а веш,

Хьан цӀе хестор ю ас ерриге а тӀейогӀучу хенахь.

3В еза Эла сийлахь ву, Иза хасто хьакъ ву,

Цуьнан сийлаллех дерг хуур дац+.

4Г уттар а тӀаьхьено тӀаьхьенна Хьан гӀуллакхаш а хестор ду,
цара Хьан ницкъах лаьцна а дуьйцур ду.

5Д уьйцур ду аса Хьан доккхачу сийлаллин барамах.

Хьан инзаречу гӀуллакхех лаьцна ойла йийр ю ас.

6Е рриге а тӀейогӀучу хенахь Хьан инзаречу гӀуллакхийн нуьцкъалаллех дуьйцур ду наха,
ткъа ас Хьо сийлахь хилар кхайкхор ду+.

7З урма а локхуш, Хьан нийсо хастор ю,

Хьан сийлахьа дикалла а ойур ю цара.

8И штта дика ойла йолуш а, къинхетаме а ву Веза Эла,
атта оьгӀаз а ца воьдуш, боккха безам а болуш+.

9К ъинхетаме ву Веза Эла дерриге а Ша кхоьллинчуьнца.

Массаьрца а дика ву Иза.

10Л аьттара Ахьа мел кхоьллинчо хеставо Хьо, Веза Эла,

Хьуна тешамечу наха декъалво Хьо.

11М ел дукха дуьйцур ду цара Хьан нуьцкъалаллех лаьцна,

Хьан паччахьаллин сийлаллех лаьцна а кхайкхор ду цара,

12Н ахана массарна а Хьан ницкъ а,
Хьан паччахьаллин сийлалла а довзийта.
13О лалла Хьан хедар доцу олалла ду,

Хьан паччахьалла тӀаьхьенашкара тӀаьхьенашка ду.

П айде ду Цуьнан массо а дешнех тешар.

Дерриге а Шен гӀуллакхашкахь тешаме ву Иза+.

14С еттинарш гӀиттабо Везачу Эло,
ткъа гӀорасиза бисинчарна гӀо до Цо+.

15Т ап-аьлла массеран а бӀаьргаш Хьуна тӀе хьажийна бу,

Ахь царна шен хеннахь кхача ло+.

16У ьш массо а вузаво Ахь,

Хьайн куьйгаш схьадиллича+.

17Х ьо массо а некъаш тӀехь нийса ву, Веза Эла,
массо а гӀуллакхаш тӀехь безаме а ву.

18Ц Ӏеначу даггара Шега кхойкхучарна,
массарна уллохь ву Веза Эла+.

19Ч ӀогӀа ларам Шега болчеран лаам Цо кхочушбо,
церан мохь а хезий, уьш кӀелхьарбоху+.

20Ш а везаш берш Ӏалашбо Везачу Эло,
ткъа харцо лелораш массо а хӀаллакбо.

21Ӏ аббалц ас Везачу Элана хастам бийр бу.

ХӀораммо а Цуьнан еза цӀе хестайойла массо а хенахь.

145

Деле сатийсар

145^1[*] Хастам бу Везачу Элана!

Сан са, хаставе Веза Эла+.

2Со мел веха, Везачу Элана иллеш эр ду ас,
иштта сайн Далла хастамаш беш а хир ву со, айса хан мел йоккху+.

3Элех теший ма Ӏелаш,
адамах бӀобулий ма хилалаш,
хьо кӀелхьарваккха йиш ма яц церан+.

4Шена чуьра са дӀадаьлча, стаг лаьтте воьрзу.

Цу дийнахь цуьнан дог-ойланаш а дӀайовлу+.

5Ирс долуш ву шен гӀоьнча Якъубан Дела верг,
шен Везачу Делах бӀобулуш верг.

6+Цу Дала кхоьллина стигал а, латта а,
хӀорд а, царна чохь мел дерг а.

Цо гуттар а ларбо тешам,

7халахетар хиллачарна гӀо до,
мецачарна кхача ло.

Везачу Эло тутмакхаш мукъабоху,+

8Везачу Эло бӀаьрзечарна са гойту,

Везачу Эло дахаран халонаша охьатаӀийнарш дӀанисбо,

Везачу Элана Делан лаамехь берш беза+.

9Везачу Эло тӀебаьхкина нах Ӏалашбо,
буона а, йисна Ӏачунна а гӀо до,
харцо лелош болчеран некъ бухахьабоккху+.

10Веза Эла гуттар а паччахьалла деш хир ву,
хьан Дела, ва Цийон, тӀаьхьенашкара тӀаьхьенашкахь Паччахь хир ву.

Везачу Элана хастам бе+.

146

Делан возаллех лаьцна назма

146^1[*] Везачу Элана бу хастам!

ХӀаъ, ма дика ду вайн Далла назма алар!

ХӀаъ, ма тамехь а, оьзда а ду Иза хастор!+

2Веза Эла Ярушалайм дӀахӀоттош ву,
махках баьхна исраилхой схьагулбеш ву+.

3Дог доьхначарна дарба деш ву Иза,
церан чевнаш йоьхкуш ву+.

4Седарчийн дукхалла билгалйоккху Цо,
царна массарна а шайн цӀераш ло Цо+.
5Сийлахь ву вайн Хьалдолу Эла,
Ӏаламат боккха бу Цуьнан ницкъ,
барам бац Цуьнан хьекъалан+.
6Шаьш лахара хеташ берш хьалаойу Везачу Эло,
ткъа Ӏесанаш лаьтта кхаччалц охьатаӀабо.

7Баркаллица Везачу Элана назманаш ала.

Вайн Далла дечиг-пондарш тӀехь эшарш лакха+.

8Цо стигал мархашца дӀакъовлу,
лаьттана догӀа хуьлуьйту,
гунаш тӀехь буц хьалайолуьйту+.

9Цо бежанашна кхача латтабо,
уьш кхайкхича, къийган кӀорнешна а юург ло+.

10Гила-динан ницкъах дезар а ца оьцу Везачу Эло,
тӀемалойн майраллех зовкх а ца хьоьгу Цо+.

11Мелхо а, Цунна хьалха ларамах буьзнарш а,

Цуьнан безаме сатуьйсурш а Цунна тамехь бу+.

147

Делан возалла хастор

147^1[*] Хаставе, Ярушалайм, Веза Эла,
хаставе, Цийон, хьайн Дела,
2хӀунда аьлча Цо хьан кевнийн гӀораш чӀагӀдо,
хьуна чуьра хьан халкъ декъалдо+.
3Хьан дозанашкахь машар а латтабо,
уггар тоьллачу кӀенаца хьо Ӏаба а йо Цо+.

4Шен омра лаьтта тӀе хьажадо Цо,

Цуьнан дош цига сиха доьду.

5ЮргӀа санна, ло охьадуьллу Цо,
чим санна, йис дӀасакхуьссу+.

6ЖагӀа санна йолу къора туху Цо.

Цуьнан шелонна дуьхьал мила латталур ву?

7Цо Шен дош дахийтича, дерриг а дешна дӀадер ду.

Цо мох тоьхча, хиш дӀадуьйлалур ду.

8Цо Шен дош Якъубан тӀаьхьенна довзийтина,

Шен парзаш а, тӀедехкинарш а – Исраилан халкъана.

9И саннарг Цо кхечу халкъашна ца дина,
царна ца девза Цо тӀедехкинарш.

Хастам бу Везачу Элана!+

148

Дерриг дуьнено а Везачу Элана хастамаш бойла

148^1Хастам бу Везачу Элана!

Хаставейша Веза Эла стигалшкара,
хаставейша Иза стигалан лакхенашкара+.

2Хаставейша Иза Цуьнан дерриге а маликаша,
хаставейша Иза Цуьнан дерриге а эскаро+.

3Хаставейша Иза малхо а, батто а,
хаставейша Иза дерриге а лепачу седарчаша а.

4Хаставейша Иза уггар лекхачу стигалша а,
иштта хӀаваан тӀехула долчу хиша а+.

5Хастайойла цара Везачу Элан цӀе, хӀунда аьлча

Цо омра дира, ткъа уьш кхоллаелира+.

6Абаденналц уьш дӀахӀиттийна Цо.

Цкъа а дӀадовр доцу парз дина Цо+.

7Хаставейша Веза Эла лаьттара хьала,
хӀорда чуьра саьрмикаша а, хин массо а кӀоргенаша а,+

8стелахаьштиго а, къорано а, лоно а, мархаша а,

Цуьнан дош кхочушдеш болчу чехкачу мохо а,+
9лаьмнаша а, массо гунаша а,
массо стом луш долчу дитташа а,
дерриге баганан дитташа а,
10акхароша а, муьлххачу даьхнино а,
лаьттарчу текхаргаша а, тӀемаш долчу олхазарша а,

11лаьттарчу паччахьаша а, массо а къаьмнаша а,
элаша а, лаьттарчу массо а тхьамданаша а,
12къонахоша а, йоӀарша а,
баккхийчара а, бераша а.

13Хастайойла цара Везачу Элан цӀе, хӀунда аьлча

Цуьнан цхьаннан цӀе ю хьалаяьккхина,

Цуьнан сийлалла ю лаьттана а, стигалшна а тӀехула+.

14Цо Шен халкъ, маӀа санна, нуьцкъала хилийтира,
хастамаш бан бахьана хӀоттийра Шена тешаме мел болчарна –

Шена уллора халкъ долчу исраилхошна.

Хастам бу Везачу Элана!

149

Хастам баран йиш

149^1Хастам бу Везачу Элана!

Лакха Везачу Элана керла эшар,
хастам бу Цунна тешаме болчеран гуламехь+.

2Исраилан халкъ шаьш Кхоьллинчух даккхийдеш хуьлийла.

Цийонан бахархой шайн Паччахьах баккхийбойла.

3Хастайойла цара Цуьнан цӀе, хелха а бовлуш,
локхийла цара Цунна эшарш, жиргӀанаш а тухуш, дечиг-пондарш тӀехь.

4ХӀунда аьлча Везачу Эло Шен халкъах дезар оьцу.

Мискачеран Цо сийдо уьш кӀелхьарбахарца.

5Далла тешаменаш оцу сийлаллех баккхийбойла,
шаьш бийшинчохь а уьш баккхийбойла+.

6Церан багахь Далла хастамаш хуьлийла,
ткъа церан карахь шина а агӀор ира долу тур хуьлийла.

7Кхечу халкъашна бекхам бархьама а,
къаьмнашна таӀзар дархьама а хуьлийла иза.

8Иштта церан паччахьаш, гӀоьмеш а тоьхна, набахти чу бохкархьама а,
царна уллорачу хьалдолчу нахана буржалш тохархьама а хуьлийла иза.

9Царна хьакъ доллу кхел ярхьама а хуьлийла иза.

Цунна тешаме болчу массарна а иза сийлаллина хир ду.

Хастам бу Везачу Элана!+

150

Хастамаш бе Везачу Элана

150^1Хастам бу Везачу Элана!

Хастамаш бе Шен дезачу цӀа чохь волчу Далла,
хастамаш бе Шен ондачу стигалшкахь волчу Цунна+.

2Хастамаш бе Цунна Цуьнан сийлахьчу гӀуллакхийн дуьхьа,
хастамаш бе Цунна Цуьнан чӀогӀачу возаллин дуьхьа.

3Хастамаш бе Цунна турбин озаца,
хастамаш бе Цунна тайп-тайпанчу мерз-пондаршца+.

4Хастамаш бе Цунна жиргӀанашца а, хелхаршца а,
хастамаш бе Цунна дечиг-пондаршца а, шедагашца а+.

5Хастамаш бе Цунна шина а куьйгаца тӀедетташ долчу негӀаршца,
хастамаш бе Цунна зевнечу цӀастанан негӀаршца+.

6Хаставойла Веза Эла садаӀар мел долчу хӀумано.

Хастам бу Везачу Элана!

* 7:1 Тийжаме назма – Ӏебархойн маттахь: шигаюн. Цу дешан маьӀна билггала хууш дац.

* 8:3 ГӀап дӀахӀоттийра Ахьа – Грекийн гочдар тӀехь: хастамаш байтира Ахьа.

* 9:1 Назма 9 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 9:22-39 – 10:1-18.

* 10:1 Назма 10 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 11.

* 11:1 Назма 11 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 12.

* 12:1 Корта 12 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 13.

* 13:1 Назма 13 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 14.

* 14:1 Корта 14 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 15.

* 15:1 Назма 15 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 16.

* 16:1 Назма 16 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 17.

* 17:1 Корта 17 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 18.

* 18:1 Назма 18 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 19.

* 18:14 Лаам болуш леточу къинойх – я иштта: Кураллех.

* 19:1 Корта 19 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 20.

* 20:1 Корта 20 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 21.

* 21:1 Корта 21 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 22.

* 22:1 Корта 22 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 23.

* 23:1 Корта 23 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 24.

* 24:1 Корта 24 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 25.

* 24:1 ХӀара назма абатан кепехь ю, абат кхачаме хиларе терра, цхьана тайпанан кхачамалла а гойтуш.

* 25:1 Корта 25 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 26.

* 26:1 Корта 26 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 27.

* 27:1 Корта 27 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 28.

* 28:1 Корта 28 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 29.

* 28:1 Грекийн гочдар тӀехь тӀетоьхна ду: Кхалоран дезачу денойн тӀаьхьарчу ханна.

* 28:6 Хьермон-лам – ма-дарра аьлча: Сириюн. Иза Хьермон-ломан шира цӀе ю цӀаданхойн маттахь. Хьовса: Карладаккхар 3:9.

* 28:9 Я иштта: Нежнаш дега а до, дитташ дерзина а доху Везачу Элан озо.

* 29:1 Корта 29 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 30.

* 30:1 Корта 30 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 31.

* 30:11 Ӏебархойн тептар тӀехь: аса къинош леторна. Грекийн гочдар тӀехь: Ӏазапехь со хиларна.

* 31:1 Корта 31 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 32.

* 32:1 Корта 32 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 33.

* 33:1 Корта 33 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 34.

* 33:1 ХӀара назма абатан кепехь ю. Хьовса: Забур 24.

* 34:1 Корта 34 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 35.

* 35:1 Корта 35 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 36.

* 36:1 Корта 36 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 37.

* 36:1 ХӀара назма абатан кепехь ю. Хьовса: Забур 24.

* 36:36 Грекийн гочдар тӀехь: Амма со тӀехваьлча. Ӏебархойн тептар тӀехь: Амма цхьаъ тӀехваьлча.

* 37:1 Корта 37 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 38.

* 38:1 Корта 38 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 39.

* 38:6 Шенаш – нанапӀелганий, цӀазапӀелганий юккъера меттиг.

* 39:1 Корта 39 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 40.

* 39:5 ЦӀушка дехарш деш воцу а, харцделанашна Ӏамал ечарах дӀакхетта воцу а стаг – я иштта: курачарна а, аьшпаш буттучарна а тӀе дехаре ца воьдург.

* 40:1 Корта 40 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 41.

* 41:1 Корта 41 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 42.

* 42:1 Корта 42 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 43.

* 43:1 Корта 43 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 44.

* 43:5 Якъубан халкъ – иза Исраилан халкъ ду.

* 43:5 Ӏебархойн тептар тӀехь: Ва Дела, Хьо сан Паччахь ма ву! Якъубана толамаш бахар лохьа! Грекийн гочдар тӀехь: Хьо-м сан Паччахь а, сан Дела ву, Якъубан халкъ кӀелхьардаккха омра деш волу.

* 44:1 Корта 44 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 45.

* 45:1 Корта 45 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 46.

* 46:1 Корта 46 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 47.

* 47:1 Корта 47 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 48.

* 47:15 Урханча – некъ гойтург, хьалхаваьлларг.

* 48:1 Корта 48 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 49.

* 49:1 Корта 49 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 50.

* 50:1 Корта 50 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 51.

* 51:1 Корта 51 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 52.

* 52:1 Корта 52 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 53.

* 53:1 Корта 53 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 54.

* 54:1 Корта 54 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 55.

* 55:1 Корта 55 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 56.

* 56:1 Корта 56 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 57.

* 57:1 Корта 57 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 58.

* 58:1 Корта 58 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 59.

* 59:1 Корта 59 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 60.

* 59:2 Арам-НахӀараим-мохк – иза Месопотама-махкахь къилбаседе-малхбузехьа лаьтташ бара.

* 59:2 Цоба-мохк – иза Сири-махкахь бара, Дамасакх-гӀалина къилбаседехьа.

* 60:1 Корта 60 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 61.

* 61:1 Корта 61 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 62.

* 62:1 Корта 62 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 63.

* 63:1 Корта 63 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 64.

* 64:1 Корта 64 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 65.

* 65:1 Корта 65 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 66.

* 66:1 Корта 66 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 67.

* 67:1 Корта 67 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 68.

* 67:29 Уггар ширачу тептарш тӀехь: Хьан Дала хьуна ницкъ къобалбина.

* 67:31 Эрзана юкъара экха – иза, схьахетарехь, Мисар-махкахь лоруш йолу бегемот цӀе йолу дийнат ду.

* 68:1 Корта 68 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 69.

* 69:1 Корта 69 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 70.

* 70:1 Корта 70 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 71.

* 71:1 Корта 71 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 72.

* 71:5 Ӏебархойн тептар тӀехь: Нах Хьуна хьалха ларамах буьзна хуьлийла. Грекийн гочдар тӀехь: Паччахь вехаш хуьлийла.

* 71:10 Шеба-мохк – иза Ӏаьрбийн махкахь къилбехьа бара.

* 71:10 Себа-мохк – иза ЦӀечу хӀордана малхбузехьа бара.

* 72:1 Корта 72 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 73.

* 72:4 Я иштта: Цара баланаш а ца хьоьгу, уьш могуш а, ницкъ болуш а хуьлу.

* 73:1 Корта 73 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 74.

* 74:1 Корта 74 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 75.

* 75:1 Корта 75 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 76.

* 76:1 Корта 76 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 77.

* 77:1 Корта 77 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 78.

* 78:1 Корта 78 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 79.

* 79:1 Корта 79 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 80.

* 79:3 Эпрайм а, Маннаш а – Юсупан ши кӀант вара. Ткъа Юсуп а, Бен-Яман а – Рахьалан ши кӀант вара, ткъа Рахьал – Якъубан цунна зударех дукхаезаш ерг яра.

* 80:1 Корта 80 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 81.

* 81:1 Корта 81 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 82.

* 82:1 Корта 82 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 83.

* 83:1 Корта 83 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 84.

* 84:1 Корта 84 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 85.

* 85:1 Корта 85 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 86.

* 86:1 Корта 86 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 87.

* 86:4 Мисар – ма-дарра аьлча: «Рахьаб». Мисаран байташ тӀехь лелош йолу цӀе ю иза.

* 87:1 Корта 87 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 88.

* 88:1 Корта 88 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 89.

* 88:26 ХӀордана тӀе – кхузахь: Дуьненаюккъера хӀорд. Хишна тӀехула кхузахь: Эпрат-хи.

* 89:1 Корта 89 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 90.

* 90:1 Корта 90 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 91.

* 91:1 Корта 91 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 92.

* 92:1 Корта 92 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 93.

* 93:1 Корта 93 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 94.

* 94:1 Корта 94 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 95.

* 95:1 Корта 95 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 96.

* 96:1 Корта 96 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 97.

* 97:1 Корта 97 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 98.

* 98:1 Корта 98 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 99.

* 99:1 Корта 99 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 100.

* 100:1 Корта 100 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 101.

* 101:1 Корта 101 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 102.

* 102:1 Корта 102 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 103.

* 103:1 Корта 103 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 104.

* 104:1 Корта 104 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 105.

* 104:10 Исраил – и ву Якъуб.

* 104:23 Исраил: – и ву Якъуб.

* 104:28 Грекийн гочдар тӀехь: Цуьнан дешнашна дуьхьал уьш бевлла дела. Ӏебархойн тептар тӀехь: Цуьнан дешнашна дуьхьал Муса а, АхӀарон а ца ваьлла дела.

* 105:1 Корта 105 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 106.

* 105:27 Цхьана ширачу гочдар тӀехь: церан тӀаьхьенаш кхечу къаьмнашкахула дӀасаяржо. Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: церан тӀаьхьенаш кхечу къаьмнашна юкъахь йожийта.

* 106:1 Корта 106 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 107.

* 106:3 Схьахетарехь: къилбехьара. Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: хӀордера.

* 107:1 Корта 107 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 108.

* 108:1 Корта 108 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 109.

* 109:1 Корта 109 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 110.

* 110:1 Корта 110 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 111.

* 110:1 ХӀара назма абатан кепехь ю. Хьовса: Забур 24.

* 111:1 Корта 111 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 112.

* 111:1 ХӀара назма абатан кепехь ю. Хьовса: Забур 24.

* 112:1 Корта 112 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 113.

* 113:1 Корта 113:1-8 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: Корта 114.

* 113:9 Корта 113:9-26 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: Корта 115.

* 114:1 Корта 114 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 116:1-9.

* 115:1 Корта 115 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 116:10-19.

* 115:1 Ӏебархойн тептар тӀехь: Со тешара, Аса аьллехь а. Грекийн гочдар тӀехь: Со тешаш хиларна, со вистхилира.

* 116:1 Корта 116 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 117.

* 116:2 Везачу Элана бу хастам – Ӏебархойн маттахь ма-хиллара аьлча: ХӀалалу-ЯхӀу.

* 117:1 Корта 117 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 118.

* 117:27 Ӏебархойн меттан тептар иштта а кхета мега: Даздаран сагӀин дийнат дӀадехка тӀийрагашца сагӀа доккхучу кхерчан маӀашна уллохь.

* 118:1 Корта 118 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 119.

* 118:1 ХӀара назма абатан кепехь ю. Хьовса: Забур 24.

* 119:1 Корта 119 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 120.

* 119:5 Машахахой... къедархой – Машахара а, Къедарара а нах диндоцу акха нах санна лоруш бара.

* 120:1 Корта 120 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 121.

* 121:1 Корта 121 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 122.

* 122:1 Корта 122 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 123.

* 123:1 Корта 123 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 124.

* 124:1 Корта 124 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 125.

* 125:1 Корта 125 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 126.

* 126:1 Корта 126 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 127.

* 126:2 И дерриг а Везачу Эло Шена везачунна ло, и вижина Ӏуьллушехь – Грекийн маттера гочдар: цу хенахь Шена везачунна Везачу Эло наб ло.

* 127:1 Корта 127 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 128.

* 127:5 Цийон-лам – иза шена тӀехь Ярушалайм-гӀала дӀахӀоттийна болу жуьгтийн сийлахь-беза лам бу.

* 128:1 Корта 128 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 129.

* 129:1 Корта 129 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 130.

* 130:1 Корта 130 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 131.

* 131:1 Корта 131 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 132.

* 132:1 Корта 132 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 133.

* 133:1 Корта 133 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 134.

* 134:1 Корта 134 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 135.

* 135:1 Корта 135 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 136.

* 136:1 Корта 136 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 137.

* 137:1 Корта 137 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 138.

* 138:1 Корта 138 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 139.

* 139:1 Корта 139 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 140.

* 140:1 Корта 140 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 141.

* 141:1 Корта 141 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 142.

* 142:1 Корта 142 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 143.

* 143:1 Корта 143 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 144.

* 144:1 Корта 144 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 145.

* 144:1 ХӀара назма абатан кепехь ю. Хьовса: Забур 24.

* 145:1 Корта 145 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 146.

* 146:1 Корта 146 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 147:1-11.

* 147:1 Корта 147 (Грекийн) – Ӏебархойн меттан тептар тӀехь: 147:12-20.

+ 1:1 Аюб 21:16, Киц 1:15, Киц 4:14, Киц 24:1, Заб 25:4-5, Киц 3:34, Киц 21:24

+ 1:2 Юш 1:8, Заб 118:47-48, Заб 118:97
+ 1:3 Ярми-ЯхӀу 17:8.
+ 1:3 Ярм 17:8, Яхь 47:12
+ 1:4 Аюб 21:18, Заб 34:5
+ 1:6 Заб 36:18
+ 2:1, 2 Векалийн 4:25, 26.
+ 2:1 Век 4:25-26
+ 2:2 Заб 17:51, Заб 19:7, Заб 88:20-21
+ 2:4 Заб 10:4, Заб 36:13, Заб 58:9, Киц 1:26
+ 2:6 Заб 109:2, Довз 14:1
+ 2:7 Векалийн 13:33; Ӏебархошка 1:5; 5:5.
+ 2:7 Век 13:33, Ӏеб 1:5, Ӏеб 5:5, Дад 7:14
+ 2:9 Довзийтинарг 2:26, 27; 12:5; 19:15.

+ 2:9 Довз 2:27, Довз 12:5, Довз 19:15, Еш 30:14, Ярм 19:11

+ 2:11 Ӏеб 12:28, Пил 4:4
+ 2:12 Заб 33:8
+ 3:1 Дауд 15:13–17:22.
+ 3:1 Дад 15:14-17
+ 3:2 Дад 15:12
+ 3:3 Заб 70:11
+ 3:4 Дол 15:1, Заб 26:6
+ 3:5 Заб 2:6, Заб 33:4
+ 3:6 Заб 4:8
+ 3:7 Заб 26:3
+ 3:8 Аюб 16:10, Аюб 29:17, Заб 57:7
+ 3:9 Заб 36:39, Еш 43:11, Юн 2:10
+ 4:1 Хьаб 3:19
+ 4:2 Аюб 36:16
+ 4:4 Ара 11:7
+ 4:5 Эпасхошка 4:26.
+ 4:6 Кар 33:19, Заб 50:21
+ 4:7 Лел 6:25, Заб 30:17, Заб 43:4, Заб 66:2
+ 4:9 Заб 3:6
+ 5:3 Заб 83:4
+ 5:4 Заб 87:10, Заб 118:147
+ 5:6 Заб 10:5
+ 5:7 Заб 54:24
+ 5:8 Сул 8:29, Заб 10:4
+ 5:10 Римхошка 3:13.
+ 5:10 Ярм 5:16, Заб 11:2, Рим 3:13
+ 5:13 Заб 113:21-22, Заб 102:4
+ 6:1 Забур 37:2.
+ 6:1 1 Ше 15:20-21
+ 6:2 Заб 37:2
+ 6:4 Заб 89:13

+ 6:6 Заб 29:10, Заб 87:11, Заб 113:25, Уст 9:10, Еш 38:18

+ 6:8 Заб 30:10
+ 6:9 Маттай 7:23; Лака 13:27.
+ 6:9 Аюб 21:16, Заб 118:115, Мат 7:23
+ 6:11 Заб 39:13
+ 7:2 Заб 10:1, Заб 63:11, Заб 30:16
+ 7:3 Аюб 10:16
+ 7:5 Заб 54:21, Шам 24:8, Шам 26:9
+ 7:8 Еш 33:10
+ 7:9 Заб 25:1, Заб 34:24, Заб 42:1
+ 7:10 Довзийтинарг 2:23.
+ 7:10 Аюб 23:10, Заб 10:5
+ 7:11 Дол 15:1
+ 7:12 Нахьум 1:5
+ 7:13 Кар 32:41, Кар 32:23
+ 7:14 Заб 20:13, Заб 63:8
+ 7:15 Аюб 15:35, Еш 59:4, Якъ 1:15

+ 7:16 Эси 7:9, Киц 11:5, Киц 26:27, Киц 28:10, Уст 10:8, Дан 6:24

+ 7:18 Заб 9:3

+ 8:1 Заб 80:1, Заб 83:1

+ 8:2 Заб 148:13, Еш 12:4, Заб 112:4, Мат 21:16

+ 8:3 Маттай 21:16.

+ 8:5 Аюб 7:17, 18; Забур 143:3; Ӏебархошка 2:6-8.

+ 8:5 Аюб 7:17, Заб 143:3, Ӏеб 2:6-8

+ 8:7 1 Коринтхошка 15:27; Эпасхошка 1:22; Ӏебархошка 2:8.

+ 8:7 Дол 1:26, Дол 1:28, Заб 109:1, 1 Ко 15:27, Эпа 1:22

+ 9:2 Заб 25:7, Заб 39:6, Заб 95:3
+ 9:3 Заб 7:18
+ 9:5 Заб 139:13, Заб 28:10
+ 9:6 Кар 9:14, Кар 29:20
+ 9:8 Заб 101:13, Заб 144:13, Тийж 5:19

+ 9:9 Шам 2:10, Заб 57:12, Заб 66:5, Заб 95:13, Заб 97:9, Заб 109:6, Еш 2:4, Еш 3:13, Юал 3:12

+ 9:10 Дад 22:3
+ 9:11 Заб 90:14
+ 9:14 Заб 106:18
+ 9:15 Еш 25:9
+ 9:16 Заб 7:16, Аюб 18:8, Киц 29:5, Киц 29:6
+ 9:17 Ара 7:5, Ара 14:4
+ 9:18 Аюб 8:13
+ 9:22 Заб 21:1
+ 9:25 Заб 13:1, Заб 52:1
+ 9:27 Заб 29:7
+ 9:28 Римхошка 3:14.
+ 9:28 Рим 3:14, Аюб 20:12
+ 9:29 Заб 16:11, Заб 36:32, Киц 24:15
+ 9:30 Аюб 38:40, Заб 58:4, Мик 7:2
+ 9:32 Еш 29:15, Яхь 8:12, Яхь 9:9
+ 9:35 Кар 10:18, ХӀуш 14:4
+ 9:36 Заб 36:17
+ 9:37 Ара 15:18, Заб 28:10, Заб 145:10
+ 9:39 Заб 81:3
+ 10:1 Заб 7:2
+ 10:2 Заб 63:4
+ 10:3 Заб 81:5

+ 10:4 Мик 1:2, Юн 2:8, Хьаб 2:20, Заб 2:4, Еш 66:1, Аюб 7:18, Аюб 23:10

+ 10:5 Дол 22:1
+ 10:6 Дол 19:24, Аюб 18:15, Заб 74:9
+ 10:7 Заб 32:5, Заб 61:8, Заб 98:4
+ 11:2 Еш 57:1, Мик 7:2
+ 11:3 Заб 5:10, Заб 40:6, Заб 143:8
+ 11:7 Заб 17:31, Заб 118:140, Киц 30:5

+ 12:2 Заб 88:47, Тийж 5:20, Аюб 13:24, Хьаб 1:2

+ 12:4 Ӏезар 9:8, Заб 18:9
+ 12:5 Кар 32:27
+ 12:6 Заб 114:7
• 13:1 Заб 52
+ 13:1 Заб 9:25, Мик 7:2, Рим 3:10-12

+ 13:2 Дол 11:5, Кар 26:15, Заб 32:14, Заб 101:19

+ 13:3 Аюб 15:16

+ 13:4 Киц 30:14, Ярм 10:25, Яхь 34:3, Мик 3:3

+ 14:1-3 Римхошка 3:10-12.
+ 14:1 Заб 23:3-4, Еш 33:14-16
+ 14:2 Заб 105:3
+ 14:3 Ӏам 19:16
+ 14:4 Куьйг 11:35
+ 14:5 Ӏам 25:36, Яхь 18:8, Ара 23:5
+ 15:2 Заб 72:25

+ 15:4 Ара 23:13, Юш 23:7, ХӀуш 2:17, Зак 13:2

+ 15:5 Лел 18:20, Ярм 10:16, Ярм 51:19, Тийж 3:24

+ 15:8 Заб 108:31, Век 2:25-28

+ 15:10 Векалийн 13:35.

+ 15:10 Аюб 33:28, Заб 29:4, Заб 48:16, Заб 85:13, Еш 38:17, Век 2:27

+ 15:8-11 Векалийн 2:25-28.
+ 15:11 Мат 7:14
+ 16:1 Заб 85:1, Заб 141:1
+ 16:3 Аюб 23:10, Заб 65:10
+ 16:5 Аюб 23:11
+ 16:7 Заб 30:22

+ 16:8 Кар 32:10, Зак 2:8, Рут 2:12, Заб 35:8, Заб 56:2, Заб 62:8, Заб 90:4

+ 16:10 Заб 118:70
+ 16:12 Аюб 38:40, Заб 9:29
+ 16:15 Аюб 19:26, Аюб 33:26
• 17:1 Дад 22
+ 17:2 Кар 6:5, Заб 114:1

+ 17:3 Заб 18:15, Заб 30:3-4, Заб 70:3, Заб 90:2, Заб 143:2, Дол 15:1

+ 17:4 1 Ше 16:25, Заб 47:2, Заб 95:4, Заб 144:3

+ 17:5 Заб 41:7, Заб 92:4, Юн 2:4
+ 17:6 Заб 114:3
+ 17:7 Юн 2:8
+ 17:8 Куьйг 5:5, Заб 76:18, Заб 96:4
+ 17:9 Заб 20:9, Еш 30:33, Яхь 20:48
+ 17:10 Заб 143:5, Еш 64:1, Нахьум 1:3
+ 17:11 Заб 103:3
+ 17:12 Ара 20:21, Заб 96:2
+ 17:13 Юш 10:11, Еш 30:30

+ 17:14 Шам 2:10, Аюб 37:4-5, Заб 67:34, Заб 76:18-19

+ 17:15 Хьаб 3:11, Зак 9:14, Шам 7:10
+ 17:16 Ара 15:8, Заб 105:9
+ 17:17 Заб 143:7
+ 17:18 Заб 141:6
+ 17:20 Заб 30:8, Заб 117:5
+ 17:21 Шам 26:23, Аюб 22:30
+ 17:24 Дол 6:9, Аюб 1:1
+ 17:28 Заб 100:5
+ 17:29 Дад 21:17, ТӀаьххь 8:20, Заб 131:17

+ 17:31 Кар 32:4, Мат 5:48, Заб 11:7, Киц 30:5, Дол 15:1

+ 17:32 ТӀаьххь 5:15, Еш 45:5, Дан 2:47
+ 17:34 Хьабукъа 3:19.
+ 17:34 Кар 32:13, Еш 58:14, Хьаб 3:19
+ 17:35 Заб 143:1
+ 17:38 Ара 23:27
+ 17:41 Ара 23:27
+ 17:42 Аюб 27:9, Киц 15:29
+ 17:43 Мик 7:10, Зак 10:5
+ 17:44 Еш 55:5
+ 17:45 Кар 33:29
+ 17:46 Мик 7:17
+ 17:48 Заб 46:3
+ 17:50 Римхошка 15:9.
+ 17:50 Рим 15:9
+ 17:51 Заб 143:10, Дад 7:16
+ 18:2 Заб 49:6, Заб 88:6, Заб 96:6
+ 18:5 Римхошка 10:18.
+ 18:5 Рим 10:18
+ 18:6 Юал 2:16, Уст 1:5
+ 18:8 Кар 4:7, Заб 22:3, Заб 118:130
+ 18:9 Рим 7:12, Заб 12:4
+ 18:10 Заб 118:142, Заб 118:151, Заб 118:160
+ 18:11 Киц 3:14, Киц 8:10, Киц 24:13
+ 18:14 Лел 15:30, Рим 6:12, Рим 6:14
+ 18:15 Заб 17:3
+ 19:2 Заб 68:30, Киц 18:10
+ 19:3 Заб 127:5, Заб 133:3
+ 19:5 Заб 20:3

+ 19:8 Заб 32:17, Еш 31:1, Еш 36:9, Шам 17:45, Киц 21:31

+ 20:2 Заб 27:7
+ 20:3 Заб 19:5
+ 20:5 ТӀаьххь 20:6, Заб 60:6, Заб 90:16
+ 20:8 Заб 15:8

+ 20:10 Заб 17:9, Мал 4:1, Аюб 15:34, Аюб 20:26, Заб 96:3, Ӏеб 10:27

+ 20:11 Аюб 18:19
+ 20:13 Заб 17:15
+ 21:2 Маттай 27:46; Марк 15:34.

+ 21:2 Мат 27:46, Мрк 15:34, Заб 9:22, Тийж 3:8

+ 21:3 Заб 87:2
+ 21:6 Куьйг 3:9
+ 21:7 Аюб 25:6, Еш 41:14, Еш 49:7, Еш 53:3
+ 21:8 Маттай 27:39; Марк 15:29; Лака 23:35.

+ 21:8 Заб 90:14, Мат 27:39-43, Мрк 15:29-32, Лак 23:35-37

+ 21:9 Маттай 27:43.
+ 21:10 Заб 71:6
+ 21:12 Заб 106:12
+ 21:13 Заб 117:10-12, Ярм 50:27, Ӏамос 4:1
+ 21:15 Заб 118:28
+ 21:17 Заб 58:7
+ 21:18 Лак 23:35

+ 21:19 Маттай 27:35; Марк 15:24; Лака 23:34; Яхьъя 19:24.

+ 21:19 Яй 19:24
+ 21:21 Заб 34:17, Пил 3:2
+ 21:22 2 Ти 4:17
+ 21:23 Ӏебархошка 2:12.
+ 21:23 Ӏеб 2:12
+ 21:24 Заб 134:20
+ 21:26 Заб 34:18, Ӏам 7:16
+ 21:28 Заб 95:7, Цап 2:11

+ 21:29 Дан 7:14, Дан 7:27, Ӏаб 1:21, Зак 14:9, Лак 1:33, 1 Ко 15:24, Довз 11:15

+ 21:31 Заб 101:19

+ 21:32 Заб 77:6, Заб 101:19

+ 22:1 Заб 79:2, Уст 12:11, Еш 40:11, Яхь 34:11, Яй 10:11, Пил 4:19

+ 22:2 Довзийтинарг 7:17.
+ 22:2 Яхь 34:14, Яй 10:9
+ 22:3 Заб 18:8, Киц 4:11, Киц 8:20
+ 22:4 Заб 137:7, Киц 10:9, Еш 43:2, Мик 7:14
+ 22:5 Заб 91:11, Киц 27:9, Уст 9:8, Лак 7:46
+ 23:1 1 Коринтхошка 10:26.

+ 23:1 Ара 9:29, Аюб 41:3, Заб 49:12, Заб 88:11

+ 23:2 Шам 2:8, Заб 101:26, Заб 103:5, Киц 8:29

+ 23:3 Заб 14, Еш 33:14-16
+ 23:4 Маттай 5:8.
+ 23:4 Заб 50:12, Мат 5:8
+ 23:7 Заб 117:19-20, Еш 26:2
+ 23:8 Ара 15:3
+ 23:10 Мал 1:14
+ 24:1 Заб 85:4, Заб 142:8
+ 24:3 Еш 49:23
+ 24:4 Заб 26:11, Заб 85:11
+ 24:5 Заб 25:3
+ 24:6 Заб 102:17

+ 24:7 Аюб 13:26, Заб 118:9, Ярм 3:25, Заб 50:3

+ 24:11 Ярм 14:7, Заб 78:9, Дан 9:19
+ 24:13 Заб 36:22, Киц 2:21, Еш 60:21
+ 24:15 2 Ше 20:12, Заб 122:1-2, Заб 140:8
+ 24:22 Заб 43:27, Заб 129:8
+ 25:1 Заб 7:9

+ 25:2 1 Ше 28:9, 1 Ше 29:17, Заб 138:23, Киц 17:3, Ярм 17:10

+ 25:3 Заб 24:5
+ 25:5 Заб 1:1, Заб 138:21
+ 25:6 Кар 21:6, Заб 72:13, Мат 27:24
+ 25:7 Заб 9:2
+ 25:9 Заб 27:3
+ 25:10 Ара 23:8
+ 26:1 Еш 60:20, Мик 7:8
+ 26:3 Заб 3:7, Заб 22:4
+ 26:4 Заб 22:6, Заб 60:5, Заб 64:5
+ 26:6 Заб 3:4, Эпа 5:19
+ 26:8 Заб 104:4
+ 26:10 Еш 49:15
+ 26:11 Заб 24:4
+ 26:12 Заб 40:3, Ара 20:16, Киц 6:19
+ 26:13 Еш 53:8, Яхь 26:20, Яхь 32:23
+ 26:14 Юш 1:6, Заб 30:25, Еш 8:17

+ 27:1 Заб 82:2, Заб 108:1, Заб 87:5, Заб 142:7, Киц 1:12

+ 27:2 Заб 133:2
+ 27:3 Киц 26:23, Ярм 9:8, Заб 25:9
+ 27:4 Довзийтинарг 22:12.
+ 27:5 Еш 5:12
+ 27:7 Дол 15:1, Заб 20:2
+ 27:9 Еш 40:11, Еш 46:3
+ 28:1, 2 Забур 95:7-9.

+ 28:1 Дол 6:2, Аюб 1:6, Аюб 2:1, Заб 88:7, 1 Ше 16:28, Заб 95:7

+ 28:3 Аюб 37:4, Яхь 1:24
+ 28:5 Куьйг 9:15, Заб 103:16, Яхь 31:3
+ 28:6 Кар 3:9, Заб 113:4, Заб 113:6
+ 28:8 Лел 13:27

+ 28:10 Дол 6:17, Ара 15:18, Заб 9:5, Заб 9:37

+ 28:11 Заб 67:36

+ 29:2 Заб 34:19

+ 29:4 Аюб 33:28, Заб 15:10, Заб 48:16, Заб 85:13, Еш 38:17

+ 29:6 Еш 57:16, Ярм 3:5, Тийж 3:31, Мик 7:18, Заб 125:5

+ 29:7 Заб 9:26
+ 29:10 Заб 6:6, Еш 38:18
+ 29:12 Ярм 31:13
• 30:1 Заб 70:1-3
+ 30:2 Дан 9:16
+ 30:3 Заб 17:3
+ 30:6 Лака 23:46.
+ 30:6 Лак 23:46
+ 30:7 Кар 32:21
+ 30:9 Заб 17:20
+ 30:10 Заб 6:8

+ 30:12 Аюб 19:13, Заб 30:12, Заб 37:11, Заб 68:9, Заб 87:9

+ 30:13 Уст 9:5
+ 30:14 Ярми-ЯхӀу 20:3.
+ 30:14 Ярм 6:25, Ярм 46:5
+ 30:16 Заб 7:2
+ 30:17 Лел 6:25, Заб 4:7
+ 30:22 Заб 16:7
+ 30:24 Заб 96:10
+ 30:25 Юш 1:6, Заб 26:14
+ 31:1, 2 Римхошка 4:7, 8.
+ 31:2 Яй 1:47, Рим 4:7-8
+ 31:5 Заб 37:19, Заб 50:5, 1 Я 1:9
+ 31:7 Заб 118:114
+ 31:9 Киц 26:3, Якъ 3:3
+ 31:11 Заб 67:4
+ 32:2 Заб 70:22

+ 32:3 Заб 39:4, Заб 95:1, Заб 97:1, Заб 143:9, Заб 149:1, Еш 42:10, Довз 5:9

+ 32:5 Заб 32:5, Заб 61:8, Заб 118:64

+ 32:6 Дол 1:6-7, Заб 148:5, Яй 1:3, Ӏеб 11:3

+ 32:7 Дол 1:9, Аюб 38:8-11, Заб 103:9, Ярм 5:22

+ 32:9 Дол 1:3
+ 32:10 Еш 19:3
+ 32:11 Киц 19:21, Еш 46:10
+ 32:12 Кар 7:6, Заб 143:15
+ 32:13 Аюб 7:18, Аюб 23:10, Заб 10:4
+ 32:14 Кар 26:15, Еш 63:15
+ 32:16 Ӏамос 2:14
+ 32:17 Заб 19:8, Киц 21:31
+ 32:18 Заб 146:11
+ 32:19 Сул 17:6, Аюб 5:20
+ 32:20 Дол 15:1, Кар 33:29
+ 33:1 Шам 21:12-13
+ 33:2 Шамъал 21:13-15.
+ 33:3 Шам 2:1
+ 33:5 Заб 3:5
+ 33:7 Заб 17:1
+ 33:8 Аюб 33:23, Дан 6:22
+ 33:9 1 Кипин 2:3.
+ 33:9 1 Ки 2:3, Заб 2:12
+ 33:10 Заб 36:25, Киц 10:3
+ 33:11 Аюб 4:10-11
+ 33:13-17 1 Кипин 3:10-12.
+ 33:13 1 Ки 3:10-12
+ 33:14 Киц 13:3
+ 33:15 Заб 36:27, Еш 1:16-17, 3 Я 1:11
+ 33:16 Аюб 36:7, Киц 15:29
+ 33:17 Аюб 18:17, Киц 10:7
+ 33:19 Заб 50:19
+ 33:20 Аюб 5:19, 2 Ти 3:11
+ 33:21 Яхьъя 19:36.
+ 33:21 Яй 19:36
+ 34:1 Еш 49:25

+ 34:4 Заб 39:15, Ярм 17:18, Заб 68:23-26, Заб 108:6-15

+ 34:5 Аюб 21:18, Заб 1:4
+ 34:6 Заб 72:18, Ярм 23:12
+ 34:7 Заб 56:7, Заб 118:85, Ярм 18:20
+ 34:8 Еш 47:11
+ 34:9 Лак 1:47

+ 34:10 Ара 15:11, Заб 70:19, Заб 85:8, Заб 88:7-9, Заб 112:5, Аюб 5:15

+ 34:12 Заб 37:20, Заб 108:5, Киц 17:13, Ярм 18:20

+ 34:13 Лел 29:7
+ 34:16 Аюб 16:9, Заб 36:12
+ 34:17 Хьаб 1:13, Заб 21:21
+ 34:18 Заб 21:26
+ 34:19 Забур 68:5; Яхьъя 15:25.
+ 34:19 Заб 68:5, Яй 15:25, Заб 29:2
+ 34:21 Тийж 2:16
+ 34:22 Заб 9:22, Заб 37:22
+ 34:23 Заб 43:24, Заб 77:65
+ 34:24 Заб 7:9
+ 34:25 Заб 39:16, Заб 69:4, Тийж 2:16
+ 34:28 Заб 70:8
+ 35:2 Римхошка 3:18.
+ 35:2 Рим 3:18
+ 35:5 Киц 4:16, Мик 2:1

+ 35:6 Заб 56:11, Заб 70:19, Заб 107:5, Тийж 3:23

+ 35:7 Рим 11:33, Заб 103:14, Заб 144:16

+ 35:8 Заб 62:4, Заб 16:8

+ 35:10 Киц 10:11, Киц 13:14, Ярм 2:13, Яй 4:10, Яй 1:9, 1 Ки 2:9, Довз 22:5

+ 35:11 Ярм 22:16, Гал 4:9
+ 35:13 Заб 1:5
+ 36:1 Киц 3:31, Киц 23:17, Киц 24:19
+ 36:2 Аюб 14:2, Заб 89:6
+ 36:4 Аюб 22:26, Еш 58:14
+ 36:5 Киц 3:5, Киц 16:3
+ 36:6 Куьйг 5:31, Еш 58:8
+ 36:9 Заб 24:13
+ 36:10 Аюб 7:10, Аюб 24:24
+ 36:11 Маттай 5:5.
+ 36:11 Киц 2:21, Мат 5:5
+ 36:12 Аюб 16:9, Заб 34:16
+ 36:13 Заб 2:4
+ 36:15 Шам 2:4
+ 36:16 Киц 16:8
+ 36:17 Заб 9:36
+ 36:18 Заб 1:6
+ 36:19 Сул 17:6, Аюб 5:20, Заб 32:19
+ 36:20 Заб 67:3, Заб 101:4, ХӀуш 13:3
+ 36:23 Еш 26:7
+ 36:24 Киц 24:16, Мик 7:8
+ 36:25 Аюб 4:7, Заб 33:10-11, Киц 10:3
+ 36:26 Кар 15:8, Заб 111:5
+ 36:27 Заб 33:15
+ 36:28 Заб 96:10, Еш 14:20
+ 36:30 Киц 10:31, Киц 15:28

+ 36:31 Кар 6:6, Заб 39:9, Заб 118:11, Еш 51:7, Ярм 31:33

+ 36:32 Заб 9:29
+ 36:34 Заб 90:8, Заб 91:12, Киц 29:16
+ 36:38 Заб 72:17
+ 36:39 Заб 3:9, Еш 43:11, Юн 2:10
+ 36:40 Заб 10:1
+ 37:1 Заб 69:1
+ 37:2 Заб 6:2
+ 37:3 Кар 32:23, Аюб 6:4, Тийж 3:13
+ 37:4 Еш 1:6
+ 37:5 Ӏезар 9:6
+ 37:12 Аюб 19:13-14, Заб 87:18
+ 37:14 Еш 53:7
+ 37:16 Заб 38:8
+ 37:19 Заб 31:5
+ 37:21 Заб 34:12, Киц 17:13, Ярм 18:20
+ 37:22 Заб 9:22, Заб 34:22

+ 38:1 1 Ше 16:41, 1 Ше 25:1, Заб 61:1, Заб 76:1

+ 38:2 Аюб 2:10
+ 38:4 Аюб 32:20, Ярм 6:11, Ярм 20:9
+ 38:5 Заб 89:12

+ 38:6 Заб 88:48, Заб 90:5, Аюб 7:16, Заб 61:10, Заб 93:10-11, Заб 143:4, Уст 1:2

+ 38:7 Аюб 27:16-17, Заб 48:11, Уст 2:18
+ 38:8 Заб 37:16
+ 38:11 Аюб 13:21

+ 38:13 ТӀаьххь 20:5, Заб 55:9, 1 Ше 29:15, Заб 118:19, Заб 118:54

+ 38:14 Аюб 7:19, Аюб 10:21-22
+ 39:3 Заб 68:3, Ярм 38:6
+ 39:4 Заб 32:3, Заб 51:8
+ 39:6 Заб 9:2, Заб 70:16
+ 39:7-9 Ӏебархошка 10:5-7.

+ 39:7 Заб 50:18, Шам 15:22, Еш 50:4, Ӏеб 10:5-7

+ 39:9 Заб 36:31, Заб 118:11
+ 39:12-18 Забур 69.
+ 39:13 Заб 68:4
+ 39:15 Заб 34:4, Ярм 17:18, Заб 6:11
+ 39:16 Заб 34:25
+ 39:18 Заб 85:1, Заб 108:22
+ 40:2 Киц 14:21, Киц 29:7, Заб 36:18
+ 40:3 Заб 26:12
+ 40:4 Еш 38:1-8
+ 40:7 Заб 11:3

+ 40:10 Маттай 26:23; Марк 14:18; Лака 22:21; Яхьъя 13:18.

+ 40:10 Яй 13:18

+ 40:14 Забур 105:48.

+ 40:14 1 Ше 16:36, Заб 71:18, Заб 88:53, Заб 105:48

+ 41:1 2 Ше 20:19

+ 41:2 Заб 62:1, Заб 83:2

+ 41:4 Заб 78:10, Заб 113:10, Юал 2:17, Мик 7:10, Заб 79:6, Заб 101:10, Тийж 2:18

+ 41:5 Яхь 46:10
+ 41:6 Заб 42:5
+ 41:7 Кар 3:9, Заб 17:5, Заб 87:8, Юн 2:4
+ 41:9 Заб 62:7, Век 16:25
+ 41:10 Заб 17:3, Заб 42:2
+ 42:1 Заб 7:9
+ 42:2 Заб 43:10, Заб 41:10
+ 42:3 Заб 2:6
+ 42:5 Заб 41:6
+ 43:2 Лел 23:23, Кар 32:7, Заб 77:3
+ 43:3 Кар 7:1
+ 43:4 Юш 24:12, Лел 6:25, Заб 4:7
+ 43:5 Заб 73:12
+ 43:7 Шам 17:47, Заб 32:16-17
+ 43:10 Заб 42:2, Заб 88:39
+ 43:11 Ӏам 26:17, Кар 28:25, Юш 7:4
+ 43:12 Ӏам 26:33
+ 43:14 Заб 78:4, Дан 9:16, Мик 6:16
+ 43:15 Кар 28:37
+ 43:20 Аюб 30:29

+ 43:22 1 Ше 28:9, 2 Ше 6:30, Киц 15:11, Век 1:24

+ 43:23 Римхошка 8:36.
+ 43:23 Рим 8:36
+ 43:24 Заб 34:23, Заб 77:65
+ 43:27 Заб 24:20
+ 44:1 Заб 68:1
+ 44:4 Ара 32:27, Илли 3:8
+ 44:7, 8 Ӏебархошка 1:8, 9.
+ 44:7 Ӏеб 1:8-9
+ 44:9 Киц 7:17

+ 44:10 Дол 10:29, Сул 9:28, 1 Ше 29:4, Аюб 22:24

+ 44:15 Илли 1:3
+ 45:1 1 Ше 15:20-21
+ 45:2 Заб 7:2, Кар 4:7, Нахьум 1:7
+ 45:4 Заб 92:3
+ 45:5 Заб 64:10
+ 45:6 Еш 12:6
+ 45:7 Заб 2:1, Ӏамос 1:2, Ӏамос 9:5
+ 45:9 Заб 65:5

+ 45:10 Еш 2:4, Мик 4:3, Шам 2:4, Заб 75:4, Яхь 39:3

+ 46:2 Заб 94:1

+ 46:3 Кар 7:21, Заб 65:3, Заб 75:12, Мал 1:14

+ 46:4 Дад 22:48

+ 46:8 Дан 7:14, Дан 7:27, Ӏаб 1:21, Зак 14:9, Лак 1:33, 1 Ко 15:24, Довз 11:15

+ 46:10 Заб 88:19
+ 47:2 1 Ше 16:25, Заб 17:4
+ 47:3 Маттай 5:35.
+ 47:3 Тийж 2:15
+ 47:5 Дол 14:1, Дад 10:6
+ 47:7 Еш 13:8
+ 47:8 Сул 22:48, Яхь 27:26
+ 47:10 Заб 25:3
+ 47:11 Заб 112:3
+ 47:12 Заб 96:8
+ 48:2 Мик 1:2, Еш 34:1
+ 48:5 Заб 77:2
+ 48:7 Киц 11:28

+ 48:8 Аюб 33:24, Аюб 36:18, Мат 16:26, Мрк 8:37

+ 48:10 Заб 88:49

+ 48:11 Уст 2:14-16, Уст 3:19, Уст 9:2, Заб 38:7, Уст 2:18

+ 48:13 Уст 3:18
+ 48:16 Заб 15:10, Заб 29:4
+ 48:18 Аюб 27:19, 1 Ти 6:7
+ 48:20 Аюб 33:30
+ 48:21 Уст 3:19

+ 49:1 1 Ше 6:39, 1 Ше 15:17, 1 Ше 25:1, 2 Ше 5:12, Кар 10:17, Заб 112:3

+ 49:2 Кар 33:2, Заб 79:2, Заб 93:1

+ 49:3 Ара 19:16, Ӏам 10:2, Лел 16:35, Сул 19:11-12

+ 49:4 Кар 4:26, Кар 32:1, Еш 1:2
+ 49:6 Заб 18:2, Заб 96:6, Заб 57:12
+ 49:7 Заб 80:9
+ 49:8 Шам 15:22, Заб 39:7
+ 49:10 Еш 40:16

+ 49:12 Ара 9:29, Аюб 41:3, Заб 23:1, Век 17:25

+ 49:14 Заб 106:22, Ӏеб 13:15, Лел 30:3, Уст 5:3, Юн 2:10

+ 49:15 Заб 80:8
+ 49:19 Заб 51:4
+ 49:21 Уст 8:11, Еш 57:11
+ 49:22 Заб 9:18
+ 50:2 Дауд 12:1-15.
+ 50:2 Дад 12:1
+ 50:3 Заб 24:7, Еш 43:25
+ 50:4 Ӏам 16:30, 1 Я 1:7, 1 Я 1:9
+ 50:5 Заб 31:5, Рим 7:18
+ 50:6 Римхошка 3:4.
+ 50:6 Дад 12:13, Рим 3:4
+ 50:7 Аюб 14:4, Аюб 15:14, Заб 57:4
+ 50:9 Еш 1:18
+ 50:12 Мат 5:12, Тийж 5:21
+ 50:16 Дад 11:17, Дад 12:9
+ 50:18 Заб 39:7
+ 50:19 Заб 33:19
+ 50:20 Заб 68:36, Заб 146:2
+ 50:21 Заб 4:6
+ 51:2 Шамъал 22:9, 10.
+ 51:2 Шам 22:9
+ 51:4 Заб 49:19
+ 51:7 Заб 26:13
+ 51:8 Заб 39:3, Аюб 22:19
+ 51:9 Заб 48:7
+ 51:10 Ярм 11:16
• 52:1 Заб 13
+ 52:2-4 Римхошка 3:10-12.
+ 52:2 Заб 9:25, Мик 7:2, Рим 3:10-12

+ 52:3 Дол 11:5, Кар 26:15, Заб 32:14, Заб 101:19

+ 52:4 Аюб 15:16

+ 52:5 Киц 30:14, Ярм 10:25, Яхь 34:3, Мик 3:3

+ 52:6 Ӏам 26:17, Киц 28:1
+ 53:1 Шам 23:19, Шам 26:1
+ 53:2 Шамъал 23:19; 26:1.
+ 53:5 Заб 85:14
+ 53:7 Заб 142:12

+ 53:9 Заб 58:10, Заб 91:12, Заб 111:8, Заб 117:7

+ 54:3 Заб 63:1
+ 54:8 Ярм 9:2
+ 54:10 Ярм 6:7, Яхь 7:23
+ 54:15 Заб 41:5
+ 54:16 Лел 16:30-33, Заб 123:3, Киц 1:12

+ 54:20 Кар 33:27, Заб 89:3, Заб 92:2, Хьаб 1:12

+ 54:21 Заб 7:5
+ 54:22 Киц 5:3
+ 54:23 1 Кипин 5:7.
+ 54:23 Заб 36:5, Еш 46:4, Мат 11:28-30
+ 54:24 Довз 20:3, Заб 5:7, Киц 10:27
+ 55:1 Сулим 21:13-15.
+ 55:1 Шам 21:13

+ 55:5 Заб 117:6, Еш 51:7, Еш 51:12, Мат 10:28

+ 55:7 Заб 70:10

+ 55:9 Заб 38:13, Ара 32:32, Заб 68:29, Заб 138:16, Мал 3:16

+ 55:13 Ӏам 5:4, Лел 30:3, Кар 23:21, Заб 49:14, Заб 115:8

+ 55:14 Заб 114:8, Аюб 33:30
• 56:1 Заб 107:2-6
+ 56:1 Шамъал 22:1; 24:4.

+ 56:1 Заб 57:1, Заб 58:1, Заб 74:1, Шам 22:1, Шам 24:3, Заб 141:1

+ 56:2 Рут 2:12, Заб 16:8

+ 56:4 Заб 143:5-7

+ 56:5 Заб 57:7, Дан 6:16, Киц 12:18, Киц 30:14

+ 56:7 Заб 7:16
+ 56:8 Заб 111:7-8
+ 56:9 Куьйг 5:12, 1 Ше 15:16
+ 56:11 Заб 35:5
+ 57:1 Заб 56:1, Заб 58:1, Заб 74:1
+ 57:4 Заб 50:7
+ 57:5 Кар 32:33, Заб 139:4, Ярм 8:17
+ 57:7 Аюб 29:17, Заб 3:8, Заб 56:5
+ 57:9 Аюб 3:16, Уст 6:3
+ 57:11 Аюб 22:19, Заб 67:24
+ 57:12 Заб 9:9
+ 58:1 Шамъал 19:11.

+ 58:1 Заб 56:1, Заб 57:1, Заб 74:1, Шам 19:11

+ 58:2 Заб 19:1
+ 58:4 Заб 9:30, Шам 24:12
+ 58:7 Заб 21:17
+ 58:9 Заб 2:4, Заб 36:13
+ 58:10 Заб 9:10
+ 58:11 Заб 20:4, Заб 53:9
+ 58:12 Дол 15:1
+ 58:13 Киц 12:13
+ 58:15 Заб 21:17
+ 58:17 Заб 17:3
• 59:1 Заб 107:7-14
+ 59:1 Заб 79:1
+ 59:2 Дад 8:3, Дад 8:13
+ 59:3 Дауд 8:13; 1 Шерашкахь 18:12.
+ 59:3 Заб 79:3
+ 59:5 Еш 51:17
+ 59:8 Дол 12:6, Дол 33:18, Дол 33:17
+ 59:13 Заб 145:3, Ярм 17:5
+ 60:4 Киц 18:10
+ 60:5 Заб 14:1, Рут 2:12, Заб 16:8
+ 60:7 ТӀаьххь 20:6, Заб 20:5
+ 60:9 Лел 30:3, Уст 5:3, Юн 2:10

+ 61:1 1 Ше 16:41, 1 Ше 25:1, Заб 38:1, Заб 76:1

+ 61:3 Заб 17:3, Заб 29:7

+ 61:5 Киц 26:23, Ярм 9:8

+ 61:10 Аюб 7:16, Заб 38:6, Заб 143:4, Уст 1:2, Аюб 31:6, Еш 40:17, Дан 4:32, Дан 5:27

+ 61:11 Аюб 31:25, Лак 12:15

+ 61:12 Довз 19:1

+ 61:13 Аюб 34:11; Ярми-ЯхӀу 17:10; Маттай 16:27; Римхошка 2:6; Довзийтинарг 2:23.

+ 61:13 Ара 34:6, Заб 85:5, Аюб 34:11, Киц 24:12

+ 62:1 Шамъал 23:14.

+ 62:1 Шам 23:14, Дад 16:14, Дад 17:2, Дад 17:29

+ 62:2 Еш 26:9, Заб 41:2, Заб 142:6
+ 62:4 Заб 35:8
+ 62:5 Заб 103:33
+ 62:7 Заб 41:9, Заб 149:5, Век 16:25
+ 62:8 Рут 2:12, Заб 16:8
+ 62:10 Лел 16:32-33
+ 62:12 Кар 6:13, Аюб 5:16, Заб 106:42
+ 63:2 Заб 54:3-4
+ 63:3 Ярм 18:18

+ 63:4 Заб 10:2, Заб 56:4, Киц 12:18, Киц 30:14

+ 63:5 Киц 1:11, Ярм 5:26
+ 63:6 Аюб 22:13, Заб 72:11
+ 63:8 Заб 7:13-14, Заб 17:15
+ 63:9 Киц 12:13, Киц 18:7, Уст 10:12
+ 63:11 Заб 7:2, Заб 10:1
+ 64:2 Лел 30:3, Уст 5:3, Юн 2:10
+ 64:3 Заб 85:9
+ 64:4 Еш 6:7
+ 64:5 Заб 23:4, Заб 26:4
+ 64:6 Заб 21:28

+ 64:8 Заб 88:10, Заб 106:29, Юн 1:15, Мат 8:26, Еш 17:12-13

+ 64:10 Ӏам 26:4, Аюб 5:10, Заб 45:5
+ 64:13 Еш 30:23, Юал 2:22
+ 65:1 Заб 97:4, Заб 99:1
+ 65:3 Заб 46:3, Кар 33:29
+ 65:4 Заб 85:9
+ 65:5 Заб 45:9
+ 65:6 а: Арадаккхар 14:21; б: ЮшаӀ 3:14-17.
+ 65:6 Ара 14:21-22, Юш 3:14-17

+ 65:10 Аюб 23:10, Еш 1:25, Еш 48:10, Зак 13:9, Мал 3:3, 1 Ки 1:7

+ 65:11 Яхь 17:20, ХӀуш 7:12
+ 65:12 Еш 43:2
+ 65:13 Лел 30:3, Уст 5:3, Юн 2:10
+ 65:16 Мрк 5:19
+ 65:18 Киц 15:8, Киц 28:9, Еш 59:2
+ 66:2 Лел 6:25, Заб 4:6
+ 66:3 Тит 2:11
+ 66:5 Заб 9:9
+ 66:7 Ӏам 26:4, Заб 84:13
+ 67:2 Лел 10:35, Еш 33:10, Лел 10:35

+ 67:3 Заб 36:20, ХӀуш 13:3, Заб 96:5, Мик 1:4

+ 67:4 Заб 31:11
+ 67:5 Еш 40:3
+ 67:6 ХӀуш 14:4, Кар 10:18
+ 67:7 Шам 2:5, Заб 112:9, Еш 61:1
+ 67:8 Ара 13:21
+ 67:9 Арадаккхар 19:18.
+ 67:9 Ара 19:18, Куьйг 5:4
+ 67:13 Заб 109:5
+ 67:15 Куьйг 9:48
+ 67:17 Ара 19:18, Заб 131:13-14
+ 67:18 ТӀаьххь 6:17, Еш 66:15, Хьаб 3:8
+ 67:19 Эпасхошка 4:8.
+ 67:19 Эпа 4:8
+ 67:20 Заб 54:23, Еш 46:4, Мат 11:28
+ 67:22 Заб 109:6
+ 67:23 Ӏамос 9:3
+ 67:24 Заб 57:11
+ 67:28 Шам 9:21
+ 67:29 Заб 75:12
+ 67:31 Заб 21:13
+ 67:32 Еш 11:11, Еш 45:14
+ 67:33 Заб 101:22-23

+ 67:34 Заб 17:11, Заб 103:3, Дад 22:14, Аюб 37:4, Заб 17:14, Заб 28:3

+ 67:36 Заб 28:11
+ 68:1 Заб 44:1
+ 68:2 Тийж 3:54, Юн 2:4, Юн 2:6

+ 68:3 Аюб 22:11, Заб 17:5, Заб 39:3, Заб 41:7

+ 68:4 Заб 118:82, Еш 38:14
+ 68:5 Забур 34:19; Яхьъя 15:25.
+ 68:5 Заб 34:19, Яй 15:25, Заб 39:13
+ 68:8 Ярм 15:15
+ 68:9 Аюб 19:13-14
+ 68:10 а: Яхьъя 2:17; б: Римхошка 15:3.
+ 68:10 Яй 2:17, Рим 15:3
+ 68:15 Ярм 38:6, Заб 143:7
+ 68:17 Заб 62:4, Заб 108:21

+ 68:22 Маттай 27:48; Марк 15:36; Лака 23:26; Яхьъя 19:28, 29.

+ 68:22 Мат 27:34, Яй 19:28-29
+ 68:23, 24 Римхошка 11:9, 10.
+ 68:23 Заб 34:4-8, Заб 108:6-15
+ 68:24 Рим 11:9-10
+ 68:26 Векалийн 1:20.
+ 68:26 Век 1:20
+ 68:28 Нахь 4:5

+ 68:29 Арадаккхар 32:32; Довзийтинарг 3:5; 13:8; 17:8.

+ 68:29 Ара 32:32, Заб 55:9, Мал 3:16, Довз 3:5

+ 68:30 Заб 19:2
+ 68:32 Заб 49:13
+ 68:35 Заб 95:11
+ 68:36 Заб 68:36, Заб 146:2
+ 68:37 Заб 101:29
• 69:1 Заб 39:13-17
+ 69:1 Заб 37:1
+ 69:3 Заб 34:4, Ярм 17:18, Заб 6:11
+ 69:4 Заб 34:25
+ 69:6 Заб 85:1, Заб 108:22
• 70:1 Заб 30:1-4
+ 70:2 Дан 9:16
+ 70:3 Заб 17:3
+ 70:4 Заб 139:2, Заб 139:5
+ 70:5 Ярм 14:8, Ярм 17:7
+ 70:6 Заб 21:10-11
+ 70:8 Заб 34:28
+ 70:10 Заб 55:7
+ 70:11 Заб 3:3
+ 70:13 Заб 34:4, Заб 39:15, Ярм 17:18
+ 70:15 Заб 39:6

+ 70:19 Заб 35:6, Тийж 3:23, Ара 15:11, Заб 34:10

+ 70:20 ХӀуш 6:2
+ 70:22 Заб 32:2
+ 71:1 Заб 126:1, Еш 16:5, Еш 32:1
+ 71:2 Еш 9:7, Еш 11:4, Еш 32:1
+ 71:4 Киц 29:14
+ 71:5 Заб 88:37-38
+ 71:6 Кар 32:2
+ 71:7 Заб 91:13
+ 71:8 Закри-ЯхӀу 9:10.

+ 71:8 Ара 23:31, Сул 4:21, Заб 88:26, Мик 5:4, Зак 9:10

+ 71:9 Еш 49:23, Мик 7:17

+ 71:10 Дол 10:4, Юн 1:3, Сул 10:1, Еш 43:3, Еш 45:14

+ 71:11 Еш 49:23
+ 71:12 Киц 31:8
+ 71:14 Заб 115:6
+ 71:15 Сул 10:10
+ 71:16 Аюб 5:25
+ 71:17 Заб 103:31, Дол 12:3
+ 71:18 Заб 135:4

+ 71:19 Лел 14:21, Еш 6:3, Еш 11:9, Хьаб 2:14, Заб 40:14

+ 72:1 Заб 31:2, Яй 1:47
+ 72:3 Аюб 21:7, Заб 36:1, Киц 3:31
+ 72:11 Аюб 22:13
+ 72:13 Кар 21:6, Аюб 34:9, Заб 25:6
+ 72:17 Заб 36:38
+ 72:18 Заб 34:6, Ярм 23:12
+ 72:22 Аюб 18:3, Уст 3:18
+ 72:25 Заб 15:2
+ 72:26 Заб 15:5, Тийж 3:24
+ 72:28 Якъ 4:8, Заб 117:17

+ 73:1 Заб 78:13, Заб 94:7, Заб 99:3, Яхь 34:31, Зак 9:16

+ 73:2 Ара 3:1-2, Ара 19:18
+ 73:4 Тийж 2:7
+ 73:6 Сул 6:18, ТӀаьххь 25:13-17
+ 73:8 Заб 82:5
+ 73:9 Шам 3:1, Киц 29:18, Ӏамос 8:11
+ 73:11 Тийж 2:3
+ 73:12 Заб 43:5
+ 73:13 Арадаккхар 14:21.

+ 73:13 Аюб 3:8, Аюб 40:20, Аюб 41:1, Заб 103:26, Еш 27:1

+ 73:14 Аюб 40:20; Забур 103:26; ЕшаӀ-ЯхӀу 27:1.

+ 73:15 Ара 17:5-6, Лел 20:11, Юш 3:13
+ 73:16 Заб 103:19, Ярм 33:25
+ 73:17 Дол 8:22
+ 73:19 Илли 2:14
+ 73:20 Ӏам 26:44, Заб 105:45
+ 73:23 Заб 64:7
+ 74:1 Заб 56:1, Заб 57:1, Заб 58:1
+ 74:3 Дан 8:19, Хьаб 2:3
+ 74:4 Еш 24:19-20, Аюб 9:7
+ 74:8 Шам 2:7

+ 74:9 Еш 51:17, Ярм 25:15, Яхь 23:32-34, Ӏаб 1:16, Зак 12:2, Довз 14:10

+ 74:11 Заб 100:8
+ 75:3 Заб 47:3-4
+ 75:4 Шам 2:4, Заб 45:10, Яхь 39:3
+ 75:6 Ярм 51:39
+ 75:7 Ара 15:1, Ара 15:21
+ 75:8 Юал 2:11, Нахьум 1:6, Довз 6:17

+ 75:12 Лел 30:3, Уст 5:3, Юн 2:10, Заб 46:2-3, Заб 67:29, Мал 1:14

+ 76:1 1 Ше 16:41, 1 Ше 25:1, Заб 38:1, Заб 61:1

+ 76:3 Заб 85:7
+ 76:6 Кар 32:7, Заб 142:5
+ 76:12 Заб 104:5-6
+ 76:14 Ара 15:11
+ 76:17 Заб 113:3, Хьаб 3:10
+ 76:18 Заб 17:14, Заб 143:6
+ 76:19 Заб 96:4
+ 76:20 Хьаб 3:15

+ 76:21 Ара 12:50-51, Уст 12:12, Еш 63:11, ХӀуш 12:13

+ 77:2 Маттай 13:35.
+ 77:2 Заб 48:5, Мат 13:35
+ 77:3 Лел 23:23, Кар 32:7, Заб 43:2

+ 77:4 Аюб 15:18, Кар 4:9, Кар 6:7, Кар 11:19, Кар 32:46

+ 77:5 Кар 31:12-13

+ 77:6 Заб 101:19

+ 77:8 Ара 32:9, Ярм 5:23, ТӀаьххь 17:14, Зак 1:4

+ 77:11 Кар 8:14, Заб 105:13, ХӀуш 13:6
+ 77:12 Арадаккхар 7:8–12:32.
+ 77:12 Лел 13:23, Ара 7, Мик 7:15
+ 77:13 Арадаккхар 14:21, 22.
+ 77:13 Ара 14:21-22, Ара 15:8
+ 77:14 Арадаккхар 13:21, 22.
+ 77:14 Ара 13:21-22
+ 77:15 Ара 17:6, Лел 20:11
+ 77:15, 16 Арадаккхар 17:1-7; Лелар 20:2-13.

+ 77:18-31 Арадаккхар 16:2-15; Лелар 11:4-23, 31-35.

+ 77:18 Ара 17:7, Лел 20:13, Лел 11:4-6
+ 77:21 Лел 11:1
+ 77:23 Дол 7:11
+ 77:24 Яхьъя 6:31.
+ 77:24 Ара 16:4, Ара 16:14-31
+ 77:27 Ара 16:13, Лел 11:31
+ 77:29 Лел 11:20
+ 77:31 Лел 11:33-34
+ 77:32 Лел 14:11
+ 77:33 Заб 38:6
+ 77:35 Кар 32:4
+ 77:36 Еш 29:13, ХӀуш 7:13-14
+ 77:37 Векалийн 8:21.
+ 77:37 Яхь 20:16
+ 77:38 Ара 34:6, Лел 14:20
+ 77:39 Дол 6:3
+ 77:40 Еш 63:10
+ 77:43 Ара 7:3, Заб 104:27-36
+ 77:44 Арадаккхар 7:17-21.
+ 77:44 Ара 7:17-24

+ 77:45 а: Арадаккхар 8:20-24; б: Арадаккхар 8:1-6.

+ 77:45 Ара 8:2-14, Ара 8:21-24
+ 77:46 Арадаккхар 10:12-15.
+ 77:46 Ара 10:12-15
+ 77:47, 48 Арадаккхар 9:22-25.
+ 77:47 Ара 9:23-25
+ 77:48 Ара 9:19-21
+ 77:49 Ара 12:13, Ара 12:23
+ 77:51 Арадаккхар 12:29.
+ 77:51 Ара 12:29, Заб 134:8
+ 77:52 Арадаккхар 13:17-22.
+ 77:52 Заб 76:21
+ 77:53 Арадаккхар 14:26-28.
+ 77:53 Ара 14:27-28, Ара 15:10
+ 77:54 Арадаккхар 15:17; ЮшаӀ 3:14-17.
+ 77:54 Ара 15:17
+ 77:55 ЮшаӀ 11:16-23.
+ 77:55 Юш 23:4, Заб 134:12
+ 77:56 Куьйгалхой 2:11-15.
+ 77:56 Куьйг 2:11-12
+ 77:57 ХӀуш 7:16
+ 77:58 Кар 31:29, Кар 32:16
+ 77:60 ЮшаӀ 18:1; Ярми-ЯхӀу 7:12-14; 26:6.
+ 77:60 Юш 18:1, Куьйг 18:30
+ 77:61 Шамъал 4:4-22.
+ 77:62 Шам 4:10
+ 77:64 Шам 4:11, Аюб 27:15
+ 77:65 Заб 34:23, Заб 43:24, Еш 42:13

+ 77:68 Дол 49:8, 1 Ше 5:2, 1 Ше 28:4, Заб 86:2

+ 77:70, 71 Шамъал 16:11, 12; Дауд 7:8; 1 Шерашкахь 17:7.

+ 77:70 Шам 16:12-13
+ 77:71 Дад 5:2
+ 77:72 Сул 9:4

+ 78:1 ТӀаьххьарнаш 25:8-10; 2 Шерашкахь 36:17-19; Ярми-ЯхӀу 52:12-14.

+ 78:1 Тийж 1:10
+ 78:2 Кар 28:26
+ 78:3 Ярм 14:16, Цап 1:17
+ 78:4 Заб 43:14, Дан 9:16, Мик 6:16
+ 78:5 Заб 84:6, Заб 88:47
+ 78:6 Ярм 10:25, Довз 16:1
+ 78:7 Заб 13:4
+ 78:8 Еш 64:9
+ 78:9 Заб 24:11, Ярм 14:7, Лак 18:13

+ 78:10 Заб 41:4, Заб 113:10, Юал 2:17, Мик 7:10, Кар 32:43

+ 78:11 Заб 101:21
+ 78:12 Дол 4:15, Ӏам 26:21
+ 78:13 Заб 73:1, Яхь 34:31, Зак 9:16
+ 79:1 Заб 59:1
+ 79:2 Арадаккхар 25:22.

+ 79:2 Заб 76:21, Уст 12:12, Шам 4:4, Дад 6:2, Заб 98:1, Кар 33:2, Заб 49:2

+ 79:3 Лел 2:18-24
+ 79:4 Заб 59:3, Лел 6:25
+ 79:5 Заб 88:47, Зак 1:12
+ 79:6 Заб 41:4, Заб 101:10
+ 79:8 Лел 6:25
+ 79:9 Еш 5:1, Ярм 2:21, Мат 21:33, Кар 7:1
+ 79:12 Заб 71:8
+ 79:13 Заб 88:41, Тийж 2:2
+ 79:15 Еш 63:15
+ 79:17 ТӀаьххь 25:9
+ 79:20 Лел 6:25
+ 80:1 Заб 8:1, Заб 83:1
+ 80:4 Лелар 10:10.
+ 80:4 Ӏам 23:24, Лел 10:10
+ 80:6 Ара 11:4, Кар 28:49, Ярм 5:15
+ 80:7 Ара 1:11
+ 80:8 Арадаккхар 17:7; Лелар 20:13.
+ 80:8 Заб 49:15, Ара 17:1-7, Лел 20:2-13
+ 80:9 Заб 49:7

+ 80:10 Арадаккхар 20:2, 3; Карлабаьккхинарг 5:6, 7.

+ 80:10 Ара 20:2-3
+ 80:13 Яхь 20:25
+ 80:14 Кар 5:29, Еш 48:18
+ 80:17 Кар 32:13-14
+ 81:1 Еш 3:13
+ 81:2 Ӏам 19:15, Кар 1:17, Киц 18:5
+ 81:3 Заб 9:39, Ярм 22:3
+ 81:4 Аюб 29:12, Киц 24:11
+ 81:5 Заб 10:3
+ 81:6 Яхьъя 10:34.
+ 81:6 Яй 10:34
+ 81:7 Заб 48:13, Яхь 31:14
+ 82:2 Заб 27:1
+ 82:4 Нахь 4:8
+ 82:5 Заб 73:8, Юш 7:9
+ 82:7 Дол 25:12-16, 1 Ше 5:10
+ 82:8 Юш 13:5, Сул 15:18, Яхь 27:9
+ 82:9 ТӀаьххь 15:19

+ 82:10 а: Куьйгалхой 7:1-23; б: Куьйгалхой 4:6-22.

+ 82:10 Куьйг 4:13-15, Куьйг 7:19-25

+ 82:11 Юш 17:11, Шам 28:7, Аюб 20:7

+ 82:12 а: Куьйгалхой 7:25; б: Куьйгалхой 8:12.

+ 82:12 Куьйг 7:25, Куьйг 8:21
+ 82:14 Аюб 13:25, Аюб 21:18
+ 82:15 Еш 10:16-17
+ 82:16 Сул 19:11, Аюб 9:17, Аюб 38:1
+ 82:19 Ара 6:3
+ 83:1 Заб 8:1, Заб 80:1
+ 83:3 Заб 41:2, Заб 62:1
+ 83:4 Заб 5:3
+ 83:5 Заб 22:6, Заб 64:5
+ 83:6 Заб 121:1
+ 83:10 Дол 15:1
+ 83:12 Дол 15:1, Мал 4:2, Лак 1:78
+ 83:13 Киц 16:20
+ 84:3 Заб 31:1
+ 84:4 Ара 32:12
+ 84:6 Заб 78:5
+ 84:13 Ӏам 26:4, Заб 66:6
+ 84:14 Еш 58:8
+ 85:1 Заб 16:1, Заб 141:1, Заб 39:18
+ 85:4 Заб 24:1
+ 85:5 Ара 34:6, Заб 144:8
+ 85:7 Заб 76:3

+ 85:8 Ара 15:11, Заб 34:10, Заб 95:4, Заб 96:9, Ярм 10:6

+ 85:9 Довзийтинарг 15:4.
+ 85:9 Заб 65:4, Довз 15:4
+ 85:10 Кар 6:4, Еш 37:16
+ 85:11 Заб 24:4
+ 85:13 Аюб 33:28, Заб 15:10, Еш 38:17
+ 85:14 Заб 53:5
+ 85:15 Ара 34:6
+ 85:16 Заб 115:7
+ 85:17 Куьйг 6:17
+ 86:2 Заб 47:2, Еш 28:16, Заб 77:68
+ 86:3 Заб 45:5-6
+ 86:5 Заб 47:9
+ 86:7 Заб 35:9, Яхь 47:1
+ 87:1 Сул 4:31, 1 Ше 2:6
+ 87:2 Заб 21:3, Лак 18:7
+ 87:4 Заб 15:10
+ 87:5 Заб 27:1, Заб 142:7, Киц 1:12
+ 87:6 Еш 26:14
+ 87:7 Аюб 10:21-22, Заб 142:3, Тийж 3:6
+ 87:8 Заб 41:7-8
+ 87:9 Аюб 19:13, Заб 30:12, Аюб 30:10
+ 87:11 Заб 6:6, Еш 38:18
+ 87:13 Аюб 10:21-22, Уст 9:5
+ 87:14 Заб 5:4
+ 87:17 Аюб 6:4
+ 87:18 Заб 21:17
+ 87:19 Аюб 19:13-14, Заб 37:12
+ 88:1 Сулим 4:31.
+ 88:1 Сул 4:31, 1 Ше 2:6
+ 88:2 Заб 100:1

+ 88:5 Дауд 7:12-16; 1 Шерашкахь 17:11-14; Забур 131:11; Векалийн 2:30.

+ 88:5 Дад 7:16, Заб 131:11-12
+ 88:6 Заб 18:1, Аюб 5:1, Аюб 15:15, Зак 14:5
+ 88:7 Ара 15:11, Дол 6:2, Аюб 1:6
+ 88:9 Заб 34:10
+ 88:10 Аюб 38:11, Заб 64:8, Юн 1:15
+ 88:11 Аюб 9:13, Аюб 26:12, Еш 51:9
+ 88:12 1 Ше 29:11, Заб 23:1
+ 88:13 Кар 3:9, Куьйг 4:6
+ 88:15 Заб 96:2
+ 88:16 Лел 6:25, Заб 4:7
+ 88:19 Заб 46:10
+ 88:20 Шам 13:14, Шам 16:13, Век 13:22

+ 88:21 а: Шамъал 13:14; Векалийн 13:22; б: Шамъал 16:12.

+ 88:24 Заб 2:9
+ 88:26 Заб 71:8
+ 88:27 Кар 32:15, Заб 94:1
+ 88:28 Довзийтинарг 1:5.
+ 88:28 Дад 7:14, Сул 10:22
+ 88:29 Еш 55:3
+ 88:30 Аюб 14:12
+ 88:33 Дад 7:14
+ 88:34 Ярм 33:21
+ 88:36 Ӏамос 4:2, Ӏеб 6:17-18
+ 88:38 Аюб 16:19
+ 88:39 Заб 43:10
+ 88:40 Аюб 19:9, Ярм 13:18, Тийж 5:16
+ 88:41 Тийж 2:2
+ 88:46 Дад 24:15

+ 88:47 Заб 12:1, Заб 78:5, Хьаб 1:2, Зак 1:12, Заб 12:2, Заб 78:5

+ 88:48 Аюб 7:7
+ 88:49 Заб 48:10
+ 88:53 Заб 40:14
+ 89:1 Заб 33:1, Ӏезар 3:2
+ 89:2 Кар 33:27

+ 89:3 Киц 8:25, Кар 33:27, Заб 92:2, Хьаб 1:12

+ 89:4 Дол 3:19, Аюб 34:15, Заб 102:14, Уст 3:20, Уст 12:7

+ 89:5 2 Кипин 3:8.
+ 89:5 2 Ки 3:8, Заб 38:6
+ 89:6 Заб 36:2, Еш 40:6-8
+ 89:8 Ярм 16:17
+ 89:10 Дол 6:3, Дол 47:9
+ 89:12 Уст 7:2
+ 89:17 Заб 127:2
+ 90:1 Заб 31:7, Заб 120:5
+ 90:2 Заб 17:3
+ 90:3 Заб 123:7, Киц 6:5
+ 90:4 Заб 16:8, Заб 35:5

+ 90:5 Илли 3:8, Аюб 5:19-23, Киц 3:23, Киц 3:25

+ 90:8 Заб 36:34, Заб 91:12, Киц 29:16
+ 90:9 Кар 33:27, Заб 17:3
+ 90:10 Киц 12:21
+ 90:11 Маттай 4:6; Лака 4:10.
+ 90:12 Маттай 4:6; Лака 4:11.
+ 90:12 Киц 3:23, Мат 4:6, Лак 4:10-11
+ 90:13 Лака 10:19.
+ 90:13 Мрк 16:18, Лак 10:19
+ 90:14 Заб 21:8-9, Киц 8:17, Заб 9:11
+ 90:15 Аюб 12:4, Ярм 33:3
+ 90:16 Заб 20:5
+ 91:2 Заб 146:1
+ 91:6 Заб 110:2, Довз 15:3
+ 91:9 Заб 92:4
+ 91:11 Заб 22:5, Киц 27:9, Уст 9:8

+ 91:12 Заб 36:34, Заб 59:10, Заб 90:8, Киц 29:16

+ 91:13 Заб 71:7, Киц 11:28, Еш 65:22, Киц 11:28

+ 91:14 Заб 134:2

+ 91:16 Заб 17:2, Дол 18:25, Аюб 34:10

+ 92:1 1 Ше 16:31, Заб 95:10, Заб 96:1, Заб 98:1, Заб 103:1

+ 92:2 Кар 33:27, Заб 54:20, Заб 89:3, Хьаб 1:12

+ 92:3 Хьаб 3:10

+ 92:4 Заб 91:9

+ 93:1 Кар 32:35, Кар 32:43, Еш 35:4, Кар 33:2, Заб 49:2

+ 93:2 Еш 33:10
+ 93:3 Довз 6:10
+ 93:5 Еш 3:15
+ 93:6 Еш 10:2
+ 93:7 Аюб 22:13, Цап 1:12, Мал 3:14
+ 93:9 Киц 20:12

+ 93:10 Аюб 7:16, Заб 38:6, Уст 1:2, 1 Ко 3:20

+ 93:11 1 Коринтхошка 3:20.
+ 93:12 Аюб 5:17, Киц 3:11-12
+ 93:14 Шам 12:22, Рим 11:2
+ 93:17 Заб 123:1-3
+ 93:21 Ара 23:7, Киц 17:15, Еш 5:23
+ 93:22 Заб 17:3
+ 94:1 Кар 32:15, Заб 88:27
+ 94:3 Шам 5:3, 2 Ше 2:5, Заб 85:8, Заб 134:5
+ 94:5 Дол 1:9-10
+ 94:6 2 Ше 6:13, Дан 6:10

+ 94:7-11 Ӏебархошка 3:7-11 94:7, 8 Ӏебархошка 3:15; 4:7.

+ 94:7 Заб 73:1, Яхь 34:31, Зак 9:16, Ӏеб 3:7-11

+ 94:8, 9 Арадаккхар 17:1-7; Лелар 20:2-13.

+ 94:11 а: Лелар 14:20-23; Карлабаьккхинарг 1:34-36; Ӏебархошка 4:3,; б: Карлабаьккхинарг 12:9, 10.

+ 94:11 Лел 14:22-23, Кар 1:35, Кар 12:9, Яхь 20:15

• 95:1 1 Ше 16:23-33
+ 95:1 Заб 32:3, Еш 42:10
+ 95:2 Заб 99:4
+ 95:3 Заб 9:2

+ 95:4 Дад 22:4, Заб 17:4, Заб 144:3, Ара 18:11

+ 95:5 Еш 44:24, Ярм 10:12
+ 95:7-9 Забур 28:1, 2.
+ 95:7 Заб 28:1
+ 95:9 Заб 113:7
+ 95:10 Заб 92:1, Заб 96:1, Заб 98:1
+ 95:11 Еш 44:23, Еш 49:13, Заб 97:7
+ 95:13 Заб 9:9
+ 96:1 Заб 92:1, Заб 95:10, Заб 98:1

+ 96:2 Ара 19:9, Ара 20:21, Заб 17:12, Заб 88:15

+ 96:3 Заб 20:10

+ 96:4 Заб 76:19

+ 96:5 Юш 3:11, Мик 4:13, Зак 4:14, Зак 6:5, Заб 67:3, Мик 1:4, Нахьум 1:5

+ 96:6 Заб 18:2, Заб 49:6
+ 96:7 Еш 42:17, Ярм 10:14, Ӏеб 1:6
+ 96:8 Заб 47:12
+ 96:9 Шам 5:3, 2 Ше 2:5, Заб 85:8

+ 96:10 Киц 8:13, Ӏамос 5:15, Рим 12:9, Заб 30:24, Заб 36:28

+ 96:11 Заб 26:1, Заб 111:4, Киц 4:18, Мик 7:8

+ 96:12 Заб 31:11
+ 97:1 Заб 32:3, Еш 42:10, Еш 59:16
+ 97:3 Еш 52:10
+ 97:4 Заб 65:1, Заб 99:1
+ 97:6 Лел 10:10
+ 97:7 Заб 95:11
+ 97:8 Еш 55:12

+ 97:9 Заб 95:13, Заб 109:6, Еш 2:4, Еш 3:13, Юал 3:12

+ 98:1 Арадаккхар 25:22.

+ 98:1 Заб 92:1, Заб 95:10, Заб 96:1, Заб 79:2

+ 98:2 Заб 112:4
+ 98:4 Заб 10:7
+ 98:6 Ара 32:11-14, Лел 16:48, Шам 7:9-10
+ 98:7 Арадаккхар 33:9.
+ 98:7 Ара 33:9
+ 98:8 Лел 14:20, Лел 20:12
+ 98:9 Заб 2:6
+ 99:1 Заб 65:1, Заб 97:4

+ 99:3 Сул 18:39, Заб 73:1, Яхь 34:31, Зак 9:16

+ 99:4 Заб 95:2

+ 99:5 1 Шерашкахь 16:34; 2 Шерашкахь 5:13; 7:3; Ӏезар 3:11; Забур 105:1; 106:1; 117:1; 135:1; Ярми-ЯхӀу 33:11.

+ 99:5 Заб 105:1
+ 100:1 Заб 88:2
+ 100:2 Заб 118:1, Сул 9:4

+ 100:5 Ара 20:16, Киц 19:5, Киц 6:17, Киц 30:13

+ 100:8 Заб 74:11
+ 101:1 Заб 141:2
+ 101:4 Заб 36:20, Аюб 30:30, Тийж 1:13
+ 101:5 Заб 36:2, Аюб 33:20, Заб 106:18
+ 101:7 Цап 2:14
+ 101:9 Еш 65:15, Ярм 29:22
+ 101:10 Заб 41:4, Заб 79:6

+ 101:12 1 Ше 29:15, Аюб 8:9, Аюб 14:2, Заб 108:23, Заб 143:4

+ 101:13 Заб 9:8, Тийж 5:19, Заб 134:13

+ 101:14 Лел 10:35, Еш 33:10, Ярм 29:20, Дан 9:2

+ 101:15 Нахь 4:2
+ 101:16 Сул 8:41
+ 101:17 Еш 60:1
+ 101:19 Заб 21:31, Заб 77:6
+ 101:20 Дол 11:5, Кар 26:15, Заб 13:2
+ 101:21 Заб 78:11
+ 101:22 Заб 67:33
+ 101:25 Хьаб 1:12
+ 101:26-28 Ӏебархошка 1:10-12.
+ 101:26 Шам 2:8
+ 101:27 Еш 51:6, Довз 20:11

+ 101:28 Аюб 36:26, Мал 3:6, Ӏеб 1:10-12, Ӏеб 13:8

+ 101:29 Заб 68:37, Заб 111:2
+ 102:1 Заб 103:1, Заб 145:1
+ 102:3 Ара 15:26, Ара 34:7
+ 102:4 Заб 5:13
+ 102:5 Еш 40:31
+ 102:8 Якъуба 5:11.
+ 102:8 Ара 34:6

+ 102:9 Еш 57:16, Ярм 3:5, Тийж 3:31, Мик 7:18

+ 102:10 Ӏезар 9:13, Яхь 20:44
+ 102:11 Заб 35:6, Еш 55:9
+ 102:12 Еш 43:25
+ 102:13 Мал 3:17
+ 102:14 Дол 2:7
+ 102:15 Аюб 14:11, Заб 89:6
+ 102:16 Аюб 7:10, Аюб 24:24, Заб 36:10
+ 102:17 Заб 24:6
+ 102:18 Ара 20:6, Кар 7:9
+ 102:19 Заб 10:4, Заб 92:2
+ 102:20 Заб 148:2
+ 103:1 Заб 102:1, Дад 7:22, Заб 92:1
+ 103:2 Аюб 9:8, Ярм 10:12, Ярм 51:15
+ 103:3 Ӏамос 9:6, Заб 17:11
+ 103:4 Ӏебархошка 1:7.
+ 103:4 Зак 6:5, Яхь 1:13, Ӏеб 1:7

+ 103:5 Шам 2:8, Заб 23:2, Киц 8:29, Заб 118:90, Уст 1:4

+ 103:7 Аюб 26:11, Заб 17:16, Еш 50:2

+ 103:9 Дол 1:9, Аюб 38:8-11, Заб 32:7, Ярм 5:22

+ 103:14 Кар 11:14-15, Заб 146:8-9

+ 103:15 Куьйг 9:13, Киц 31:6, Уст 10:19, Век 14:17

+ 103:18 Аюб 39:1
+ 103:19 Дол 1:14, Заб 73:16, Ярм 33:25
+ 103:20 Еш 45:7
+ 103:21 Аюб 38:39, Юал 1:20
+ 103:22 Аюб 37:8
+ 103:24 Киц 3:19

+ 103:26 Аюб 40:20; Забур 73:14; ЕшаӀ-ЯхӀу 27:1.

+ 103:27 Заб 135:25

+ 103:28 Заб 144:16

+ 103:29 Дол 3:19, Аюб 34:15, Заб 89:4, Заб 145:4, Уст 3:20, Уст 12:7

+ 103:30 Аюб 33:4
+ 103:31 Заб 71:17
+ 103:32 Заб 143:5
+ 103:33 Заб 62:5, Заб 145:2
• 104:1 1 Ше 16:8-22
+ 104:1 Еш 12:4
+ 104:2 Ярм 21:2
+ 104:4 Заб 23:6, Заб 26:8
+ 104:5 Заб 76:12-13
+ 104:7 Еш 26:9
+ 104:8 Кар 7:9, Ӏам 26:42

+ 104:9 а: Доладалар 12:7; 17:8; б: Доладалар 26:3.

+ 104:9 Дол 17:2, Дол 26:3
+ 104:10, 11 Доладалар 28:13.
+ 104:11 Дол 35:11-12
+ 104:12 Кар 7:7, Кар 26:5
+ 104:14, 15 Доладалар 20:3-7.
+ 104:14 Дол 12:17, Дол 20:3
+ 104:15 Дол 20:7
+ 104:16 Доладалар 41:53-57.
+ 104:16 Дол 41:54
+ 104:17 Доладалар 37:28; 45:5.
+ 104:17 Дол 37:28, Дол 45:5
+ 104:18, 19 Доладалар 39:20–40:23.
+ 104:19 Дол 37:7, Дол 41:54
+ 104:20 Доладалар 41:14.
+ 104:20 Дол 41:14
+ 104:21 Доладалар 41:39-41.
+ 104:21 Дол 41:40

+ 104:23 а: Доладалар 46:6; б: Доладалар 47:11.

+ 104:23 Дол 46:6
+ 104:24, 25 Арадаккхар 1:7-14.
+ 104:24 Ара 1:7, Кар 26:5
+ 104:25 Ара 9:12
+ 104:26 Арадаккхар 3:1–4:17.
+ 104:26 Ара 3:10, Ара 4:14
+ 104:27 Ара 7:3, Заб 77:43-51
+ 104:28 Арадаккхар 10:21-23.
+ 104:28 Ара 10:21-23
+ 104:29 Арадаккхар 7:17-21.
+ 104:29 Ара 7:17-24
+ 104:30 Арадаккхар 8:1-6.
+ 104:30 Ара 8:2-14

+ 104:31 а: Арадаккхар 8:20-24; б: Арадаккхар 8:16, 17.

+ 104:31 Ара 8:16-24
+ 104:32, 33 Арадаккхар 9:22-25.
+ 104:32 Ара 9:23-25
+ 104:34, 35 Арадаккхар 10:12-15.
+ 104:34 Ара 10:12-15
+ 104:36 Арадаккхар 12:29.
+ 104:36 Ара 12:29
+ 104:37, 38 Арадаккхар 12:33-36.
+ 104:37 Ара 12:35-36
+ 104:38 Ара 12:33
+ 104:39 Арадаккхар 13:21, 22.
+ 104:39 Ара 13:21-22
+ 104:40 Арадаккхар 16:2-15.
+ 104:40 Ара 16:4, Ара 16:14-31
+ 104:41 Арадаккхар 17:1-7; Лелар 20:2-13.
+ 104:41 Ара 17:6, Лел 20:11
+ 104:42 Дол 15:14
+ 104:43 Дол 15
+ 104:44 ЮшаӀ 11:16-23.
+ 104:44 Юш 24:13

+ 105:1 1 Шерашкахь 16:34; 2 Шерашкахь 5:13; 7:3; Ӏезар 3:11; Забур 99:5; 106:1; 117:1; 135:1; Ярми-ЯхӀу 33:11.

+ 105:1 1 Ше 16:34, 2 Ше 5:13, 2 Ше 20:21, Ӏезар 3:11, Ярм 33:11

+ 105:3 Заб 14:2
+ 105:6 Ӏезар 9:7, Ярм 3:25
+ 105:7 Арадаккхар 14:10-12.
+ 105:7 Ара 14:11
+ 105:8 Ара 9:16, Ара 14:18
+ 105:9-12 Арадаккхар 14:21-31.
+ 105:9 Ара 15:8, Заб 17:16, Ара 14:21-22
+ 105:10 Лак 1:71
+ 105:11 Ара 14:28
+ 105:12 Арадаккхар 15:1-21.
+ 105:12 Ара 14:31
+ 105:13 Кар 8:14, Заб 77:11, ХӀуш 13:6
+ 105:14, 15 Лелар 11:4-34.
+ 105:14 Лел 11:4
+ 105:15 Лел 11:20, Заб 77:29
+ 105:16-18 Лелар 16:1-35.
+ 105:16 Лел 16:1-3
+ 105:17 Лел 16:31-32, Лел 11:6
+ 105:18 Лел 16:35
+ 105:19-23 Арадаккхар 32:1-14.
+ 105:19 Ара 32:4, Кар 9:8
+ 105:20 Ярм 2:11, Рим 1:23

+ 105:21 Кар 8:12-14, Заб 77:11, Киц 3:12, ХӀуш 13:6

+ 105:23 Ара 32:10, Кар 9:14
+ 105:24-26 Лелар 14:1-35.
+ 105:24 Лел 14:2-4
+ 105:27 Ӏамалъяр 26:33.
+ 105:27 Лел 14:30
+ 105:28-31 Лелар 25:1-13.
+ 105:28 Лел 25:1-5, ХӀуш 9:10
+ 105:30 Лел 25:7-8
+ 105:31 Дол 15:6, Лел 25:10-13
+ 105:32, 33 Лелар 20:2-13.
+ 105:32 Ара 17:7, Лел 20:13
+ 105:33 Лел 20:10
+ 105:34-36 Куьйгалхой 2:1-3; 3:5, 6.
+ 105:34 Куьйг 1:21, Куьйг 1:27-36
+ 105:35 Куьйг 3:5-6, ХӀуш 7:8
+ 105:36 Ара 23:33, Куьйг 2:3, Куьйг 2:13
+ 105:37 ТӀаьххьарнаш 17:17.
+ 105:37 Кар 32:17
+ 105:38 Лелар 35:33.
+ 105:38 Лел 35:33
+ 105:40-46 Куьйгалхой 2:14-18.
+ 105:41 Куьйг 2:14
+ 105:42 Куьйг 4:3
+ 105:43 Куьйг 2:16
+ 105:44 Куьйг 3:9, Куьйг 4:3
+ 105:45 Ӏам 26:42, Заб 73:20, Тийж 3:32
+ 105:46 Ӏезар 1:1
+ 105:47, 48 1 Шерашкахь 16:35, 36.
+ 105:48 1 Ше 16:35-36, Заб 40:14

+ 106:1 1 Шерашкахь 16:34; 2 Шерашкахь 5:13; 7:3; Ӏезар 3:11; Забур 99:5; 105:1; 117:1; 135:1; Ярми-ЯхӀу 33:11.

+ 106:1 Заб 105:1

+ 106:2 Заб 105:10, Кар 30:3, Еш 11:12, Ярм 32:37, Яхь 11:17, Цап 3:20

+ 106:9 Лак 1:53
+ 106:10 Аюб 36:7, Еш 9:2, Еш 42:7, Еш 49:9
+ 106:11 Киц 1:25
+ 106:12 Заб 21:12
+ 106:16 Еш 45:2
+ 106:18 Аюб 33:20, Заб 9:14
+ 106:20 ТӀаьххь 20:5
+ 106:22 Заб 49:14, Ӏеб 13:15
+ 106:25 Юн 1:4
+ 106:27 Аюб 12:25, Еш 24:20

+ 106:29 Заб 64:8, Заб 88:10, Юн 1:15, Мат 8:26

+ 106:33 Еш 50:2
+ 106:34 Дол 19:24-28, Ярм 4:26
+ 106:35 Аюб 38:26, Еш 35:6, Еш 41:18
+ 106:38 Дол 12:2, Ара 1:7, Аюб 42:10
+ 106:40 Аюб 12:21, Аюб 12:24
+ 106:41 Шам 2:8, Заб 112:7

+ 106:42 Аюб 22:19, Заб 118:74, Аюб 5:16, Заб 62:12

+ 106:43 Дан 12:10, ХӀуш 14:10
• 107:1 Заб 56:8-12, Заб 59:7-14
+ 107:2 Заб 111:7-8
+ 107:3 1 Ше 15:16
+ 107:5 Заб 35:5
+ 107:8 Дол 12:6, Дол 33:18, Дол 33:17
+ 107:13 Заб 145:3, Ярм 17:5
+ 108:1 Заб 27:1
+ 108:2 Заб 51:4
+ 108:3 Заб 34:19
+ 108:5 Заб 34:12, Киц 17:13, Ярм 18:20
+ 108:6 Заб 34:4-8, Заб 68:23-26
+ 108:7 Киц 28:10
+ 108:8 Векалийн 1:20.
+ 108:8 Век 1:20
+ 108:9 Ара 22:24
+ 108:10 Ярм 18:21
+ 108:13 Аюб 18:19, Заб 20:11
+ 108:14 Ара 20:5
+ 108:15 Тийж 1:22, Аюб 18:17, Киц 10:7
+ 108:18 Лел 5:22
+ 108:21 Заб 68:17
+ 108:22 Заб 39:8
+ 108:23 Заб 101:12, Ара 10:19
+ 108:25 Маттай 27:39; Марк 15:29.
+ 108:29 Аюб 8:22
+ 108:31 Заб 15:8

+ 109:1 Маттай 22:44; Марк 12:36; Лака 20:42, 43; Векалийн 2:34, 35; 1 Коринтхошка 15:25; Эпасхошка 1:20-22; Ковлусихошка 3:1; Ӏебархошка 1:13; 8:1; 10:12, 13.

+ 109:1 Мат 22:44, Мрк 12:36, Лак 20:42-43, Век 2:34-35, Заб 8:7, Мрк 16:19, Ӏеб 1:13, Ӏеб 10:13

+ 109:2 Заб 2:6, Заб 71:8

+ 109:4 Ӏебархошка 5:6; 6:20; 7:17, 21.

+ 109:4 Ӏеб 6:17-18, Дол 14:18-20, Ӏеб 5:6, Ӏеб 7:17, Ӏеб 7:21

+ 109:5 Заб 67:13
+ 109:6 Заб 9:9, Юал 3:12, Заб 67:22
+ 110:1 Заб 149:1, Заб 137:1
+ 110:2 Заб 91:6
+ 110:3 Заб 111:3
+ 110:4 Ара 34:6
+ 110:5 Заб 104:8
+ 110:9 Лак 1:68, Заб 98:3, Лак 1:49
+ 110:10 Аюб 28:28; Кицанаш 1:7; 9:10.

+ 110:10 Аюб 28:28, Киц 1:7, Киц 9:10, Кар 4:6

+ 111:1 Заб 1:2, Заб 127:1
+ 111:2 Киц 11:21
+ 111:3 Заб 110:3
+ 111:4 Заб 26:1, Заб 96:11, Мик 7:8
+ 111:5 Заб 36:26
+ 111:6 Киц 10:7
+ 111:7 Заб 56:8, Заб 107:2
+ 111:8 Заб 53:9
+ 111:9 2 Коринтхошка 9:9.
+ 111:9 Киц 11:24-25, Кар 24:13, 2 Ко 9:9
+ 111:10 Аюб 16:9
+ 112:2 Аюб 1:21, Заб 113:26
+ 112:3 Заб 47:11, Заб 49:1, Мик 1:11
+ 112:4 Заб 98:2, Заб 148:13, Заб 8:1
+ 112:5 Заб 34:10
+ 112:6 Заб 10:4
+ 112:7 Шам 2:8, Заб 106:41
+ 112:9 Шам 2:5, Заб 67:7
+ 113:1 Арадаккхар 12:51.
+ 113:1 Ара 12:37
+ 113:3 а: Арадаккхар 14:21; б: Якъуба 3:16.
+ 113:3 Ара 14:21-22, Заб 76:17, Юш 3:13
+ 113:4 Заб 28:6
+ 113:7 Заб 95:9
+ 113:8 Арадаккхар 17:1-7; Лелар 20:2-13.
+ 113:8 Ара 17:6, Лел 20:11, Заб 77:15

+ 113:10 Заб 41:4, Заб 78:10, Юал 2:17, Мик 7:10

+ 113:11 Заб 2:4, Заб 10:4, Еш 66:1, Заб 134:6

+ 113:12-16 Забур 134:15-18; Довзийтинарг 9:20.

+ 113:12 Заб 134:15-18
+ 113:13 Кар 4:28
+ 113:15 Еш 46:7, Ярм 10:5
+ 113:16 Еш 44:9
+ 113:18 Дол 15:1
+ 113:21 Довзийтинарг 11:18; 19:5.
+ 113:22 Еш 65:23
+ 113:25 Заб 6:6, Уст 9:10, Еш 38:18
+ 113:26 Заб 112:2
+ 114:1 Кар 6:5, Заб 17:2
+ 114:3 Заб 17:5-6
+ 114:5 Ара 34:6
+ 114:7 Заб 12:6
+ 114:8 Заб 55:14
+ 114:9 Заб 26:13
+ 115:1 2 Коринтхошка 4:13.
+ 115:1 2 Ко 4:13
+ 115:2 Заб 61:8
+ 115:3 2 Ше 32:25
+ 115:5 Лел 30:3, Заб 49:14, Уст 5:3, Юн 2:10
+ 115:6 Заб 71:14
+ 115:7 Заб 85:16
+ 115:8 Заб 49:14, Заб 55:13
+ 116:1 Римхошка 15:11.
+ 116:1 Рим 15:11
+ 116:2 Заб 35:6, Еш 55:9

+ 117:1 Арадаккхар 16:34; 2 Шерашкахь 5:13; 7:3; Ӏезар 3:11; Забур 99:5; 105:1; 106:1; 135:1; Ярми-ЯхӀу 33:11.

+ 117:1 Заб 105:1
+ 117:5 Заб 17:20, Заб 30:8
+ 117:6 Ӏебархошка 13:6.

+ 117:6 Заб 55:5, Заб 55:12, Еш 51:7, Еш 51:12, Ӏеб 13:6

+ 117:7 Заб 53:9
+ 117:8 Заб 145:3, Ярм 17:5
+ 117:10 Заб 21:13
+ 117:14 Арадаккхар 15:2; ЕшаӀ-ЯхӀу 12:2.
+ 117:14 Ара 15:2, Еш 12:2
+ 117:15 Ара 15:6
+ 117:17 Заб 72:28, Заб 106:22
+ 117:19 Заб 23:7, Еш 26:2
+ 117:20 Довз 21:27

+ 117:22 Лака 20:17; Векалийн 4:11; 1 Кипин 2:7.

+ 117:22, 23 Маттай 21:42; Марк 12:10, 11.

+ 117:22 Еш 28:16, Зак 10:4, Мат 21:42, Мрк 12:10, Лак 20:17, Век 4:11, Эпа 2:20, 1 Ки 2:7

+ 117:25 Маттай 21:9; Марк 11:9; Яхьъя 12:13.

+ 117:26 Маттай 21:9; 23:39; Марк 11:9; Лака 13:35; 19:38; Яхьъя 12:13.

+ 117:26 Мат 21:9, Мат 23:39, Мрк 11:9, Лак 13:35, Лак 19:38

+ 117:27 Дад 21:17, ТӀаьххь 8:20, Заб 17:29
+ 117:29 Заб 105:1
+ 118:1 Заб 100:2, Заб 100:6
+ 118:3 1 Я 3:9, 1 Я 5:18
+ 118:6 Заб 118:80
+ 118:8 Заб 37:22
+ 118:9 Аюб 13:26, Заб 24:7, Ярм 3:25
+ 118:10 2 Ше 15:2
+ 118:11 Аюб 23:12, Заб 36:3, Заб 39:9
+ 118:12 Заб 26:11
+ 118:13 Кар 6:7
+ 118:14 Киц 3:14-15
+ 118:15 Заб 24:4
+ 118:19 1 Ше 29:15, Заб 38:13
+ 118:20 Заб 41:2
+ 118:21 Кар 27:26, Ярм 11:3
+ 118:23 Заб 118:161, Дан 6:4, Дан 6:10
+ 118:28 Заб 21:15
+ 118:34 Заб 118:69
+ 118:36 Киц 23:4
+ 118:42 Киц 27:11
+ 118:46 Мат 10:18, Век 26:1
+ 118:47 Заб 1:2
+ 118:51 Ярм 20:7, Тийж 3:14
+ 118:53 Нахь 13:25
+ 118:54 1 Ше 29:15, Заб 38:13
+ 118:57 Заб 15:5
+ 118:61 Аюб 18:8-10, Заб 139:6, Ярм 18:22
+ 118:62 Заб 41:9, Век 16:25
+ 118:64 Заб 32:5
+ 118:68 Заб 105:1, Мрк 10:18
+ 118:69 Заб 118:34
+ 118:70 Заб 16:10
+ 118:71 Рим 8:28
+ 118:72 Заб 18:11
+ 118:73 Аюб 10:8, Аюб 31:15
+ 118:74 Заб 106:42
+ 118:80 Заб 118:6
+ 118:82 Заб 68:4, Тийж 4:17
+ 118:84 Довз 6:10
+ 118:85 Заб 7:16, Ярм 18:20
+ 118:89 Еш 40:8
+ 118:90 Заб 103:5, Уст 1:4
+ 118:91 Ярм 33:25
+ 118:98 Кар 4:6
+ 118:100 Аюб 32:7-9
+ 118:101 Киц 1:15
+ 118:103 Заб 18:10, Довз 10:9-10
+ 118:105 Киц 6:23, 2 Ки 1:19
+ 118:106 Нахь 10:29
+ 118:110 Аюб 18:8-10, Заб 139:6, Ярм 18:22
+ 118:111 Кар 33:4, Ярм 15:16
+ 118:114 Заб 31:7, Дол 15:1
+ 118:115 Аюб 21:16, Заб 6:9, Мат 7:23
+ 118:120 Аюб 4:14
+ 118:122 Аюб 17:3
+ 118:123 Заб 118:82, Тийж 4:17
+ 118:127 Заб 18:11, Киц 8:10
+ 118:130 Заб 18:8
+ 118:131 Аюб 29:23
+ 118:135 Лел 6:25
+ 118:136 Ярм 9:1, Яхь 9:4
+ 118:140 Заб 11:7, Заб 17:31, Киц 30:5
+ 118:142 Заб 18:10
+ 118:147 Заб 5:5
+ 118:151 Кар 4:7, Заб 144:18
+ 118:154 Тийж 3:58
+ 118:156 Дад 24:14
+ 118:157 Заб 3:2
+ 118:158 Заб 138:20
+ 118:160 Яй 17:17
+ 118:161 Шам 26:18, Заб 118:23
+ 118:162 Шам 30:20, Ярм 15:16
+ 118:166 Дол 49:18

+ 118:168 Аюб 23:10, Заб 138:3, Киц 5:21, Ӏеб 4:13

+ 118:176 Еш 53:6, Ярм 50:6, 1 Ки 2:25
+ 119:2 Киц 6:17
+ 119:4 Заб 139:11, Киц 25:22

+ 119:5 Дол 10:2, Яхь 27:13, Илли 1:4, Ярм 49:28-29

+ 120:1 Заб 119:1
+ 120:2 Заб 123:8
+ 120:3 Киц 3:23, Киц 3:26
+ 120:5 Заб 90:1
+ 120:8 Лел 6:24, Кар 28:6
+ 121:1 Заб 119:1, Еш 2:3, Зак 8:21
+ 121:4 Кар 16:16, Заб 119:1
+ 121:5 Сул 7:7, 2 Ше 19:8
+ 121:6 Ярм 31:23
+ 121:9 Нахь 2:10, Эси 10:3

+ 122:1 Заб 119:1, Заб 10:4, 2 Ше 20:12, Заб 24:15

+ 122:3 Нахь 4:4
+ 122:4 Ярм 20:7, Тийж 3:14
+ 123:1 Заб 119:1, Заб 128:1, Заб 93:17
+ 123:3 Лел 16:30-33, Заб 54:16, Киц 1:12
+ 123:4 Аюб 22:11, Заб 68:3
+ 123:7 Заб 90:3
+ 123:8 Заб 120:2
+ 124:1 Заб 119:1
+ 124:5 Киц 2:15, Заб 127:5, Гал 6:16
+ 125:1 Заб 119:1
+ 125:2 Аюб 8:21
+ 125:3 Юал 2:21
+ 125:6 Заб 29:6
+ 126:1 Заб 119:1, Заб 71:1
+ 126:2 Уст 8:16, Дол 3:17
+ 126:3 Дол 33:5
+ 127:1 Заб 119:1, Заб 111:1
+ 127:2 Заб 89:17
+ 127:3 Заб 143:12
+ 127:5 Заб 19:3, Заб 133:3
+ 127:6 Заб 124:5, Гал 6:16
+ 128:1 Заб 119:1, Заб 128:1
+ 128:3 Мик 3:12
+ 128:5 Заб 34:4
+ 128:6 ТӀаьххь 19:26, Аюб 8:12
+ 128:8 Рут 2:4, Заб 117:26
+ 129:1 Заб 119:1, Тийж 3:55
+ 129:2 Нахь 1:6, Нахь 1:11, 2 Ше 6:40
+ 129:4 Аюб 37:24, Еш 55:7
+ 129:7 Заб 130:3
+ 129:8 Маттай 1:21; Тите 2:14.
+ 129:8 Заб 24:22
+ 130:1 Заб 119:1
+ 130:3 Заб 129:7
+ 131:1 Заб 119:1
+ 131:3 1 Ше 22:7, Век 7:46
+ 131:6-10 2 Шерашкахь 6:41, 42.
+ 131:7 Заб 98:5
+ 131:8 Заб 77:61, 2 Ше 6:41
+ 131:9 Аюб 29:14
+ 131:10 2 Ше 6:42

+ 131:11 Дауд 7:12-16; 1 Шерашкахь 17:11-14; Забур 88:4, 5; Векалийн 2:30.

+ 131:11 Заб 88:34-35, Заб 109:4, Дад 7:12
+ 131:12 Сул 8:25
+ 131:13 Ара 19:18, Заб 67:17, Заб 77:68
+ 131:15 Заб 147:3, Рут 1:6
+ 131:17 Сулим 11:36.
+ 131:17 Дад 21:17, ТӀаьххь 8:20, Заб 17:29
+ 132:1 Заб 119:1, Дол 13:8
+ 132:2 Ара 29:7, Ӏам 8:12
+ 132:3 Кар 3:9, Ӏам 25:21, Кар 28:8
+ 133:1 Заб 119:1, 1 Ше 9:33
+ 133:2 Заб 27:2
+ 133:3 Лел 6:24, Заб 19:3, Заб 127:5
+ 134:2 Заб 91:14
+ 134:4 Ара 19:5, Кар 7:6
+ 134:5 2 Ше 2:5, Заб 85:8, Заб 94:3
+ 134:6 Заб 113:11
+ 134:7 Аюб 38:22, Ярм 10:13, Ярм 51:16
+ 134:8 Ара 12:29, Заб 77:51
+ 134:9 Кар 6:22
+ 134:10 Заб 135:17-20
+ 134:11 Лел 21:21-35, Юш 12:7-24
+ 134:12 Кар 29:8, Юш 23:4, Заб 77:55
+ 134:13 Заб 101:13
+ 134:14 Кар 32:36

+ 134:15-18 Забур 113:12-16; Довзийтинарг 9:20.

+ 134:15 Заб 113:12-16
+ 134:16 Кар 4:28
+ 134:17 Ярм 10:14, Хьаб 2:19
+ 134:18 Еш 44:9
+ 134:20 Заб 21:24
+ 134:21 Заб 131:13

+ 135:1 1 Шерашкахь 16:34; 2 Шерашкахь 5:13; 7:3; Ӏезар 3:11; Забур 99:5; 105:1; 106:1; 117:1; Ярми-ЯхӀу 33:11.

+ 135:1 Заб 105:1
+ 135:2 Кар 10:17
+ 135:4 Заб 71:18
+ 135:5 Доладалар 1:1.
+ 135:5 Киц 3:19, Ярм 10:12
+ 135:6 Доладалар 1:2.
+ 135:6 Еш 44:24
+ 135:7-9 Доладалар 1:16.
+ 135:7 Дол 1:16-18
+ 135:10 Арадаккхар 12:29.
+ 135:10 Ара 12:29, Заб 77:51
+ 135:11 Арадаккхар 12:51.
+ 135:11 Ара 12:51
+ 135:13-15 Арадаккхар 14:21-29.
+ 135:13 Ара 14:21-22, Заб 77:13
+ 135:15 Ара 14:27
+ 135:16 Ара 15:22
+ 135:17 Заб 134:10-12
+ 135:19 Лелар 21:21-30.
+ 135:19 Лел 21:21-26
+ 135:20 Лелар 21:31-35.
+ 135:20 Лел 21:33-35
+ 135:24 Заб 105:10
+ 135:25 Заб 103:27
+ 136:1 Яхь 1:1, Яхь 3:15, Яхь 10:15
+ 136:5 Дан 6:10
+ 136:6 Аюб 29:10, Яхь 3:26

+ 136:7 Еш 34:5, Ярм 49:7-22, Яхь 25:12-14, Яхь 35, Ӏамос 1:11-12, Ӏаб 1:1-16, Мал 1:3-4

+ 136:8 Довзийтинарг 18:6.
+ 136:8 Еш 21:9, Еш 47:1, Ярм 50:1, Довз 18:6
+ 136:9 ТӀаьххь 8:12, Еш 13:16, Нахьум 3:10

+ 137:1 Заб 110:1, Шам 5:3, 2 Ше 2:5, Заб 85:8

+ 137:2 Заб 27:2
+ 137:7 Заб 70:20
+ 137:8 Заб 105:1
+ 138:1 Ярм 12:3
+ 138:2 ТӀаьххь 19:27
+ 138:3 Аюб 23:10, Киц 5:21, Ӏеб 4:13
+ 138:6 Рим 11:33
+ 138:7 Ярм 23:23-24, Юн 1:3
+ 138:8 Аюб 11:8, Аюб 26:6, Ӏамос 9:2
+ 138:12 Аюб 34:21-22
+ 138:13 Аюб 10:10-11
+ 138:15 Уст 11:5
+ 138:16 Ара 32:32, Заб 55:9, Мал 3:16
+ 138:17 Заб 91:6
+ 138:19 Аюб 4:9, Еш 11:4, 2 Та 2:8
+ 138:21 Заб 25:5, Заб 118:158
+ 138:23 Заб 25:2
+ 139:2 Заб 70:4
+ 139:4 Римхошка 3:13.
+ 139:4 Заб 57:5-6, Рим 3:13
+ 139:5 Заб 140:9
+ 139:6 Аюб 18:8-10, Ярм 18:22
+ 139:11 Заб 10:6, Заб 119:4, Киц 25:22
+ 139:13 Заб 9:5
+ 140:2 Довзийтинарг 5:8.

+ 140:2 Ара 30:7, Довз 5:8, Довз 8:3-4, Ара 29:41

+ 140:3 Заб 33:13, Киц 13:3, Уст 12:4
+ 140:5 Киц 25:12, Киц 27:6
+ 140:6 2 Ше 25:12
+ 140:7 Еш 5:14
+ 140:8 2 Ше 20:12, Заб 24:15, Заб 122:1-2
+ 140:9 Заб 139:5
+ 140:10 Заб 7:16
+ 141:1 Шам 22:1, Шам 24:3, Заб 56:1
+ 141:2 Заб 101:1
+ 141:3 Заб 142:4, Заб 139:6
+ 141:5 Заб 26:13
+ 141:6 Заб 17:18
+ 141:7 Еш 42:7
+ 142:2 Римхошка 3:20; Галатахошка 2:16.

+ 142:2 Аюб 4:17, Аюб 9:2, Уст 7:20, Рим 3:20, Гал 2:16

+ 142:3 Заб 87:7, Тийж 3:6
+ 142:5 Кар 32:7, Заб 76:6
+ 142:6 Заб 41:2, Заб 62:2
+ 142:7 Заб 27:1, Киц 1:12
+ 142:8 Заб 24:1
+ 142:10 Нахь 9:20
+ 142:11 Ярм 14:17
+ 142:12 Заб 53:7
+ 143:1 Заб 17:3, Заб 17:35
+ 143:2 Дол 15:1, Заб 17:3
+ 143:3 Аюб 7:17, 18; Забур 8:5.
+ 143:3 Аюб 7:17, Заб 8:5

+ 143:4 Аюб 7:16, Заб 38:6-7, Заб 61:10, Уст 1:2, 1 Ше 29:15, Аюб 14:2, Заб 101:12

+ 143:5 Дад 22:10, Заб 17:10, Еш 64:1, Заб 103:32

+ 143:6 Заб 76:18
+ 143:7 Заб 68:15
+ 143:8 Заб 11:3
+ 143:9 Заб 32:3, Еш 42:10
+ 143:10 Заб 17:51
+ 143:12 Заб 127:3
+ 143:14 Еш 3:25, Ярм 14:2
+ 143:15 Заб 32:12

+ 144:3 Дад 22:4, Заб 17:4, Заб 47:2, Аюб 5:9, Аюб 9:10

+ 144:6 Заб 77:4
+ 144:8 Ара 34:6, Заб 85:5
+ 144:13 Заб 9:37, Заб 101:13, Тийж 5:19
+ 144:14 Заб 145:8, Лак 13:11-13
+ 144:15 Заб 103:27
+ 144:16 Заб 103:14, Заб 103:28
+ 144:18 Кар 4:7
+ 144:19 Киц 10:24
+ 145:1 Заб 102:1, Заб 103:1
+ 145:2 Заб 103:33
+ 145:3 Заб 117:8, Ярм 17:5
+ 145:4 Заб 103:29, Еш 2:22
+ 145:6 Векалийн 4:24; 14:15.
+ 145:7 Заб 102:6, Заб 106:9, Еш 61:1
+ 145:8 Мат 9:28-30, Заб 144:14, Лак 13:11-13
+ 145:9 Ара 22:21, Кар 10:18
+ 145:10 Ара 15:18, Заб 9:35
+ 146:1 Заб 91:2

+ 146:2 Заб 50:20, Заб 68:36, Кар 30:3, Ярм 32:37, Яхь 34:13

+ 146:3 Кар 32:39
+ 146:4 Еш 40:26
+ 146:5 Еш 40:28
+ 146:7 1 Ше 15:16
+ 146:8 Кар 11:14, Аюб 5:10
+ 146:9 Аюб 38:41
+ 146:10 Заб 32:17
+ 146:11 Заб 32:18
+ 147:2 Нахь 7:3
+ 147:3 Заб 131:15
+ 147:5 Аюб 37:6, Аюб 38:29
+ 147:9 Кар 7:6, Ӏамос 3:2, Кар 4:8
+ 148:1 Мат 21:9, Лак 2:14, Лак 19:38
+ 148:2 Заб 102:20
+ 148:4 Кар 10:14, Дол 1:7
+ 148:5 Заб 32:6, Ӏеб 11:3
+ 148:6 Аюб 14:15, Заб 103:9
+ 148:7 Дол 1:21
+ 148:8 Аюб 37:6
+ 148:13 Заб 8:2-3, Заб 112:4
+ 149:1 Заб 32:3, Еш 42:10, Заб 110:1
+ 149:5 Заб 62:7
+ 149:9 Еш 65:6
+ 150:1 1 Ше 15:16, 2 Ше 5:12, Дол 1:6-8
+ 150:3 Заб 97:6, Заб 32:2, Заб 70:22
+ 150:4 Ара 15:20
+ 150:5 1 Ше 15:19

+ https://ibt.org.ru/ftpmirror/pub/ebook/CHE/CHE/Делан%20Йозанаш%202012/Делан%20Йозанаш%202012/Делан-Йозанаш__Tran.azw3

Table of Contents

Делан Йозанаш

Забур

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150